ભારતમાં ભણવા આવતા વિદેશી વિદ્યાર્થીઓમાં મોટો ઉછાળો, જાણો કયા દેશના વિદ્યાર્થીઓ સૌથી વધુ?
આજનું ભારત જ્ઞાન અને શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં વૈશ્વિક સ્તરે એક નવી ઓળખ બનાવી રહ્યું છે. હવે આપણી યુનિવર્સિટીઓ અને કોલેજો ફક્ત ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ સુધી જ સીમિત નથી, પરંતુ દુનિયાના ખૂણે-ખૂણેથી વિદ્યાર્થીઓ અહીં પોતાના કરિયરને નવી ઊડાન આપવા માટે આવી રહ્યા છે. શિક્ષણ મંત્રાલય દ્વારા તાજેતરમાં જાહેર કરવામાં આવેલી ‘ઓલ ઇન્ડિયા સર્વે ઓન હાયર એજ્યુકેશન’ (AISHE) 2023-24 ના રિપોર્ટમાં એ વાત પર મહોર લાગી છે કે ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક વિશ્વાસપાત્ર અને પસંદગીનું શિક્ષણ કેન્દ્ર બની રહ્યું છે.
173 દેશોનો વિશ્વાસ
એ જાણીને તમને ગર્વ થશે કે શૈક્ષણિક સત્ર 2023-24 દરમિયાન, ભારતના વિવિધ શિક્ષણ સંસ્થાનમાં દુનિયાના 173 દેશોના કુલ 58,134 વિદેશી વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ લીધો છે. આ આંકડો માત્ર ભારતની શિક્ષણ પ્રણાલીની ગુણવત્તા જ નથી દર્શાવતો, પરંતુ આપણી સંસ્કૃતિ પ્રત્યે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના વધતા લગાવને પણ રેખાંકિત કરે છે. AISHE સર્વેનો આ ડેટા ઉચ્ચ શિક્ષણની નીતિઓને આકાર આપવામાં એક ‘આધાર સ્તંભ’ની જેમ કામ કરે છે.
નેપાળ બન્યું સૌથી મોટું ભાગીદાર
જો આપણે દેશોના આધાર પર વાત કરીએ, તો આપણા પડોશી મિત્ર દેશ નેપાળના વિદ્યાર્થીઓનો ઝુકાવ ભારત તરફ સૌથી વધુ છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારતમાં ભણવા આવતા કુલ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓમાંથી 24.1 ટકા વિદ્યાર્થીઓ માત્ર નેપાળથી છે.
નેપાળ પછી અન્ય દેશોની ભાગીદારી નીચે મુજબ રહી છે:
-
સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE): 7 ટકા
-
અમેરિકા: 5.9 ટકા
-
બાંગ્લાદેશ: 5.9 ટકા
-
નાઈજીરીયા: 5.5 ટકા
-
ઝિમ્બાબ્વે: 4 ટકા
રોચક વાત એ છે કે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની કુલ સંખ્યામાં ટોચના 10 દેશોની ભાગીદારી 63.8 ટકા રહી છે, જે સાબિત કરે છે કે ભારતીય શિક્ષણ વ્યવસ્થાએ વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની જડો મજબૂત કરી છે.
કયા રાજ્યોમાં વધી રહી છે વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા?
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે ભારતના રાજ્યોની લોકપ્રિયતાની વાત કરીએ, તો ‘કર્ણાટક’ નંબર વન બનીને ઉભર્યું છે. ત્યાંની કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓએ 7,914 વિદેશી વિદ્યાર્થીઓનું સ્વાગત કર્યું છે. કર્ણાટક પછી પંજાબનું સ્થાન છે, જ્યાં 7,902 વિદ્યાર્થીઓ શિક્ષણ મેળવી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત મહારાષ્ટ્ર, ઉત્તર પ્રદેશ અને તમિલનાડુ પણ વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની પ્રથમ પસંદગી બન્યા છે:
-
કર્ણાટક: 7,914 વિદ્યાર્થીઓ
-
પંજાબ: 7,902 વિદ્યાર્થીઓ
-
મહારાષ્ટ્ર: 6,190 વિદ્યાર્થીઓ
-
ઉત્તર પ્રદેશ: 5,953 વિદ્યાર્થીઓ
-
તમિલનાડુ: 5,694 વિદ્યાર્થીઓ
વિવિધ સંસ્કૃતિઓનું મિલન
ભારતમાં માત્ર આપણા પડોશી દેશોથી જ નહીં, પરંતુ લેબનાન, બુર્કિના ફાસો, મંગોલિયા, મેક્સિકો, કઝાકિસ્તાન, બેલારુસ અને ચીલી જેવા દૂરના દેશોમાંથી પણ વિદ્યાર્થીઓ આવી રહ્યા છે. આ સાંસ્કૃતિક વિવિધતા આપણા કેમ્પસને વધુ જીવંત બનાવે છે.
‘સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા’નો મોટો પ્રભાવ
વિદેશી વિદ્યાર્થીઓના આ પ્રવાહ પાછળ સરકારનો ‘સ્ટડી ઇન ઇન્ડિયા’ (Study in India) કાર્યક્રમ એક મોટો ઉત્પ્રેરક સાબિત થયો છે. વર્ષ 2018માં શરૂ કરાયેલા આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દુનિયાભરના વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય શિક્ષણ પ્રણાલી સાથે જોડવાનો અને તેમને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાનો હતો.
ભારતનું શિક્ષણ જગત આજે એક એવા વળાંક પર છે જ્યાં આપણે ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ની ભાવના સાથે દુનિયાભરના વિદ્યાર્થીઓને માત્ર જ્ઞાન જ નહીં, પરંતુ એક સમૃદ્ધ અનુભવ પણ પ્રદાન કરી રહ્યા છીએ. જે રીતે વિદેશી વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા વધી રહી છે, તે સ્પષ્ટ કરે છે કે આવનારા વર્ષોમાં ભારત વૈશ્વિક શિક્ષણના નકશા પર એક સુપરપાવર તરીકે ઉભરી આવશે.
