ઉત્તર કોરિયાની આક્રમક ચેતવણી અને ટ્રમ્પનો ચોંકાવનારો આદેશ: શું કોરિયાઈ દ્વીપકલ્પમાં તણાવ ઘટશે?
કોરિયાઈ દ્વીપકલ્પમાં ફરી એકવાર રાજદ્વારી અને સૈન્ય હલચલ તેજ થઈ ગઈ છે. ઉત્તર કોરિયાએ અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયા વચ્ચે શરૂ થયેલા વાર્ષિક સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસની તીખી ટીકા કરી છે. પ્યોંગયાંગે તેને પોતાના વિરુદ્ધ “આક્રમક યુદ્ધનું પૂર્વાભ્યાસ” ગણાવ્યું છે. બીજી તરફ, અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પેન્ટાગોન (અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય)ને નિર્દેશ આપતા આ યુદ્ધાભ્યાસના કદ અને સમયસીમામાં ભારે ઘટાડો કરવાનો આદેશ આપ્યો છે.
ઉત્તર કોરિયાની સરકારે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે તે અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયા તરફથી મળી રહેલા કોઈપણ સૈન્ય પડકારનો સણસણતો જવાબ આપવા માટે પોતાના “આત્મરક્ષણના સાર્વભૌમ અધિકાર”નો ઉપયોગ ચાલુ રાખશે.
ઉત્તર કોરિયાનું વલણ: ‘આત્મરક્ષણના અધિકારનો કરીશું પૂર્ણ ઉપયોગ’
ઉત્તર કોરિયાના વિદેશ મંત્રાલય અને સરકારી મીડિયાએ આ યુદ્ધાભ્યાસને અત્યંત ખતરનાક અને ક્ષેત્રની શાંતિમાં ભારે ખલેલ પહોંચાડનારો ગણાવ્યો છે. પ્યોંગયાંગનું માનવું છે કે આવા અભ્યાસ તેમના દેશને ઘેરવા અને ઉશ્કેરવા માટે કરવામાં આવે છે.
ઉત્તર કોરિયાના અધિકારીઓનું કહેવું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકા અને તેનો સહયોગી દક્ષિણ કોરિયા પોતાની “શત્રુતાપૂર્ણ નીતિ” અને સૈન્ય દબાણ બંધ નહીં કરે, ત્યાં સુધી ઉત્તર કોરિયા પોતાની પરમાણુ અને સૈન્ય ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવાનું ચાલુ રાખશે. દેશનું નેતૃત્વ કોઈપણ બાહ્ય ખતરાનો સામનો કરવા માટે પોતાની સેનાને દર ક્ષણે તૈયાર રાખવાની વાત કરી રહ્યું છે.
ટ્રમ્પનો નિર્ણય: પેન્ટાગોનને સૈન્ય અભ્યાસ ટૂંકાવવાનો નિર્દેશ
ઉત્તર કોરિયાની કડક પ્રતિક્રિયા વચ્ચે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો એક મોટો અને ચોંકાવનારો નિર્ણય સામે આવ્યો છે. ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર જાહેરાત કરતા સંરક્ષણ મંત્રી પીટ હેગસેથને આદેશ આપ્યો કે દક્ષિણ કોરિયા સાથે ચાલુ ‘ઉલ્ચી ફ્રીડમ શીલ્ડ’ (Ulchi Freedom Shield) યુદ્ધાભ્યાસને તાત્કાલિક અને નોંધપાત્ર રીતે ટૂંકાવવામાં આવે.
ટ્રમ્પે પોતાના નિર્ણય પાછળ બે મુખ્ય કારણો આપ્યા:
કિમ જોંગ ઉન સાથેના સંબંધો: ટ્રમ્પે કહ્યું કે ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન સાથે તેમના સંબંધો ખૂબ સારા છે. તેઓ રાષ્ટ્રપતિ હતા ત્યારે ઉત્તર કોરિયાએ કોઈ મોટો ખતરો ઊભો કર્યો ન હતો, તેથી આવા સૈન્ય અભ્યાસ ઉત્તર કોરિયાને ઉશ્કેરનારા અને બિનજરૂરી રીતે ખર્ચાળ છે.
દક્ષિણ કોરિયા પ્રત્યે નારાજગી: ટ્રમ્પે એવો પણ સંકેત આપ્યો કે દક્ષિણ કોરિયાએ તાજેતરમાં ઈરાન સાથે જોડાયેલા અમેરિકી પ્રયાસોને સમર્થન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. આ કારણે પણ તેઓ આ ખર્ચાળ યુદ્ધાભ્યાસ ચાલુ રાખવાની તરફેણમાં નથી.
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પના આ આદેશ બાદ 11 દિવસ સુધી ચાલનારા આ સંયુક્ત અભ્યાસને ઘટાડીને માત્ર 5 દિવસનો કરી દેવામાં આવ્યો છે.
અમેરિકા અને બંને કોરિયાઈ દેશોનું સરખામણીત્મક સૈન્ય પરિદ્રશ્ય
અમેરિકા અને બંને કોરિયાઈ દેશોનું સરખામણીત્મક સૈન્ય પરિદ્રશ્યક્ષેત્રમાં બદલાઈ રહેલા સમીકરણો અને બંને ગઠબંધનની તાકાતને સમજવા માટે નીચે આપેલી સરખામણી જુઓ:
| માપદંડ | અમેરિકા + દક્ષિણ કોરિયા ગઠબંધન | ઉત્તર કોરિયા |
| સૈન્ય રણનીતિ | આધુનિક ટેકનોલોજી, વાયુ શ્રેષ્ઠતા અને સંયુક્ત મિસાજિલ સંરક્ષણ પ્રણાલી | વિશાળ પદાળ સેના, ભારે તોપખાનું અને પરમાણુ/બેલેસ્ટિક મિસાજિલો |
| રણનીતિક વલણ | પ્રાદેશિક સ્થિરતા અને ઉત્તર કોરિયાના હુમલાને રોકવો (Defensive Posture) | અમેરિકાના વર્ચસ્વનો વિરોધ અને સાર્વભૌમત્વની સુરક્ષા (Deterrence) |
| વર્તમાન સ્થિતિ | ટ્રમ્પના આદેશ બાદ અમેરિકાની ભાગીદારી સીમિત થઈ | પોતાની મિસાજિલ અને સૈન્ય ક્ષમતાઓ વધારવા પર સતત કેન્દ્રિત |
આગળ શું થશે?
ટ્રમ્પ દ્વારા અભ્યાસમાં ઘટાડો કરવાના આદેશથી દક્ષિણ કોરિયાના અધિકારીઓ અને અમેરિકી સંરક્ષણ વિશ્લેષકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા છે. દક્ષિણ કોરિયાની મુખ્ય ચિંતા એ છે કે અમેરિકાના આ પગલાથી બંને દેશો વચ્ચે દાયકાઓ જૂનો સંરક્ષણ કરાર નબળો પડી શકે છે.
જોકે, વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ફરી એકવાર ઉત્તર કોરિયાના નેતા કિમ જોંગ ઉન સાથે પ્રત્યક્ષ વાતચીતનો રસ્તો ખોલવા માગે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું ટ્રમ્પની આ પહેલના જવાબમાં ઉત્તર કોરિયા પણ નરમ વલણ અપનાવે છે કે પછી પોતાની મિસાજિલ પરીક્ષણોની ગતિ વધુ તેજ કરે છે.
