યુદ્ધવિરામનો અંત: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે વધતા સંઘર્ષની વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ઘેરી અસર
વૈશ્વિક રાજકારણના ક્ષિતિજ પર ફરી એકવાર કાળા વાદળો છવાઈ ગયા છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવે અત્યંત ગંભીર વળાંક લીધો છે. ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો જે રીતે વણસી રહ્યા છે, તે જોતા સમગ્ર વિશ્વ એક મોટા આર્થિક અને સુરક્ષા સંકટના ડર હેઠળ છે. ઈરાનના અત્યંત શક્તિશાળી સૈન્ય સંગઠન ‘ખાતમ અલ-અનબિયા સેન્ટ્રલ હેડક્વાર્ટર’ દ્વારા આપવામાં આવેલી તાજેતરની ચેતવણીએ પરિસ્થિતિને વિસ્ફોટક બનાવી દીધી છે.
ઈરાનની આકરી ચેતવણી: અમેરિકાના સમર્થકો પણ નિશાના પર
ઈરાનના સૈન્ય મથકે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જાહેર કર્યું છે કે, જો કોઈ પણ દેશ અથવા સંસ્થા અમેરિકાના સૈન્યને ટેકો આપશે, તો તેને ઈરાન દ્વારા ‘કાયદેસરનું નિશાન’ માનવામાં આવશે. ખાસ કરીને એવા કિસ્સામાં જ્યાં અમેરિકી સૈન્ય ઈરાનની સાર્વભૌમત્વ વિરુદ્ધ કોઈ પણ પ્રકારની આક્રમક કાર્યવાહી કરે છે, ત્યારે ઈરાન માત્ર અમેરિકાને જ નહીં, પણ તેને મદદ કરનાર દરેક સ્ત્રોતને પણ પોતાના હુમલાનું લક્ષ્ય બનાવશે. આ નિવેદન ઈરાનનું અત્યાર સુધીનું સૌથી આક્રમક વલણ માનવામાં આવે છે, જેણે આખા પ્રદેશમાં સૈન્ય ગતિવિધિઓને તેજ કરી દીધી છે.
ટ્રમ્પનું વિવાદાસ્પદ નિવેદન: “યુદ્ધવિરામ હવે ભૂતકાળ”
અમેરિકાના નવનિર્વાચિત રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના તાજેતરના નિવેદને આ તણાવપૂર્ણ સ્થિતિમાં વધુ બળતણ ઉમેરવાનું કામ કર્યું છે.કે મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલો યુદ્ધવિરામ હવે ‘ખતમ’ થઈ ગયો છે. તેમના આ નિવેદને દુનિયાભરના રાજદ્વારી વર્તુળોમાં હડકંપ મચાવી દીધો છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે અત્યાર સુધીના પ્રયાસો નિષ્ફળ રહ્યા છે અને હવે અમેરિકા પોતાની સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક હિતો માટે વધુ કઠોર રસ્તો અપનાવશે. આ નિવેદન સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે હવે શાંતિની વાતોના બદલે સૈન્ય તાકાતનો ઉપયોગ વધવાની શક્યતા છે.
તેલના બજારમાં ભૂકંપ: ભાવમાં ૬ ટકાનો ઉછાળો
આ ઘટનાક્રમની સૌથી મોટી આર્થિક અસર તેલના ભાવમાં જોવા મળી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૬ ટકાથી વધુનો ઉછાળો આવ્યો છે. મધ્ય પૂર્વ એ વિશ્વના તેલ ઉત્પાદનનું કેન્દ્ર છે. જ્યારે અહીં સંઘર્ષની સ્થિતિ સર્જાય છે, ત્યારે ઓઈલની સપ્લાય ખોરવાઈ જવાની ભીતિ હંમેશા રહે છે. આ ભાવ વધારો માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ તે વિશ્વભરના અર્થતંત્રો માટે ખતરાની ઘંટડી છે.
ભારત પર શું થશે અસર?
ભારત માટે આ સમાચાર અત્યંત ચિંતાજનક છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ આયાત કરે છે. જો તેલના ભાવ વૈશ્વિક બજારમાં સતત વધતા રહેશે, તો ભારતીય રૂપિયો નબળો પડી શકે છે અને દેશમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ તેમજ અન્ય જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં તોતિંગ વધારો થઈ શકે છે. વધતી જતી મોંઘવારી સામાન્ય માણસના જીવનને સીધી અસર કરશે. ભારત હંમેશા આ ક્ષેત્રમાં શાંતિ જાળવવાની તરફેણમાં રહ્યું છે, કારણ કે લાંબા ગાળાની અસ્થિરતા ભારતની આર્થિક પ્રગતિને ધીમી પાડી શકે છે.
વૈશ્વિક ચિંતા અને રાજદ્વારી મડાગાંઠ
યુનાઈટેડ નેશન્સ અને અન્ય વિશ્વ શક્તિઓ અત્યારે ભારે મડાગાંઠનો સામનો કરી રહી છે. એક તરફ ઈરાનની ‘સાર્વભૌમત્વ’ની જીદ છે, તો બીજી તરફ અમેરિકાનું ‘વર્ચસ્વ’ જાળવી રાખવાનું વલણ. આ બંને વચ્ચે કોઈ સામાન્ય દેશ કે સંસ્થા અત્યારે મધ્યસ્થી કરવામાં અસમર્થ દેખાઈ રહી છે. ઈરાનનું આ નિવેદન દર્શાવે છે કે તેઓ હવે પીછેહઠ કરવાના મૂડમાં નથી, અને અમેરિકાનું બદલાયેલું નેતૃત્વ કોઈપણ ભોગે પોતાના હિતોની સુરક્ષા કરવા મક્કમ છે.
