પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદનું નવું અને ખતરનાક સ્વરૂપ: ‘ઇત્તિહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન’ (IMP) એ TTP સામે ઊભો કર્યો મોટો પડકાર
પાકિસ્તાનની અસ્થિર આંતરિક સુરક્ષા અને કટોકટીભર્યા વાતાવરણમાં એક નવું અને અત્યંત ખતરનાક આતંકવાદી ગઠબંધન ઝડપથી પગ પેસારો કરી રહ્યું છે, જેણે પાકિસ્તાની સુરક્ષા એજન્સીઓની ચિંતામાં મોટો વધારો કરી દીધો છે. આ નવા સંગઠનનું નામ ‘ઇત્તિહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન પાકિસ્તાન’ (IMP) છે. તાજેતરના સમયમાં આ સંગઠને પોતાની આક્રમક ગતિવિધિઓ, આધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ અને પ્રચાર શૈલીથી પાકિસ્તાનમાં પહેલેથી જ સક્રિય રહેલા કુખ્યાત આતંકવાદી સંગઠન ‘તહેરીક-એ-તાલિબાન પાકિસ્તાન’ (TTP) ને પણ કડક ટક્કર આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે. ડ્રોન, અત્યાધુનિક આઈઈડી (IED) અને આધુનિક યુદ્ધની રણનીતિઓ અપનાવીને આ નવું ગઠબંધન પોતાની અલગ ઓળખ ઊભી કરી રહ્યું છે.
કેવી રીતે થઈ ‘ઇત્તિહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન’ (IMP) ની શરૂઆત?
પાકિસ્તાનની ધરતી પર આતંકવાદી સંગઠનોના ભેળસેળ અને વિભાજનનો ઇતિહાસ પ્રાચીન છે, પરંતુ IMPનો ઉદભવ એક મોટા પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે. ગયા વર્ષે, 11 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ, લશ્કર-એ-ઇસ્લામ, હાફિઝ ગુલ બહાદુરનું જૂથ અને ઇન્કલાબ-એ-ઇસ્લામી પાકિસ્તાન જેવા વિવિધ સંગઠનોએ આ નવા જોડાણની સ્થાપના માટે હાથ મિલાવ્યા હતા.
શરૂઆતના મહિનાઓમાં આ સંગઠનની ગતિવિધિઓ પ્રમાણમાં મર્યાદિત અને ગુપ્ત રહી હતી, પરંતુ વર્ષ ૨૦૨૬ માં પ્રવેશતાની સાથે જ આ સંગઠને પાકિસ્તાની સુરક્ષા દળો માટે એક ભયાનક પડકારનું સ્વરૂપ ધારણ કરી લીધું છે. ખાસ વાત એ છે કે આ સંગઠન માત્ર હુમલાઓ જ નથી કરી રહ્યું, પરંતુ પોતાની ઓળખ TTP થી બિલકુલ અલગ રાખવા માટે આધુનિક તકનીકો અને સોશિયલ મીડિયા પ્રોપેગેન્ડા પર ખાસ જોર આપી રહ્યું છે.
આક્રમક હુમલાઓ અને આઈઈડી (IED) નો વ્યાપક ઉપયોગ
સંગઠનની સક્રિયતાનો અંદાજો એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે માર્ચથી જૂન ૨૦૨૬ ના ટૂંકા ગાળામાં જ IMP એ પોતાના પ્રોપેગેન્ડા માધ્યમો દ્વારા ૧૮ જેટલા જોરદાર આઈઈડી (IED) હુમલાઓની જવાબદારી જાહેરમાં સ્વીકારી છે.
અગાઉ, ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦٢૬ દરમિયાન આ સંગઠન પ્રમાણમાં શાંત જોવા મળ્યું હતું. આ સમયગાળા દરમિયાન તેઓએ કોઈ મોટા હુમલા કરવાના બદલે માત્ર પોતાના આતંકવાદીઓ માટે પ્રશિક્ષણ વિડીયો (Training Videos) બનાવ્યા હતા અને પાકિસ્તાની પોલીસ તથા પ્રશાસનને ખુલ્લી ધમકીઓ આપતા સંદેશાઓ જારી કર્યા હતા. પરંતુ ૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ પછી સંગઠને ફરીથી આક્રમક વલણ અપનાવ્યું અને સુરક્ષા દળોને નિશાન બનાવીને શ્રેણીબદ્ધ વિસ્ફોટોની જવાબદારી લેવાનું શરૂ કરી દીધું.
વૈશ્વિક આતંકવાદ સાથે જોડાણ અને વિદેશી લડાકુઓની ભરતી
તાજેતરમાં ૨૩ જૂન ૨૦૨૬ ના રોજ ‘ઈદ-ઉલ-અઝહા’ ના પવિત્ર અવસર પર IMP એ પોતાના સહયોગી સંગઠન ‘ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશન ઓફ પાકિસ્તાન’ (IIP) ની સાથે મળીને એક નવો અને અત્યંત પ્રચારાત્મક વિડીયો બહાર પાડ્યો હતો. આ વિડીયોમાં આતંકવાદીઓને પશ્તો ભાષામાં આક્રમક ગીતો ગાતા અને યુદ્ધના નારા લગાવતા દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.
આશ્ચર્યજનક રીતે, વિડિઓમાં એ પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે કે તેમની મહત્વાકાંક્ષાઓ ફક્ત પાકિસ્તાન સુધી મર્યાદિત નથી પરંતુ ‘એન્ડાલુસિયા’ (હાલનું સ્પેન) સુધી વિસ્તરેલી છે, જે વૈશ્વિક જેહાદી માનસિકતા દર્શાવે છે. એટલું જ નહીં, વિડિઓમાં વિશ્વભરના વિદેશી લડવૈયાઓને તેમના સંગઠનમાં જોડાવા માટે ખુલ્લેઆમ આમંત્રણ પણ આપવામાં આવ્યું છે.
અલ-કાયદા સાથે વૈચારિક નિકટતા અને ટીટીપી સાથે મતભેદો
સુરક્ષા અને આતંકવાદના વિશેષજ્ઞોના મતે, ઇત્તિહાદ-ઉલ-મુજાહિદીન (IMP) ની વિચારધારા વૈશ્વિક આતંકવાદી સંગઠન ‘અલ-કાયદા’ ની ખૂબ જ નજીક દેખાઈ રહી છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં અલ-કાયદા સબ-કોન્ટિનેન્ટની પ્રોપેગેન્ડા સામગ્રીમાં પણ IMP ના હુમલાઓનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. જો કે બંને સંગઠનો વચ્ચે કોઈ સીધા અને સત્તાવાર સંબંધોની પુષ્ટિ નથી થઈ, પરંતુ તેમની વિચારધારાની સમાનતા સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.
બીજી તરફ, પાકિસ્તાનમાં લાંબા સમયથી સક્રિય TTP અને આ નવા IMP વચ્ચે કામ કરવાની શૈલીમાં મોટો તફાવત જોવા મળે છે:
યુદ્ધની પદ્ધતિ: જ્યાં TTP પરંપરાગત કબાયલી યુદ્ધ શૈલી (Guerrilla Warfare) અને વિશાળ નેટવર્ક પર નિર્ભર છે, ત્યાં IMP આધુનિક ટેકનોલોજી જેવી કે ડ્રોન (Drones), સ્નાઇપર રાઈફલ્સ અને અત્યાધુનિક રીમોટ આઈઈડી (IED) નો ઉપયોગ પોતાની રણનીતિના મુખ્ય હિસ્સા તરીકે કરે છે.
વેશભૂષા અને ઢબ: IMP ના પ્રચાર વીડિયોમાં આતંકવાદીઓને પ્રોફેશનલ મિલિટરી સ્ટાઈલની યુનિફોર્મ (લશ્કરી વર્દી) અને અતિ-આધુનિક હથિયારો સાથે બતાવવામાં આવે છે, જ્યારે TTP હજુ પણ પરંપરાગત સ્થાનિક પોશાક અને જૂના લડાકુ માળખાને મહત્વ આપે છે.
કોણ છે આ સંગઠનનું નેતૃત્વ કરનાર? અને ક્યાં સુધી છે પ્રભાવ?
સંશોધક અબ્દુલ સઈદના મતે, ઇત્તિહાદ-ઉલ-મુજાહિદ્દીન વાસ્તવમાં કુખ્યાત કમાન્ડર ‘હાફિઝ ગુલ બહાદુર’ના નેતૃત્વ હેઠળનું એક શક્તિશાળી જૂથ છે. હાલમાં, આ સંગઠનની હિલચાલ મુખ્યત્વે ઉત્તર વઝીરિસ્તાન, બન્નુ અને ખૈબર જિલ્લા જેવા મર્યાદિત વિસ્તારોમાં મર્યાદિત છે.
જ્યારે TTP નું નેટવર્ક પાકિસ્તાનના અસંખ્ય પ્રાંતો અને વિસ્તારોમાં ફેલાયેલું છે. આમ છતાં, IMP એ પોતાની ટેક્નિકલ સજ્જતા અને આક્રમક પ્રચારના બળે માત્ર એક નાના ભૌગોલિક વિસ્તારમાં રહીને પણ પાકિસ્તાન સરકાર અને TTP બંને માટે એક નવો માથાનો દુખાવો ઊભો કરી દીધો છે.
પાકિસ્તાનની આંતરિક સુરક્ષા માટે વધતી આફત
પાકિસ્તાન લાંબા સમયથી આતંકવાદની આગમાં સળગી રહ્યું છે, પરંતુ હવે દેશની અંદર જ આતંકવાદી સંગઠનો વચ્ચે વર્ચસ્વની લડાઈ અને નવી વિચારધારાનું ઉદ્ભવવું એ વાતની સાક્ષી પૂરે છે કે આવનાર સમયમાં પાકિસ્તાન માટે સ્થિતિ વધુ કપરી બનવાની છે. IMP જેવી ટેકનો-સેવી (Tech-savvy) આતંકવાદી રચનાઓ માત્ર પાકિસ્તાન જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પ્રાદેશિક શાંતિ માટે એક ગંભીર ખતરો બનીને ઉભરી રહી છે.
