વિઝિન્ઝમ પોર્ટ શરૂ: હવે ભારતનો આ મોટો ખર્ચ બચશે! જાણો કેમ આ નિર્ણય છે ઐતિહાસિક
ભારતના દરિયાઈ ઈતિહાસમાં ૧૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬નો દિવસ એક સુવર્ણ અક્ષરે અંકિત થઈ ગયો છે. કેરળના તિરુવનંતપુરમ સ્થિત ‘વિઝિન્ઝમ ઇન્ટરનેશનલ સીપોર્ટ’ પરથી સંપૂર્ણ આયાત-નિકાસ (EXIM) કામગીરીનો વિધિવત પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. આ સાથે જ ભારત દરિયાઈ ક્ષેત્રે એક સ્વતંત્ર અને શક્તિશાળી ગેટવે તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. અત્યાર સુધી વિઝિન્ઝમ માત્ર એક ટ્રાન્સશિપમેન્ટ હબ તરીકે ઓળખાતું હતું, પરંતુ હવે તે ભારતીય વેપારીઓ, નિકાસકારો અને આયાતકારોને સીધા જ વૈશ્વિક બજારો સાથે જોડતું એક મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગયું છે.
ભવ્ય ઉદ્ઘાટન સમારંભ અને મહાનુભાવોની ઉપસ્થિતિ
આ ઐતિહાસિક ક્ષણના સાક્ષી બનવા માટે કેરળના મુખ્યમંત્રી વી.ડી. સતીશન, ઉદ્યોગ મંત્રી પી.કે. કુંહાલિકુટ્ટી, સ્થાનિક ધારાસભ્ય એમ. વિન્સેન્ટ, અને ભારત સરકારના મેરિટાઇમ એડમિનિસ્ટ્રેશનના ડાયરેક્ટર જનરલ શ્યામ જગન્નાથન (IAS) સહિત મેરિટાઇમ ક્ષેત્રના અગ્રણી ભાગીદારો ઉપસ્થિત રહ્યા હતા.
આ EXIM કામગીરી શરૂ થવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ સેવાઓ વચ્ચે માત્ર માલ-સામાનની ફેરબદલી (ટ્રાન્સશિપમેન્ટ) જ નહીં થાય, પરંતુ ભારતમાં સીધો આવતો અને ભારતમાંથી વિદેશ જતા કાર્ગોનું સંચાલન પણ સીધું જ આ બંદર પરથી કરી શકાશે.
કેરળ સરકારનું વિઝન: ‘મિશન સમુદ્ર’ અને માળખાકીય વિકાસ
આ પ્રસંગે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરતા કેરળના મુખ્યમંત્રી વી.ડી. સતીશને આ ઘટનાને સમગ્ર રાજ્ય માટે એક ગર્વની ક્ષણ ગણાવી હતી. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વિઝિન્ઝમ હવે માત્ર કેરળનું જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર ભારતનું વિશ્વ તરફ ખૂલતું ગેટવે છે.
મુખ્યમંત્રી વી.ડી. સતીશનના શબ્દોમાં:
“અમારા માટે આ અત્યંત ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ છે. હવે વિઝિન્ઝમ વિશ્વ સમક્ષ ભારતનો નવો ચહેરો છે. આ તકનો મહત્તમ લાભ લેવા માટે અમે ‘મિશન સમુદ્ર’, મજબૂત રોડ-રેલ કનેક્ટિવિટી અને મોટા ખાનગી રોકાણો પર ભાર મૂકી રહ્યા છીએ. સરકાર દ્વારા પોર્ટ સાથે કનેક્ટિવિટી વધારવા માટે રિંગ રોડના જમીન સંપાદન હેતુ ₹૩,૨૦૦ કરોડની ફાળવણી કરવામાં આવશે.”
અદાણી ગ્રૂપનું આત્મનિર્ભરતા તરફ મોટું કદમ
અદાણી પોર્ટ્સ એન્ડ સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન લિમિટેડ (APSEZ)ના CEO અને હોલ-ટાઇમ ડાયરેક્ટર અશ્વિની ગુપ્તાએ આ ક્ષણને ભારતના સાહસ અને પ્રતિભાના સંગમ તરીકે ઓળખાવી હતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે વિઝિન્ઝમનો હેતુ માત્ર કન્ટેનર કે કાર્ગો ખસેડવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ભારતને દરિયાઈ વેપારમાં ‘આત્મનિર્ભર’ બનાવવાની દિશામાં લેવાયેલું એક મજબૂત કદમ છે.
વિઝિન્ઝમ પ્રોજેક્ટમાં અદાણી ગ્રૂપનું રોકાણ કેરળના લાંબા ગાળાના વિકાસ પ્રત્યેની તેમની પ્રતિબદ્ધતા દર્શાવે છે. બીજા તબક્કાના રોકાણની સાથે આ પ્રોજેક્ટમાં ગ્રૂપનું કુલ સંચિત રોકાણ ₹૩૦,૦૦૦ કરોડ સુધી પહોંચી જશે. કેરળના ઈતિહાસમાં કોઈપણ ખાનગી બિઝનેસ હાઉસ દ્વારા કરવામાં આવેલું આ અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું રોકાણ છે.
વિદેશી બંદરો પરની નિર્ભરતામાં ઘટાડો અને સમય-ખર્ચની બચત
ભારતીય દરિયાઈ વેપારનો એક કડવો અસત્ય એ રહ્યો છે કે દેશનો ૭૫ ટકાથી પણ વધુ કન્ટેનર ટ્રાન્સશિપમેન્ટ કાર્ગો વિદેશી બંદરો (જેમ કે કોલંબો, સિંગાપોર વગેરે) મારફતે હેન્ડલ થતો હતો. આના કારણે ભારતીય વેપારીઓને બેવડો માર પડતો હતો—એક તો લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ વધી જતો હતો અને બીજું, ટ્રાન્ઝિટ ટાઇમ (સમય) પણ ઘણો વેડફાતો હતો.
વિઝિન્ઝમ ખાતે સંપૂર્ણ EXIM કામગીરી શરૂ થવાથી આ વિદેશી નિર્ભરતા અંત તરફ જશે. ભારતીય બંદર પર જ કામગીરી થવાથી સ્થાનિક વેપારીઓને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વધુ સ્પર્ધાત્મક બનવાની તક મળશે અને દેશ પોતાના દરિયાઈ વેપારનું આર્થિક મૂલ્ય પોતાના આંગણે જ જાળવી શકશે.
ભૂતકાળની સફળતાઓ અને ભવ્ય ક્ષમતાનું પ્રદર્શન
વિઝિન્ઝમ પોર્ટ મુખ્ય પૂર્વ-પશ્ચિમ આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ રૂટની ખૂબ જ નજીક આવેલું છે, જે તેનો સૌથી મોટો ભૌગોલિક લાભ છે. ૩ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ના રોજ પોતાની વ્યાપારી કામગીરી શરૂ કર્યા બાદ ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં આ બંદરે પોતાની વૈશ્વિક ક્ષમતા સાબિત કરી દીધી છે.
ટ્રાફિક કામગીરી: અત્યાર સુધીમાં આ બંદરે ૨.૨૮ મિલિયનથી વધુ TEUs (કન્ટેનર) અને ૧,૧૦૦થી વધુ વિશાળ જહાજોનું સંચાલન કર્યું છે.
રેકોર્ડ સમય: પોર્ટે કામગીરી શરૂ કર્યાના માત્ર ૧૦ મહિનામાં ૧ મિલિયન TEUs અને ૧૮ મહિનામાં ૨ મિલિયન TEUs નો આંકડો પાર કરી લીધો હતો.
મેગા વેસલ્સ: અહીં ૮૦થી વધુ અલ્ટ્રા લાર્જ કન્ટેનર વેસલ્સ (ULCVs)નું સફળ સંચાલન થયું છે, જેમાં ભારતના પ્રવાસે આવેલું અત્યાર સુધીનું સૌથી મોટું કન્ટેનર જહાજ ‘MSC Irina’ (૩૯૯.૯૯ મીટર લંબાઈ અને ૨૪,૩૪૬ TEUs ક્ષમતા) પણ શામેલ છે.
દક્ષિણ ભારતના ઉદ્યોગોને વેગ અને રોજગારીનું સર્જન
આ EXIM સેવાઓનો સીધો અને ત્વરિત લાભ કેરળ, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક જેવા દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોને મળશે. બેંગલુરુ (આઇટી અને મેન્યુફેક્ચરિંગ), કોઈમ્બતુર (ટેક્સટાઇલ અને એન્જિનિયરિંગ) અને તિરુપ્પુર (ગારમેન્ટ્સ) જેવા અગ્રણી ઔદ્યોગિક કેન્દ્રો હવે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માર્ગો સાથે સીધા જોડાઈ શકશે.
આ ઉપરાંત, આ બંદરના વિકાસથી વેરહાઉસિંગ, ફ્રેટ ફોરવર્ડિંગ, લોજિસ્ટિક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશન ક્ષેત્રે નવી ઊર્જા આવશે. આના પરિણામે મેરિટાઇમ અને લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રમાં ૫,૦૦૦થી વધુ નવી પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રોજગારીની તકો ઊભી થશે, જે સ્થાનિક અર્થતંત્રને ખૂબ મોટો સપોર્ટ આપશે.
રૂ. ૧૬,૦૦૦ કરોડનું બીજા તબક્કાનું વિસ્તરણ: ભવિષ્યનું વિઝન
વિઝિન્ઝમનું ભવિષ્ય વધુ ઉત્સાહજનક છે. બંદરના ક્ષમતા વિસ્તરણ માટે બીજા તબક્કા હેઠળ ₹૧૬,૦૦૦ કરોડનું રોકાણ કરવામાં આવી રહ્યું છે. આ વિસ્તરણ યોજના હેઠળ:
વાર્ષિક ક્ષમતા: પોર્ટની કન્ટેનર સંચાલન ક્ષમતા વધીને ૫.૭ મિલિયન TEUs થઈ જશે.
નવા બર્થ: ૧,૨૦૦ મીટરની નવી કન્ટેનર બર્થ ઉમેરવામાં આવશે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર: કાયમી રેલ કનેક્ટિવિટી, હાઇ-સ્પીડ રોડ નેટવર્ક, લોજિસ્ટિક્સ પાર્ક અને અત્યાધુનિક વેરહાઉસિંગ સુવિધાઓ તૈયાર કરવામાં આવશે.
આ સમગ્ર પૂર્ણ-તબક્કાના વિકાસ લક્ષ્યાંકને ડિસેમ્બર ૨૦૨૮ સુધીમાં પૂરો કરવાનો મજબૂત નિર્ધાર કરવામાં આવ્યો છે.
