ટ્રમ્પની પોસ્ટ હવે લાખોમાં: ‘Truth API’ દ્વારા વોલ સ્ટ્રીટ પર પ્રભાવ પાડવાની નવી રણનીતિ
સોશિયલ મીડિયાના યુગમાં માહિતી જ સત્તા છે, અને હવે આ માહિતીનું મુદ્રીકરણ (Monetization) કરવાની એક નવી અને વિવાદાસ્પદ રીત ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સોશિયલ મીડિયા કંપની ‘ટ્રમ્પ મીડિયા એન્ડ ટેકનોલોજી ગ્રુપ’ (TMTG) દ્વારા શરૂ કરવામાં આવી છે. તેમની પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) એ હવે એક એવી ડેટા સર્વિસ શરૂ કરી છે, જેના દ્વારા બેંકો, ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફર્મ્સ અને વોલ સ્ટ્રીટના ટ્રેડર્સ ટ્રમ્પની પોસ્ટ્સ સામાન્ય જનતા પહેલા જોઈ શકશે. આ સેવા માટે કંપનીએ જે ભાવ નક્કી કર્યા છે, તે સાંભળીને સૌ કોઈ ચોંકી ગયું છે. આ પહેલ માત્ર એક બિઝનેસ મોડેલ નથી, પરંતુ અમેરિકી રાજનીતિ અને બિઝનેસના સમન્વય પર એક મોટો નૈતિક પ્રશ્ન પણ ઉભો કરી રહી છે.
શું છે આ ‘Truth API’ સર્વિસ?
TMTG એ તાજેતરમાં ‘Truth API’ નામની એક નવી ડેટા સર્વિસની જાહેરાત કરી છે, જે ૧ ઓગસ્ટથી કાર્યરત થશે. આ સર્વિસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ટ્રુથ સોશિયલ પ્લેટફોર્મ પરના ૧૦ સૌથી વધુ પ્રભાવશાળી એકાઉન્ટ્સ (જેમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને તેમના પરિવારના સભ્યો સામેલ છે) ની પોસ્ટ્સ સૌથી ઝડપી ગતિએ ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવાનો છે.
આ સર્વિસ માટેની કિંમત પણ આકર્ષક અને ચોંકાવનારી છે. પ્રાપ્ત અહેવાલો મુજબ, કંપની દર મહિને ૧ લાખ ડોલર (આશરે ૮૬ લાખ રૂપિયા) ફી માંગે છે. જો કોઈ કંપની ત્રણ વર્ષ માટે લાંબા ગાળાનો કરાર કરે, તો તેમને ૬૦ હજાર ડોલર (આશરે ૫૨ લાખ રૂપિયા) પ્રતિ મહિને તેવી છૂટ આપવામાં આવશે.
વોલ સ્ટ્રીટ અને ટ્રમ્પની પોસ્ટનું ગણિત
શા માટે વોલ સ્ટ્રીટની કંપનીઓ આટલી મોટી રકમ ટ્રમ્પની પોસ્ટ વાંચવા માટે ખર્ચવા તૈયાર છે? તેનો જવાબ શેરબજારના ઈતિહાસમાં છુપાયેલો છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ એક એવા નેતા છે, જેમની એક ટ્વિટ કે પોસ્ટ શેરબજારને ગમે ત્યારે ઉછાળી કે પછાડી શકે છે.
૯ એપ્રિલ, ૨૦૨૫ના રોજનો કિસ્સો યાદ કરો. ટ્રમ્પે પોતાની પોસ્ટમાં ટેરિફ (આયાત જકાત) ને ૯૦ દિવસ સુધી રોકવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો હતો. આ પોસ્ટના થોડા જ મિનિટોમાં અમેરિકી શેરબજારમાં તોફાની ઉછાળો જોવા મળ્યો હતો. જે ટ્રેડિંગ કંપનીઓ પાસે ‘હાઈ-ફ્રીક્વન્સી ટ્રેડિંગ’ (HFT) ટેકનોલોજી છે, તેમને જો આ પોસ્ટ /સામાન્ય લોકો કે અન્ય સ્પર્ધકો પહેલાં માત્ર થોડી મિલિસેકન્ડ્સ પણ વહેલી મળી જાય, તો તેઓ લાખો-કરોડો ડોલરનો નફો કરી શકે છે. આ સર્વિસ એવા ટ્રેડર્સ માટે એક ‘ગોલ્ડ માઈન’ સમાન છે.
રાજકીય અને નૈતિક વિવાદનું વંટોળ
આ યોજનાની જાહેરાત થતાની સાથે જ અમેરિકી રાજકારણમાં ગરમાવો આવી ગયો છે. ડેમોક્રેટિક સીનેટર રૉન વાઈડને આ યોજનાની આકરી ટીકા કરતા જણાવ્યું છે કે આ સીધી રીતે રાષ્ટ્રપતિ પદના પ્રભાવનો ઉપયોગ કરીને ટ્રમ્પ પરિવારને આર્થિક ફાયદો પહોંચાડવાની યુક્તિ છે. ટીકાકારોનું માનવું છે કે જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ અમેરિકાના સર્વોચ્ચ પદ પર રહી ચૂક્યો હોય, ત્યારે તેના દ્વારા થતા આવા વ્યવસાયિક નિર્ણયો જાહેર હિત અને નૈતિકતાના દાયરામાં આવવા જોઈએ.
વધુમાં, ટ્રમ્પની સોશિયલ મીડિયા કંપનીના ૪૧% શેર ડોનાલ્ડ જે. ટ્રમ્પ રિવોકેબલ ટ્રસ્ટ પાસે છે, જેનું સંચાલન તેમના સંતાનો કરે છે. એટલે કે, અંતે તો આ ડેટા સર્વિસમાંથી થતી તમામ કમાણીનો સીધો લાભ ટ્રમ્પ પરિવારને જ મળશે.
શું આ કાયદેસર છે?
કાયદાકીય નિષ્ણાતોના મતે, અમેરિકાના હાલના કાયદાઓ હેઠળ આ પ્રકારની ડેટા લાઈસન્સિંગ વ્યવસ્થાને ‘ગેરકાયદેસર’ સાબિત કરવી અત્યંત મુશ્કેલ છે. કોઈ કંપની પોતાની માહિતી વેચે તે બિઝનેસનો ભાગ છે. પરંતુ, જ્યારે એ માહિતી દેશના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિની હોય અને તે શેરબજારને અસર કરતી હોય, ત્યારે તે ‘ઈનસાઈડર ટ્રેડિંગ’ કે ‘અનૈતિક પ્રભાવ’ના ગ્રે-એરિયામાં આવી જાય છે. જોકે, અત્યાર સુધી કોઈ કાયદાકીય તપાસના મંડાણ થયા નથી.
ડેટા સર્વિસની વિશેષતાઓ
કંપનીના દાવા મુજબ, Truth API માં માત્ર લેટેસ્ટ પોસ્ટ જ નહીં, પણ ૨૦૨૨ થી અત્યાર સુધીનો સંપૂર્ણ ડેટાબેઝ ઉપલબ્ધ રહેશે. આ સર્વિસ ૨૪ કલાક સતત કામ કરશે. કંપનીનું કહેવું છે કે કેટલાક મોટા ગ્રાહકોએ આ સેવાનો લાભ લેવા માટે અત્યારથી જ સાઈન-અપ કરી લીધું છે, જોકે તેમના નામ જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી. આ પરથી સમજાય છે કે મોટા સંસ્થાગત રોકાણકારો ટ્રમ્પની પોસ્ટને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા છે.
વિજ્ઞાન અને અર્થતંત્રનું નવું સમીકરણ
આ લેખ માત્ર એક બિઝનેસ પ્લાન વિશે નથી, પરંતુ તે બદલાતા વિશ્વના અર્થતંત્ર વિશે છે. હવે ડેટા જ ઇંધણ છે. જેની પાસે ઝડપી ડેટા, તેની પાસે સત્તા. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભલે હવે સત્તાવાર રીતે વ્હાઇટ હાઉસમાં ન હોય, પરંતુ તેમનો સોશિયલ મીડિયા પ્રભાવ તેમને ફરી એકવાર અમેરિકી અર્થતંત્રની ધરી બનાવી રહ્યો છે. આ પ્રકારની ડેટા સર્વિસ ભવિષ્યમાં અન્ય નેતાઓ પણ શરૂ કરી શકે છે, જે લોકશાહીમાં ‘સૂચનાના સમાન અધિકાર’ પર મોટો પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકી શકે છે.
ટ્રમ્પ મીડિયા ગ્રુપ દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય ચોક્કસપણે બિઝનેસની દ્રષ્ટિએ માસ્ટરસ્ટ્રોક છે, પરંતુ રાજકીય દ્રષ્ટિએ તે એક નવી ચર્ચાને જન્મ આપે છે. શું સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ માત્ર અભિવ્યક્તિ માટે થવો જોઈએ કે પછી તેનો ઉપયોગ ‘પેઈડ એક્સક્લુઝિવ માહિતી’ના સ્ત્રોત તરીકે કરવો જોઈએ? આ પ્રશ્નનો જવાબ ભવિષ્યના અમેરિકી કાયદાઓ અને સંસદીય ચર્ચાઓ જ આપશે. અત્યારે તો વોલ સ્ટ્રીટના ટ્રેડર્સ પોતાના મોનિટર પર ટ્રુથ સોશિયલની પોસ્ટ્સ સૌથી પહેલા જોવા માટે આતુર છે અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ આતુરતામાંથી લાખો ડોલર કમાવવા માટે તૈયાર છે.
