રાત્રે મુસાફરી કરતા મહિલાઓ હવે રહેશે સુરક્ષિત: TTE પણ તમને ટ્રેનમાંથી ઉતારી શકશે નહીં!
ભારતીય રેલવે એ દેશની જીવાદોરી સમાન છે. દરરોજ લાખો લોકો ટ્રેનમાં મુસાફરી કરે છે, જેમાં મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા હંમેશા રેલવે તંત્ર અને સમગ્ર સમાજ માટે અગ્રિમતાનો વિષય રહ્યો છે. ઘણીવાર એવું બને છે કે કોઈ કટોકટીના સમયે અથવા ઉતાવળમાં મહિલાઓ પાસે ટિકિટ લેવાનો સમય નથી હોતો, અથવા ક્યારેક ટિકિટ ખોવાઈ જાય છે. આવી સ્થિતિમાં જ્યારે TTE (ટિકિટ કલેક્ટર) તપાસ માટે આવે છે, ત્યારે મનમાં એક ડર પેસી જાય છે કે ક્યાંક અધવચ્ચે અજાણ્યા સ્ટેશને ઉતારી દેવામાં આવશે તો? પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે ભારતીય રેલવે પાસે મહિલાઓ અને બાળકોની સુરક્ષા માટે એક ખૂબ જ માનવીય અને મહત્વનો કાયદો છે?
સેક્શન 139: મહિલા મુસાફરો માટે સુરક્ષા કવચ
ભારતીય રેલવે એક્ટની કલમ (Section) 139 મુજબ, કોઈપણ એકલી મુસાફરી કરતી મહિલા કે બાળકો સાથે મુસાફરી કરતી મહિલાને રાત્રિના સમયે ટ્રેનમાંથી નીચે ઉતારવાની મનાઈ છે. આ નિયમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે મહિલાની સુરક્ષા એ વહીવટી નિયમો કરતાં વધુ મહત્વની છે. રાત્રિના સમયે, એટલે કે રાત્રે 10:00 થી સવારના 6:00 વાગ્યા સુધી, કોઈ પણ સંજોગોમાં મહિલા મુસાફરને ટ્રેનમાંથી ઉતારવા માટે મજબૂર કરી શકાતી નથી, પછી ભલે તેમની પાસે ટિકિટ હોય કે ન હોય.
શા માટે આ નિયમ બનાવવામાં આવ્યો?
રેલવેનું માનવું છે કે રાત્રિના સમયે કોઈ અજાણ્યા કે નિર્જન સ્ટેશન પર મહિલાને ઉતારી દેવી એ તેની સુરક્ષા સાથે મોટું જોખમ હોઈ શકે છે. અંધારામાં મહિલા મુસાફર એકલી હોય ત્યારે તેની સાથે કોઈપણ અપ્રિય ઘટના બની શકે છે. આ માનવીય દૃષ્ટિકોણથી રેલવેએ એવો નિર્ણય લીધો છે કે વહીવટી પ્રક્રિયા ભલે ગમે તે હોય, પરંતુ મહિલાની સુરક્ષા સાથે બાંધછોડ ન થવી જોઈએ.
TTE માટે શું છે પ્રોટોકોલ?
જો રાત્રિ દરમિયાન કોઈ મહિલા મુસાફર ટિકિટ વિના જોવા મળે, તો TTE એ તરત જ તેમને નીચે ઉતારવાની કાર્યવાહી કરી શકતા નથી. આ માટે રેલવેના કડક નિયમો છે:
-
સ્થળ પર દંડ: TTE પરિસ્થિતિને સમજીને જો મહિલા પાસે ટિકિટ ન હોય, તો નિયમ મુજબ સ્થળ પર જ દંડ વસૂલી શકે છે અથવા નવી ટિકિટ બનાવી આપી શકે છે.
-
પૈસા ન હોય તો પણ મુસાફરીની છૂટ: જો કોઈ કટોકટીમાં મહિલા પાસે દંડ ભરવા માટે પૈસા ન હોય, તો પણ તેમને ટ્રેનમાંથી નીચે ઉતારવામાં આવશે નહીં. તેમને તેમની મુસાફરી સુરક્ષિત રીતે પૂરી કરવા દેવામાં આવશે.
-
કંટ્રોલ રૂમને માહિતી: આ પ્રકારની સ્થિતિનો કોઈ દુરુપયોગ ન થાય તે માટે, રેલવે સ્ટાફ જે-તે ઝોનલ કંટ્રોલ રૂમને આ ઘટના વિશે એલર્ટ મોકલે છે જેથી સુરક્ષા વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે.
જો ટ્રેનમાંથી ઉતારવા જરૂરી બને તો શું કરવું?
જો કોઈ મહિલાનું વર્તન શંકાસ્પદ હોય અથવા તે અન્ય મુસાફરોને પરેશાન કરી રહી હોય (Disruptive Behavior), તો તેવા કિસ્સામાં કાયદાકીય કાર્યવાહી કરવી જરૂરી બની જાય છે. પરંતુ આવી સ્થિતિમાં પણ ચોક્કસ પ્રક્રિયાનું પાલન કરવું પડે છે:
૧. રાત્રિના સમયે તો કોઈ પણ સંજોગોમાં ઉતારી શકાતી નથી.
૨. જો ઉતારવા જરૂરી હોય, તો તે માત્ર દિવસના સમયે અને કોઈ મોટા સ્ટેશન કે જંક્શન પર જ કરી શકાય છે.
૩. આ કાર્યવાહી સમયે મહિલા કોન્સ્ટેબલ (RPF) નું હાજર હોવું ફરજિયાત છે. પુરુષ સ્ટાફ કોઈ એકલી મહિલાને ટ્રેનમાંથી નીચે ઉતારી શકતો નથી.
મહિલાઓએ પોતાના અધિકારો વિશે જાણવું જરૂરી છે
ઘણીવાર સાચી જાણકારીના અભાવે મહિલાઓ ડરતી હોય છે કે દંડના પૈસા કે ટિકિટ ન હોવાને કારણે તેમને મુશ્કેલી પડશે. પરંતુ રેલવેનો આ કાયદો દરેક મહિલાને એક સુરક્ષિત મુસાફરીનો વિશ્વાસ આપે છે. સમાજના એક જાગૃત નાગરિક તરીકે, આપણે પણ આપણી આસપાસની મહિલાઓ, મિત્રો કે પરિવારના સભ્યોને આ માહિતી આપવી જોઈએ.
