ટોલ ટેક્સ ચૂકવતા પહેલાં આ જાણી લો: વાયરલ ૧૦ સેકન્ડના નિયમ પર સરકારે શું કહ્યું?
રોજિંદા જીવનમાં મુસાફરી કરનારા લોકો માટે સોશિયલ મીડિયા પર અવારનવાર એવા અહેવાલો આવતા રહે છે જે તેમને ખુશ કરી દે અથવા તો મૂંઝવણમાં મૂકી દે. તાજેતરમાં જ નેશનલ હાઈવે (રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો) પર મુસાફરી કરતા વાહનચાલકો વચ્ચે એક નવો નિયમ ખૂબ જ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. આ નિયમ અથવા દાવાએ દૈનિક મુસાફરોને ભારે ઉત્સાહમાં લાવી દીધા હતા, પરંતુ શું આ દાવો ખરેખર સાચો છે?
સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પર એવો જોરશોરથી દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે કે જો કોઈ વાહનચાલકે ટોલ પ્લાઝા પર ૧૦ સેકન્ડ કરતાં વધુ સમય સુધી રાહ જોવી પડે, તો તેણે કોઈ પણ પ્રકારનો ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો પડતો નથી અને તે મફતમાં ત્યાંથી પસાર થઈ શકે છે. ઘણા વાહનચાલકો આ વાતને સાચી માનીને ટોલ પ્લાઝા પર કર્મચારીઓ સાથે દલીલો પણ કરવા લાગ્યા છે. આ વધતી જતી ગેરસમજણને ધ્યાનમાં રાખીને, ભારતીય રાષ્ટ્રીય રાજમાર્ગ પ્રાધિકરણ (NHAI) એ આ વાયરલ દાવા પાછળનું અસલી સત્ય જાહેર કર્યું છે.
🚧 Know Your National Highways | #MythvsFact
Today’s myth addresses a common misconception that vehicles are entitled to free passage if the queue length or waiting time exceed a certain limit.
In reality, there is no such provision under the National Highways Fee Rules, 2008.… pic.twitter.com/jtkwKaIwZc
— NHAI (@NHAI_Official) July 1, 2026
સોશિયલ મીડિયા પર શું દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે?
ફેસબુક, વોટ્સએપ અને ટ્વિટર (હવે X) જેવા સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર એક મેસેજ વાયરલ થઈ રહ્યો છે. આ મેસેજમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે કેન્દ્ર સરકાર અથવા NHAI દ્વારા એક નવો કાયદો અમલમાં મૂકવામાં આવ્યો છે. આ કથિત નિયમ મુજબ, જો કોઈ ટોલ પ્લાઝા પર વાહનોની લાંબી લાઇન હોય અને કોઈ ચોક્કસ વાહનને ટોલ વિન્ડો સુધી પહોંચવામાં અથવા ત્યાં ઊભા રહીને ૧૦ સેકન્ડ કરતાં વધુ સમય વીતી જાય, તો તે વાહનચાલક ટોલ ફી ચૂકવ્યા વિના જ આગળ વધી શકે છે.
આવા સમાચારો વાયરલ થવાને કારણે ઘણા લોકો એવું માનવા લાગ્યા કે ડિજિટલ પેમેન્ટ અને ફાસ્ટેગ (FASTag) ના જમાનામાં પણ જો સિસ્ટમ ધીમી કામ કરે અથવા લાઇન લાંબી થાય, તો સામાન્ય જનતાને રાહત આપવા માટે આ સરકારી પગલું હોઈ શકે છે. પરંતુ આ દાવામાં કેટલી સચ્ચાઈ છે તે જાણવું જરૂરી હતું.
NHAI એ સોશિયલ મીડિયા પર સ્પષ્ટતા કરી: આ દાવો સંપૂર્ણપણે ખોટો છે
જ્યારે આ અફવા દેશભરમાં ઝડપથી ફેલાવા લાગી અને ટોલ પ્લાઝા પર વાહનચાલકો અને કર્મચારીઓ વચ્ચે ઘર્ષણના કિસ્સાઓ સામે આવવા લાગ્યા, ત્યારે NHAI ને આ બાબતમાં હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો. NHAI એ તેના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ પર એક પોસ્ટ શેર કરીને આ વાયરલ દાવાનું સંપૂર્ણ ખંડન કર્યું છે અને તેને તદ્દન ખોટો અને ભ્રામક ગણાવ્યો છે.
NHAI એ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે સોશિયલ મીડિયા પર જે ૧૦ સેકન્ડના મફત ટોલનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો છે, તે કેવળ એક અફવા છે. સરકારે આવો કોઈ જ નવો નિયમ બહાર પાડ્યો નથી. રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર ટોલ વસૂલાતની પ્રક્રિયા ચોક્કસ કાયદાઓ હેઠળ ચાલે છે અને તેમાં સોશિયલ મીડિયાના દાવા મુજબની કોઈ જોગવાઈ નથી.
નેશનલ હાઈવે ફી રૂલ્સ, ૨૦૦૮ શું કહે છે?
NHAI એ આ મામલે કાનૂની પક્ષ રજૂ કરતા જણાવ્યું કે દેશભરમાં રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર ટોલ ટેક્સની વસૂલાત ‘નેશનલ હાઈવે ફી (ડિટરમિનેશન ઓફ રેટ્સ એન્ડ કલેક્શન) રૂલ્સ, ૨૦૦૮’ (National Highways Fee Rules, 2008) અંતર્ગત કરવામાં આવે છે. આ નિયમોમાં સ્પષ્ટપણે ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે હાઈવેનો ઉપયોગ કરનારા કયા વાહનો પાસેથી કેટલો ટેક્સ લેવો અને કયા સંજોગોમાં શુલ્ક વસૂલવું.
આ કાયદા અનુસાર, હાઈવે પર મુસાફરી કરતા તમામ સામાન્ય વાહનો માટે નિયત ટોલ ટેક્સ ચૂકવવો ફરજિયાત છે. નિયમોમાં ક્યાંય પણ એવું લખવામાં આવ્યું નથી કે જો કોઈ વાહનને ૧૦ સેકન્ડ કે તેનાથી વધુ સમય માટે લાઇનમાં ઊભા રહેવું પડે તો તેનો ટોલ માફ થઈ જશે. ભલે વાહનો કોઈ તકનીકી ખામી અથવા ટ્રાફિક જામના કારણે થોડો સમય લાઇનમાં ઊભા રહે, તો પણ તેમણે નિર્ધારિત ટોલ ફી ચૂકવવી જ પડશે.
ટોલ મુક્તિ કોને મળે છે? જાણો સાચો નિયમ
NHAI એ વાહનચાલકોની સુવિધા અને સચોટ માહિતી માટે વધુમાં જણાવ્યું છે કે ટોલ ટેક્સમાંથી કોને મુક્તિ (Exemption) આપવી, તેની એક સત્તાવાર યાદી જાહેર કરવામાં આવેલી છે. આ યાદીમાં દેશના બંધારણીય પદો પર બેઠેલા મહાનુભાવો, એમ્બ્યુલન્સ, ફાયર બ્રિગેડ, વીઆઈપી (VIP) કાફલા અને સૈન્યના વાહનોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સત્તાવાર માહિતી અને વાહનોની શ્રેણીઓની વિગતો દરેક ટોલ પ્લાઝા પર મોટા બોર્ડ મારીને સ્પષ્ટ અક્ષરોમાં પ્રદર્શિત કરવામાં આવે છે, જેથી કરીને મુસાફરો અને વાહનચાલકો સાચી માહિતી મેળવી શકે. આ લિસ્ટ સિવાયના કોઈપણ સામાન્ય વાહનને સમય મર્યાદાના આધારે ફ્રી પેસેજ મળતો નથી.
અફવાઓથી દૂર રહો અને સત્તાવાર સ્રોતો પર જ વિશ્વાસ કરો
NHAI એ દેશના તમામ નાગરિકો અને ખાસ કરીને હાઈવે પર નિયમિત મુસાફરી કરતા લોકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ સોશિયલ મીડિયા પર વહેતા થતા આવા અપ્રમાણિત મેસેજીસ કે વિડીયો પર આંધળો વિશ્વાસ ન કરે. આજકાલ ડિજિટલ યુગમાં લાઈક્સ અને વ્યુઝ મેળવવા માટે ઘણીવાર અધૂરી અથવા ખોટી માહિતીને આકર્ષક હેડલાઈન્સ સાથે વાયરલ કરવામાં આવે છે.
જો કોઈ વાહનચાલકને ટોલ સંબંધિત કોઈ નિયમ વિશે શંકા હોય, તો તેમણે કાં તો NHAI ની સત્તાવાર વેબસાઇટની મુલાકાત લેવી જોઈએ અથવા તો ટોલ પ્લાઝા પર લગાવેલા સત્તાવાર નોટિસ બોર્ડ વાંચવા જોઈએ. સોશિયલ મીડિયાની અફવાઓના આધારે નિર્ણય લેવો નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
ટોલ પ્લાઝા પર દલીલો કરવાથી બચો: થઈ શકે છે કાનૂની કાર્યવાહી
ટોલ પ્લાઝા પર કામ કરતા કર્મચારીઓ માત્ર સરકાર અને સંબંધિત કંપનીના નિયમોનું પાલન કરતા હોય છે. સોશિયલ મીડિયાની ખોટી માહિતીના આધારે જ્યારે વાહનચાલકો ૧૦ સેકન્ડનો નિયમ આગળ ધરીને ટોલ આપવાની ના પાડે છે, ત્યારે બિનજરૂરી વિવાદો સર્જાય છે.
NHAI એ ચેતવણી આપી છે કે આવી ખોટી માહિતીના આધારે ટોલ કર્મચારીઓ સાથે દલીલબાજી કરવાથી કે ઝઘડો કરવાથી બચવું જોઈએ. આનાથી માત્ર તમારો સમય જ બગડતો નથી, પરંતુ હાઈવે પર ટ્રાફિક જામ થાય છે અને અન્ય મુસાફરોને પણ હાલાકી ભોગવવી પડે છે. વધુમાં, સરકારી અથવા સત્તાવાર કામકાજમાં અવરોધ ઊભો કરવા બદલ વાહનચાલક સામે કાનૂની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
