કોંગ્રેસનો કટાક્ષ: ‘પીએમ મોદીનો ૨૦૧૮ નો એ દાવો ક્યાં ગયો?’, વૈશ્વિક પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સના બહાને ખડગેએ ઘેરી સરકાર
તાજેતરમાં જાહેર થયેલા વૈશ્વિક પાસપોર્ટ રેન્કિંગના આંકડા સામે આવ્યા બાદ દેશમાં રાજકીય આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે. કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અને રાજ્યસભામાં વિપક્ષના નેતા મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ સોમવારે, ૬ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (ટ્વિટર) પર એક લાંબી પોસ્ટ શેર કરીને ભારતીય પાસપોર્ટની વૈશ્વિક રેન્કિંગમાં થયેલા ઘટાડા અંગે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની આગેવાની હેઠળની કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. ખડગેએ સીધો આરોપ લગાવ્યો છે કે વર્તમાન સરકારની આંતરરાષ્ટ્રીય નીતિઓના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની પ્રતિષ્ઠાને મોટું નુકસાન પહોંચ્યું છે.
પીએમ મોદીના જૂના નિવેદનનો આપ્યો હવાલો
પોતાની સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના વર્ષ ૨૦૧૮ ના એક જૂના ભાષણનો ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. તે સમયે પીએમ મોદીએ દાવો કર્યો હતો કે આજે વિદેશમાં મુસાફરી કરતા અને ત્યાં રહેતા ભારતીયો પોતાના પાસપોર્ટની અસલી શક્તિ અને સન્માનને ખૂબ સારી રીતે સમજે છે. આ નિવેદન પર કટાક્ષ કરતા ખડગેએ પૂછ્યું કે, પીએમ મોદીએ જે શક્તિ અને આદરની વાત કરી હતી તે આજે ક્યાં દેખાઈ રહી છે? વાસ્તવિક હકીકતો અને વૈશ્વિક આંકડા પીએમ મોદીના તે દાવાઓને સહેજ પણ સમર્થન આપતા નથી.
આંકડાઓ સાથે સરકારને ઘેરી
મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ વિવિધ વર્ષોના આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું કે, વર્ષ ૨૦૧૩ માં મનમોહન સિંહ સરકારના શાસનકાળ દરમિયાન વૈશ્વિક પાસપોર્ટ રેન્કિંગમાં ભારત ૭૪મા ક્રમે હતું, જે જૂન ૨૦૨૬ માં ઘટીને ૮૦મા સ્થાને પહોંચી ગયું છે. એટલું જ નહીં, ૨૦૨૬ ના અન્ય એક પ્રતિષ્ઠિત વૈશ્વિક પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ રિપોર્ટનો હવાલો આપતા તેમણે ઉમેર્યું કે, ભારતીય પાસપોર્ટને છેક ૧૨૫મું સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે એક તરફ પાસપોર્ટની વૈશ્વિક તાકાત ઘટી રહી છે અને બીજી તરફ સામાન્ય નાગરિકો માટે પાસપોર્ટ સેવાઓ વધુ મોંઘી કરી દેવામાં આવી છે. સામાન્ય પાસપોર્ટની ફી ₹૧,૫૦૦ થી વધારી₹૨,૫૦૦ કરી દેવાઈ છે, જ્યારે તાત્કાલિક ધોરણે પાસપોર્ટ મેળવવાની ફી હવે ₹૫,૦૦૦ સુધી પહોંચી ગઈ છે.
વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યા અને ડેટા પર સવાલો
ખડગેએ માત્ર પાસપોર્ટ રેન્કિંગ જ નહીં, પરંતુ દેશના પ્રવાસન ક્ષેત્ર (ટુરિઝમ) ની સ્થિતિ પર પણ સવાલો ઉઠાવ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે ભારતમાં વૈશ્વિક પ્રવાસીઓ માટે સુવિધાઓ વધારવાના દાવાઓ વચ્ચે પણ વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યા હજુ સુધી કોવિડ મહામારી પહેલાના સ્તરે પહોંચી શકી નથી. વર્ષ ૨૦૧૯ માં ભારતમાં આવતા વિદેશી પ્રવાસીઓની સંખ્યા ૧૦.૯૩ મિલિયન હતી, જે વર્ષ ૨૦૨૪ ના અંત સુધીમાં ઘટીને ૯.૯૫ મિલિયન થઈ ગઈ છે. ખડગેએ સરકાર સામે ગંભીર સવાલ ઉઠાવતા પૂછ્યું કે, શું મોદી સરકાર વિદેશી પ્રવાસીઓના ડેટા સાથે એનઆરઆઈ (NRI) ના આગમનના આંકડા ભેળવીને પોતાની આ નિષ્ફળતા છુપાવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે?
શું કહે છે ‘ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ ૨૦૨૬’ નો રિપોર્ટ?
વિપક્ષી નેતાનું આ તીખું નિવેદન તાજેતરમાં જ બહાર પાડવામાં આવેલા ‘ગ્લોબલ પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સ ૨૦૨૬’ ના અહેવાલ બાદ આવ્યું છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતીય પાસપોર્ટનું સ્થાન ગયા વર્ષના ૧૨૪મા ક્રમેથી એક અંક નીચે સરકીને ૧૨૫મા ક્રમે આવી ગયું છે. આ રેન્કિંગનો સીધો અર્થ એ થાય છે કે ભારતીય પાસપોર્ટ ધારકો અત્યારે પૂર્વ વિઝા મેળવ્યા વિના (વિઝા ફ્રી) માત્ર ૨૬ દેશોમાં જ મુસાફરી કરી શકે છે.
આ વૈશ્વિક યાદીમાં ભારત તેના પાડોશી દેશ ચીન ઉપરાંત ફિલિપાઇન્સ, મોરોક્કો અને ઉઝબેકિસ્તાન જેવા દેશો કરતા પણ ઘણું પાછળ દેખાઈ રહ્યું છે. જો કે, રાહતની વાત એ છે કે આ રેન્કિંગમાં ભારત અઝરબૈજાન અને કિર્ગિસ્તાન જેવા દેશો કરતા આગળ છે. આ તરફ પાડોશી દેશ પાકિસ્તાનની સ્થિતિ વૈશ્વિક સ્તરે અત્યંત નબળી જોવા મળી છે અને તે આ ઇન્ડેક્સમાં ૧૮મા ક્રમે છે. તેમ છતાં, કોંગ્રેસે પાકિસ્તાન સાથે સરખામણી કરવાને બદલે ભારતના પોતાના સ્તરમાં આવેલા ઘટાડાને દેશ માટે ચિંતાનો વિષય ગણાવી સરકાર પાસે જવાબ માંગ્યો છે.
