અમેરિકા-ઈટાલી વચ્ચે તણાવ? ટ્રમ્પની ટિપ્પણી પર ઈટાલીનો સણસણતો જવાબ!
રાજનીતિની દુનિયામાં ક્યારે કયો વળાંક આવે તે કહેવું મુશ્કેલ છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોની વચ્ચે સોશિયલ મીડિયા પર જે ખેંચતાણ જોવા મળી છે, તેણે માત્ર યુરોપ જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના રાજદ્વારી ગલિયારાઓમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે ટ્રમ્પે મેલોની સાથેનો પોતાનો એક ફોટો શેર કર્યો અને તેના પર અત્યંત વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી કરી.
વિવાદની શરૂઆત: ‘તસવીર’ પર થયો હોબાળો
સોમવારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ એકાઉન્ટ પર ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોની સાથેનો એક ફોટો પોસ્ટ કર્યો. તસવીર સાથે લખેલા કેપ્શને આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું. ટ્રમ્પે લખ્યું, “Restraining order needed” (એટલે કે મેલોની વિરુદ્ધ ‘રેસ્ટ્રેનિંગ ઓર્ડર’ની જરૂર છે). એક વૈશ્વિક નેતા માટે આ પ્રકારની ટિપ્પણી ચોક્કસપણે અપમાનજનક માનવામાં આવે છે.
આ વિવાદ અચાનક નથી થયો. તેનો પાયો ફ્રાન્સના એવિયન-લેસ-બેન્સમાં આયોજિત G7 શિખર સંમેલન દરમિયાન નંખાયો હતો. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે મેલોની તેમની સાથે ફોટો પડાવવા માટે ખૂબ જ “બેતાબ” હતા. ટ્રમ્પે તો ત્યાં સુધી કહી દીધું કે તેમણે મેલોની પર દયા ખાઈને ફોટો પડાવવાની હા પાડી હતી. ટ્રમ્પના શબ્દોમાં, “કદાચ તે ખુશ છે કે મેં તેમની સાથે વાત કરી, મારે તેમની સાથે વાત કરવાની કોઈ જરૂર જ નહોતી.”
ઇટાલીનો તીખો વળતો પ્રહાર: “લોકો આવે છે અને જાય છે”
ટ્રમ્પના આ દાવાઓ અને અપમાનજનક સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ પર ઇટાલીની સરકારે ખૂબ જ ગરિમાપૂર્ણ પરંતુ કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ઇટાલીના સંરક્ષણ મંત્રી ગુઇડો ક્રોસેટોએ આ મામલે પ્રતિક્રિયા આપતા એક ખૂબ જ મોટી વાત કહી. તેમણે ‘Sky TG24’ ન્યૂઝ ચેનલને કહ્યું, “લોકો આવે છે અને જાય છે, પરંતુ દેશો અને સંસ્થાઓ વચ્ચેના સંબંધો જળવાઈ રહેવા જોઈએ.” આ સંદેશ સ્પષ્ટ છે—વ્યક્તિગત અહંકારથી ઉપર રાજદ્વારી સંબંધો હોય છે.
આ સાથે જ, ઇટાલીના વિદેશ મંત્રી એન્ટોનિયો તાજાનીએ પણ મોરચો સંભાળ્યો. તેમણે કહ્યું કે તેમને સંપૂર્ણ વિશ્વાસ છે કે ‘ટ્રાન્સએટલાન્ટિક’ સંબંધો (અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચેના સંબંધો) કોઈપણ વ્યક્તિની વ્યક્તિગત ટિપ્પણીઓ કે સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ કરતા ઘણા વધારે મજબૂત અને મહત્વપૂર્ણ છે.
મેલોનીએ શું કહ્યું?
જ્યોર્જિયા મેલોની, જેઓ પોતાની સ્પષ્ટવક્તા છબી માટે જાણીતા છે, તેમણે ટ્રમ્પના આ દાવાઓ પર સીધી રીતે તો કોઈ નવી પોસ્ટ નથી કરી, પરંતુ G7 સમિટ પછી તેમણે જે કહ્યું હતું, તે આજે પણ પ્રસ્તુત છે. મેલોનીએ ટ્રમ્પની વાતોને ‘દુઃખદાયક’ ગણાવી હતી. તેમણે ખૂબ જ સંયમિત શબ્દોમાં કહ્યું, “હું ફક્ત એટલું જ કહી શકું છું કે આ દુઃખની વાત છે. તેઓ (ટ્રમ્પ) અમેરિકાના દુશ્મનો પ્રત્યે તો આવી દ્રઢતા નથી બતાવતા, પરંતુ પોતાના મિત્ર દેશોના નેતાઓ પ્રત્યે નરમ વલણ અપનાવવું તો દૂર, આવી વાતો કરે છે.”
મેલોનીએ એક કડક સંદેશ આપતા ઉમેર્યું, “તેમણે (ટ્રમ્પ) એ યાદ રાખવું જોઈએ કે ઇટાલી અને હું, અમે ક્યારેય કોઈની સામે આજીજી કરતા નથી.” આ નિવેદન ઇટાલીના સ્વાભિમાનની રક્ષા કરનારું હતું, જેને ત્યાંની જનતાનું પણ સમર્થન મળ્યું છે.
શું આ માત્ર રાજનીતિ છે કે રાજદ્વારી સંકટ?
દક્ષિણપંથી વિચારધારા હોવા છતાં, બંને નેતાઓ વચ્ચેનો આ પ્રકારનો જાહેર સંઘર્ષ ચોંકાવનારો છે. ટ્રમ્પની કાર્યશૈલી હંમેશા આક્રમક રહી છે, પરંતુ સહયોગી દેશના વડાપ્રધાન વિરુદ્ધ આવી વ્યક્તિગત ટિપ્પણી કરવી તે રાજદ્વારી પ્રોટોકોલની વિરુદ્ધ માનવામાં આવે છે.
વિશ્લેષકો માને છે કે ટ્રમ્પનું આ વર્તન તેમના ચૂંટણી એજન્ડાનો ભાગ હોઈ શકે છે, જ્યાં તેઓ પોતાને સૌથી શક્તિશાળી અને કોઈની પરવા ન કરતા નેતા તરીકે રજૂ કરવા માંગે છે. બીજી તરફ, ઇટાલી માટે આ એક ‘અગ્નિપરીક્ષા’ જેવું છે. મેલોની એ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે કે ઇટાલીનું સન્માન કોઈ પણ વિદેશી નેતાના નિવેદનોથી ઓછું નથી થઈ શકતું.
રાજદ્વારી દુનિયામાં સંબંધોનું સંતુલન જાળવી રાખવું એ એક કળા છે. ટ્રમ્પના નિવેદનોએ ભલે ઇટાલીના સ્વાભિમાનને ઝંઝોળ્યું હોય, પરંતુ ઇટાલીના મંત્રીઓના જવાબથી સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે તેઓ આ ‘શબ્દયુદ્ધ’માં પોતાનું સ્તર નીચું નહીં ઉતારે. અંતે, સત્તાઓ આવે છે અને જાય છે, પરંતુ બે દેશો વચ્ચેનો ગાઢ સંબંધ હંમેશા જળવાઈ રહેવો જોઈએ. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું ટ્રમ્પ આ અંગે કોઈ સ્પષ્ટતા કરે છે કે આ વિવાદ વધુ વકરશે. હાલ પૂરતું, મેલોનીનો સંયમ જ તેમની સૌથી મોટી તાકાત સાબિત થઈ રહ્યો છે.
