‘LGBTQ સમુદાય બહિષ્કાર નહીં પરંતુ સન્માનને પાત્ર છે’: આરએસએસ પ્રમુખ મોહન ભાગવતનું મોટું નિવેદન
ભારતીય સમાજ અને તેની પરંપરાઓમાં સમયની સાથે બદલાવ આવતો રહ્યો છે. આ જ ક્રમમાં રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે LGBTQ+ સમુદાય અંગે એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ અને સ્પષ્ટ નિવેદન આપ્યું છે. હૈદરાબાદમાં આયોજિત એક વિશેષ કાર્યક્રમમાં પોતાના સંબોધન દરમિયાન મોહન ભાગવતે આધુનિક સામાજિક મુદ્દાઓ, બદલાતી પેઢી અને લિંગ સંબંધિત વિષયો પર ખુલીને વાત કરી હતી. તેમના આ નિવેદને દેશભરના રાજકીય અને સામાજિક વર્તુળોમાં એક નવી ચર્ચાને જન્મ આપ્યો છે, કારણ કે સંઘ જેવા પરંપરાગત સંગઠન તરફથી આ પ્રકારનો દ્રષ્ટિકોણ ખૂબ જ અર્થપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
હૈદરાબાદના કાર્યક્રમમાં સંઘ પ્રમુખનું ઐતિહાસિક સંબોધન
હૈદરાબાદમાં યોજાયેલા આ કાર્યક્રમમાં મોહન ભાગવતે ભારતીય સમાજ સામે મોજૂદ વર્તમાન પડકારો અને તેની ઉત્ક્રાંતિ વિશે વિસ્તૃત ચર્ચા કરી હતી. તેમણે પોતાના વક્તવ્યમાં ઇતિહાસના પન્નાઓથી લઈને વર્તમાન પેઢીના સ્વભાવ સુધીના અનેક વિષયોને આવરી લીધા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે કેવી રીતે સમાજમાં સમયની સાથે વિચારોનું સ્વીકાર્ય વધતું જાય છે.
તેમણે ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે ભૂતકાળમાં ‘સ્ત્રી મુક્તિ આંદોલન’ જેવી શરૂઆતો સામે આવી હતી, જેનો શરૂઆતમાં વિરોધ કે સંકોચ થયો હતો, પરંતુ ધીમે ધીમે સમાજે તેને સ્વીકારી લીધું અને આજે મહિલાઓ દરેક ક્ષેત્રમાં મોખરે છે. આ જ સંદર્ભમાં તેમણે સમાજના અન્ય વંચિત કે અનોખા વર્ગો તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું હતું.
LGBTQ+ સમુદાય ભારતીય સમાજનો અભિન્ન અંગ છે
સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતે પોતાના સંબોધનમાં ખૂબ જ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે LGBTQ+ સમુદાયના લોકો કોઈ બહારના કે અજાણ્યા નથી, પરંતુ તેઓ આપણા પોતાના જ ભારતીય સમાજનો એક ભાગ છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે આ સમુદાયના લોકોને સામાજિક બહિષ્કારનો શિકાર બનવાની કોઈ જરૂર નથી, પરંતુ તેઓ પુરુષ અને સ્ત્રીની જેમ જ સમાન સન્માનના હકદાર છે.
આ નિવેદન એટલા માટે પણ ખાસ છે કારણ કે ભારતમાં રૂઢિચુસ્ત માનસિકતા ધરાવતા લોકો ઘણીવાર આવા વિષયો પર વાત કરવાનું ટાળતા હોય છે અથવા તો તેનો વિરોધ કરતા હોય છે. આરએસએસ જેવા મોટા સંગઠનના પ્રમુખ દ્વારા આ સમુદાયના હકો અને સન્માનની વાત કરવી એ સામાજિક પરિવર્તનની દિશામાં એક મોટું અને સકારાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સર્વસમાવેશકતાનો ભાવ રહ્યો છે, અને ભાગવતના આ નિવેદને તે જ પરંપરાને આગળ વધારવાનું કામ કર્યું છે.
આજના યુવાનો અને ‘Gen-Z’ પેઢી વિશે મોહન ભાગવતના વિચારો
પોતાના વક્તવ્યમાં મોહન ભાગવતે આજની યુવા પેઢી એટલે કે ‘Gen-Z’ (જેન-ઝી) ના સ્વભાવ અને વર્તણૂક પર પણ ઊંડાણપૂર્વક પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે આજના સમયની Gen-Z પેઢી સ્વભાવથી ખૂબ જ સારી, ભોળી અને ભાવનાત્મક રીતે સંવેદનશીલ છે. આ પેઢીમાં દયા અને કંઈક નવું કરવાની તલબ બંને જોવા મળે છે.
પરંતુ સાથે જ તેમણે આ પેઢીની એક નબળાઈ કે મર્યાદા તરફ પણ ઈશારો કર્યો હતો. ભાગવતે કહ્યું કે આ પેઢીના લોકો ઘણીવાર શાંત મનથી ગંભીરતાપૂર્વક વિચારતા નથી. સોશિયલ મીડિયા અને આધુનિક પ્રભાવોના કારણે જે પણ વસ્તુ તેમના સંપર્કમાં આવે છે, તે તરફ તેઓ ખૂબ જ ઝડપથી આકર્ષાઈ જાય છે. કોઈપણ વિષયની ઊંડાણમાં ઉતર્યા વગર ઉપરછલ્લી માહિતીના આધારે અભિપ્રાય બાંધવાની આદત આ પેઢીમાં જોવા મળે છે, જેણે સામાજિક અને પારિવારિક સ્તરે કેટલાક નવા પડકારો ઊભા કર્યા છે.
સામાજિક સમરસતા અને પરિવર્તન તરફ વધતા કદમ
મોહન ભાગવતના આ નિવેદનને ભારતીય સમાજમાં લાંબા ગાળાના સામાજિક સુધારાઓ સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહ્યું છે. ભારત જેવા વિવિધતાથી ભરેલા દેશમાં દરેક વર્ગ, સમુદાય અને વિચારધારાને સાથે લઈને ચાલવું એ જ અસલી લોકશાહી અને સામાજિક સમરસતા છે. જ્યારે દેશના ટોચના વિચારકો અને સંગઠનોના નેતાઓ લિંગ અને જાતીય ઓળખ જેવા સંવેદનશીલ વિષયો પર સન્માન અને સ્વીકૃતિની વાત કરે છે, ત્યારે તે તળિયાના સ્તરે મોટો બદલાવ લાવવામાં મદદ કરે છે.
આગામી સમયમાં આ નિવેદનની સામાજિક અને રાજકીય વર્તુળોમાં વ્યાપક અસરો જોવા મળી શકે છે. દેશમાં LGBTQ+ સમુદાયના અધિકારો અને કાનૂની લડાઈઓ વચ્ચે આવા નિવેદનો આ સમુદાયના લોકોને નૈતિક બળ પૂરું પાડે છે.
સમાનતા અને સન્માનની નવી સવાર
સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર નજર નાખીએ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે ભારતીય સમાજ હવે ધીમે ધીમે વધુ ખુલ્લા મનનો અને સંવેદનશીલ બની રહ્યો છે. મોહન ભાગવતનું એ નિવેદન કે ‘LGBTQ+ સમુદાય બહિષ્કાર નહીં પરંતુ સન્માનને પાત્ર છે’, તે સામાજિક સંવાદિતાના ક્ષેત્રમાં એક સીમાચિહ્ન સમાન સાબિત થઈ શકે છે. જૂની રૂઢિચુસ્ત માનસિકતાઓને પાછળ છોડીને જ્યારે સમાજના તમામ વર્ગોને સમાન માન અને અધિકાર આપવાની વાત થાય છે, ત્યારે તે એક સ્વસ્થ અને મજબૂત રાષ્ટ્રના નિર્માણ તરફનો સંકેત આપે છે. યુવાનોએ પણ આવેશ કે દેખાડાથી ઉપર ઉઠીને શાંત મનથી સામાજિક મૂલ્યોને સમજવાની જરૂર છે, જેથી દેશ અને સમાજ બંને યોગ્ય દિશામાં આગળ વધી શકે.
