જર્મનીની આર્થિક સુસ્તી દૂર કરવા સરકારનો માસ્ટર પ્લાન, જાણો શું બદલાશે?
જર્મની, જે એક સમયે યુરોપની આર્થિક મહાસત્તા ગણાતું હતું, તે છેલ્લા કેટલાક સમયથી આર્થિક મંદી અને પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ પડકારોને પહોંચી વળવા માટે જર્મન સરકારે કમર કસી લીધી છે. હાલમાં જ ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્જના નેતૃત્વમાં સરકારે એક વ્યાપક ’34-પોઈન્ટ રિફોર્મ પેકેજ’ રજૂ કર્યું છે. આ પેકેજનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર અર્થતંત્રમાં પ્રાણ ફૂંકવાનો જ નથી, પરંતુ દેશના લેબર માર્કેટ, ટેક્સ સિસ્ટમ અને પેન્શન માળખામાં પણ મોટા અને કડક બદલાવ લાવવાનો છે.
બીમાર પડવા પર પહેલા દિવસથી જ મેડિકલ સર્ટિફિકેટ: બદલાવ કેમ?
જર્મનીમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ માટે સૌથી મોટો અને તાત્કાલિક બદલાવ મેડિકલ લીવના નિયમોમાં છે. અત્યાર સુધી ઘણા દેશો અને કંપનીઓમાં બીમારીની જાણ કરવા માટે કોલ કે મેસેજ પૂરતો હતો, પરંતુ જર્મની હવે ‘કડક કાર્ય સંસ્કૃતિ’ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. સરકારનો નવો નિયમ છે કે બીમાર પડવા પર હવે તમારે પહેલા દિવસથી જ મેડિકલ સર્ટિફિકેટ જમા કરાવવું ફરજિયાત રહેશે. આ પગલું કેમ લેવામાં આવ્યું? સરકારનું માનવું છે કે કાર્યસ્થળ પરથી વારંવાર અને લાંબી ગેરહાજરી દેશની ઉત્પાદકતા (Productivity) ને ગંભીર રીતે પ્રભાવિત કરી રહી છે. આ ‘સ્પર્ધાત્મક નુકસાન’ (Competitive loss) ને રોકવા માટે સરકારે આ કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જેથી કર્મચારીઓ બિનજરૂરી રજા લેવાનું ટાળે અને કાર્યસ્થળ પર જવાબદારી વધે.
લેબર માર્કેટમાં નવા પ્રયોગો: 4 વર્ષના ફિક્સ્ડ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ
જર્મનીની નવી આર્થિક યોજનામાં કંપનીઓને વધુ લવચીકતા (Flexibility) આપવાની તૈયારી છે. આ 34-પોઈન્ટ પેકેજ હેઠળ, 2030 સુધીમાં કંપનીઓને નવી ભરતી માટે 4 વર્ષ સુધીના ‘ફિક્સ્ડ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ’ (Fixed-term contracts) આપવાની મંજૂરી આપવામાં આવી શકે છે. હાલમાં કડક શ્રમ કાયદાઓને કારણે ઘણી કંપનીઓ નવી ભરતી કરતા અચકાય છે. સરકારનો તર્ક છે કે જો કંપનીઓને લાંબા ગાળાના નિશ્ચિત કરારોની છૂટ આપવામાં આવશે, તો તેઓ નવી નિમણૂકો કરવામાં સંકોચ નહીં કરે, જેનાથી બેરોજગારીનો દર ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
‘વધુ કમાણી, વધુ ટેક્સ’: એક મોટું સામાજિક સંતુલન
આ સુધારા પેકેજનો સૌથી ચર્ચિત ભાગ ટેક્સ સિસ્ટમમાં બદલાવ છે. સરકાર 10 બિલિયન યુરો (આશરે 11.4 બિલિયન ડોલર) ની આવકવેરામાં કાપ મૂકવા જઈ રહી છે, જે મધ્યમ અને નીચલી આવક ધરાવતા વર્ગ માટે રાહતની વાત છે. જોકે, આ રાહતને ફાઇનાન્સ કરવા માટે સરકારે એક સાહસિક નિર્ણય લીધો છે: જે લોકો વાર્ષિક 250,000 યુરો (આશરે 2.25 કરોડ રૂપિયા) થી વધુ કમાય છે, તેમના પર ટેક્સનો બોજ વધારવામાં આવશે. નાણામંત્રી અને વાઇસ ચાન્સેલર લાર્સ ક્લિંગબેલે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દેશના ભવિષ્ય અને અર્થતંત્રની મજબૂતી માટે ઉચ્ચ આવક ધરાવતા વર્ગે થોડું વધારે યોગદાન આપવું પડશે. આ પગલું અમીર અને ગરીબ વચ્ચેના વધતા અંતરને ઘટાડવા અને કલ્યાણકારી રાજ્ય (Welfare State) ને આર્થિક રીતે સ્થિર રાખવાનો એક પ્રયાસ છે.
પેન્શન સુધારા: નિવૃત્તિની વયમાં વધારો
જર્મની સામે સૌથી મોટો વસ્તીવિષયક પડકાર (Demographic challenge) છે—વધતી ઉંમરની વસ્તી. આને ધ્યાનમાં રાખીને સરકાર પેન્શન સિસ્ટમમાં સુધારો કરવા જઈ રહી છે. હાલના નિયમો હેઠળ નિવૃત્તિની વય 67 વર્ષ છે, જેને હવે વધારવાનો સંકેત આપવામાં આવ્યો છે. સરકારનું માનવું છે કે જ્યાં સુધી લોકો લાંબા સમય સુધી કામ નહીં કરે, ત્યાં સુધી પેન્શન ફંડનો બોજ ઉઠાવવો મુશ્કેલ બનશે.
અર્થતંત્રનો બચાવ અને રાજકીય સર્વસંમતિ
ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્જે આ પેકેજને તેમની સરકારનો ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ ગણાવ્યો છે. સત્તાધારી ગઠબંધનની અંદર આ સુધારાઓ પર સર્વસંમતિ સધાઈ ચૂકી છે અને સરકારનું લક્ષ્ય છે કે વર્ષના અંત સુધીમાં આ 34 મુદ્દાઓને સંસદ (પાર્લામેન્ટ) માંથી કાયદાના સ્વરૂપમાં પસાર કરાવી લેવામાં આવે. મર્જના શબ્દોમાં, “અમે અમારા કલ્યાણકારી રાજ્યને બચાવવા માટે આ કઠિન નિર્ણયો લઈ રહ્યા છીએ. અમારો હેતુ ટેક્સ ઘટાડીને કર્મચારીઓ અને કંપનીઓના માથા પરથી બોજ હટાવવાનો છે જેથી તેઓ ફરીથી વિકાસની દોડમાં સામેલ થઈ શકે.”
શું આ બદલાવ અસરકારક રહેશે?
જર્મનીનું આ 34-પોઈન્ટ પેકેજ એક મોટા આર્થિક પ્રયોગ જેવું છે. એક તરફ જ્યાં કર્મચારીઓ પહેલા દિવસથી મેડિકલ સર્ટિફિકેટ માંગવા જેવા નિયમોથી નારાજ થઈ શકે છે, તો બીજી તરફ કંપનીઓને મળતી લવચીકતા અને ટેક્સમાં કાપથી બિઝનેસ સેક્ટરમાં ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. તે જોવું રસપ્રદ રહેશે કે જર્મનીનું આ મોડેલ યુરોપના સૌથી મોટા અર્થતંત્રને ફરીથી ‘ગ્રોથ એન્જિન’ બનાવી શકે છે કે નહીં. આવનારા મહિનાઓ એ નક્કી કરશે કે આ કઠિન સુધારાઓ જર્મન સમાજ અને ત્યાંના લેબર માર્કેટમાં કેવા પ્રકારનો બદલાવ લાવે છે.
