Income Tax Return Deadline 2026 – શું ITR ફાઈલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 31 જુલાઈ પછી લંબાવાશે?

ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવાની છેલ્લી તારીખ માટેનું કાઉન્ટડાઉન હવે તેના આખરી તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે. કરદાતાઓ માટે આ દિવસો ધમાધમ અને ઉત્તેજનાથી ભરેલા હોય છે. આકારણી વર્ષ (AY) 2026-27 માટે મોટાભાગના વ્યક્તિગત કરદાતાઓ અને પગારદાર વર્ગ માટે આઈટીઆર ફાઈલ કરવાની છેલ્લી તારીખ 31 જુલાઈ, 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે.

હવે જ્યારે ડેડલાઇનને આંગળીના વેઢે ગણી શકાય તેટલા જ દિવસો બાકી રહ્યા છે, ત્યારે દેશના લાખો કરદાતાઓ પોતાની ટેક્સ ગણતરી આખરી આકાર આપવા અને સમયસર રિટર્ન ફાઈલ કરવા માટે રાત-દિવસ એક કરી રહ્યા છે.

શું આઈટીઆર ફાઈલ કરવાની તારીખ 31 જુલાઈથી આગળ લંબાવાશે?

દર વર્ષની જેમ, જેમ-જેમ છેલ્લી તારીખ નજીક આવે છે, તેમ-તેમ મોટાભાગના કરદાતાઓના મનમાં એક જ મોટો પ્રશ્ન ઘૂમરાતો રહે છે: શું સરકાર આ વર્ષે પણ 31 જુલાઈની ડેડલાઇન આગળ લંબાવશે?

હાલના અપડેટ્સ મુજબ, ઇન્કમ ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટે તારીખ લંબાવવા અંગે કોઈ જ સત્તાવાર જાહેરાત કરી નથી. સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) દ્વારા જ્યાં સુધી કોઈ સત્તાવાર નોટિફિકેશન કે પરિપત્ર બહાર પાડવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી કરદાતાઓએ 31 જુલાઈને જ આખરી તારીખ માનીને ચાલવું જોઈએ. છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોવાના બદલે શક્ય તેટલું વહેલું રિટર્ન ફાઈલ કરી દેવું એ જ ડહાપણભર્યું પગલું છે.

આ લાઈવ અપડેટ્સ દ્વારા અમે તમને સીબીડીટી (CBDT) ની નવીનતમ સૂચનાઓ, દૈનિક ફાઈલ થતા આઈટીઆરના આંકડા, ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલની કામગીરી, રિફંડ પ્રોસેસિંગની સ્થિતિ, નિષ્ણાતોની સલાહ અને કરદાતાઓ માટેની મહત્વની બાબતોથી સતત માહિતગાર રાખતા રહીશું.

31 જુલાઈની ડેડલાઇન ચૂકી જશો તો શું થશે? વિલંબિત રિટર્ન અને દંડની જોગવાઈઓ

જો કોઈ કારણસર તમે 31 જુલાઈ, 2026 સુધીમાં તમારું આઈટીઆર ફાઈલ કરી શકતા નથી, તો ગભરાવાની જરૂર નથી, પરંતુ તેનાથી કેટલાક આર્થિક અને કાનૂની પરિણામો ચોક્કસ ભોગવવા પડી શકે છે.

1. બિલેટેડ રિટર્ન (Belated Return) નો વિકલ્પ

જો તમે નિયત તારીખ સુધીમાં રિટર્ન ફાઈલ ન કરી શકો, તો આવકવેરા કાયદાની કલમ 139(4) હેઠળ તમે 31 ડિસેમ્બર, 2026 સુધી વિલંબિત રિટર્ન (Belated Return) ભરી શકો છો. જોકે, આ માટે તમારે દંડ ચૂકવવો પડશે.

2. લેટ ફી (Late Fee / Penalty)

• રૂ. 5 લાખથી વધુ આવક: જો તમારી વાર્ષિક આવક રૂ. 5 લાખથી વધુ હોય અને તમે 31 જુલાઈ પછી રિટર્ન ભરો છો, તો તમારે રૂ. 5,000 સુધીની લેટ ફી (Section 234F હેઠળ) ચૂકવવી પડશે.

• રૂ. 5 લાખ સુધીની આવક: નાના કરદાતાઓ માટે રાહત આપતા, જો વાર્ષિક આવક રૂ. 5 લાખથી ઓછી હોય તો મહત્તમ લેટ ફી રૂ. 1,000 રહેશે.

3. બાકી ટેક્સ પર વ્યાજ (Interest Section 234A)

જો તમારી કોઈ ટેક્સની રકમ બાકી નીકળતી હોય અને તમે 31 જુલાઈ પછી રિટર્ન ભરો છો, તો તમારે બાકી નીકળતા ટેક્સ પર દર મહિને અથવા મહિનાના ભાગ માટે 1% ના દરે વ્યાજ પણ ચૂકવવું પડશે.

4. ખોટ (Losses) કેરી ફોરવર્ડ કરવાનો અધિકાર છીનવાઈ જશે

જો તમને શેરબજાર, કમાણી કે વ્યાપારમાં કોઈ નાણાકીય નુકસાન (Loss) થયું હોય અને તમે તેને આગામી વર્ષોના નફા સામે સેટ-ઓફ કરવા માટે ‘કેરી ફોરવર્ડ’ કરવા માંગતા હોવ, તો 31 જુલાઈ સુધીમાં રિટર્ન ફાઈલ કરવું ફરજિયાત છે. ડેડલાઇન ચૂકી ગયા પછી બિલેટેડ રિટર્નમાં કેપિટલ ગેઈન કે બિઝનેસ લોસ કેરી ફોરવર્ડ કરવાની છૂટ મળતી નથી.

ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ અને છેલ્લી ઘડીની ટ્રાફિક સમસ્યાઓ

જેમ-જેમ 31 જુલાઈ નજીક આવે છે, તેમ-તેમ આવકવેરા વિભાગના સત્તાવાર ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલ (incometax.gov.in) પર કરોડો કરદાતાઓ એકસાથે લોગિન કરે છે. આના કારણે પોર્ટલ પર ભારે ટ્રાફિક સર્જાય છે અને ઘણીવાર સર્વર ધીમું પડી જવું કે ઓટીપી (OTP) આવવામાં વિલંબ થવા જેવી ટેકનિકલ સમસ્યાઓ સામે આવે છે.

ઈ-ફાઈલિંગ પોર્ટલની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે કરદાતાઓએ ધ્યાન રાખવા જેવા મહત્વના મુદ્દા:

• સર્વર ટ્રાફિક: છેલ્લી બે-ત્રણ મિનિટો કે છેલ્લા દિવસે ફાઈલ કરવાથી સર્વર ડાઉન થવાનું જોખમ રહે છે.

• AIS અને Form 26AS મેચિંગ: રિટર્ન સબમિટ કરતા પહેલા તમારા એન્યુઅલ ઈન્ફોર્મેશન સ્ટેટમેન્ટ (AIS) અને ફોર્મ 26AS ના આંકડા ચકાસી લો. બંને વચ્ચે તફાવત હશે તો ઇન્કમ ટેક્સ તરફથી નોટિસ આવી શકે છે.

• બેંક એકાઉન્ટ પ્રી-વેલિડેશન: જો તમારું ટેક્સ રિફંડ બનતું હોય, તો તમારું બેંક એકાઉન્ટ પોર્ટલ પર પ્રી-વેલિડેટ (Pre-validated) અને પાન (PAN) સાથે લિંક હોવું અનિવાર્ય છે.

આઈટીઆર ભ કરતી વખતે કરદાતાઓ દ્વારા થતી સામાન્ય ભૂલો અને તેનાથી કેવી રીતે બચવું

છેલ્લી ઘડીની ઉતાવળમાં કરદાતાઓ અવારનવાર એવી ભૂલો કરી બેસે છે, જેના કારણે રિફંડ અટવાઈ જાય છે અથવા તો ટેક્સ ડિપાર્ટમેન્ટ તરફથી કાનૂની નોટિસ આવી જાય છે. આ ભૂલોથી બચવા માટે નીચે મુજબની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું:

1. ખોટા આઈટીઆર ફોર્મની પસંદગી: તમારી આવકના સ્ત્રોત (પગાર, વ્યાજ, કેપિટલ ગેઈન, બિઝનેસ) મુજબ યોગ્ય ફોર્મ (ITR-1, ITR-2, ITR-3, કે ITR-4) ની પસંદગી કરવી અત્યંત જરૂરી છે.

2. વ્યાજની આવક છુપાવવી: સેવિંગ્સ બેંક એકાઉન્ટ, ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD) કે પોસ્ટ ઓફિસ થાપણોમાંથી મળતા વ્યાજની આવક દર્શાવવાનું ચૂકશો નહીં.

3. ઈ-વેરિફિકેશન (E-Verification) ન કરવું: આઈટીઆર સબમિટ કર્યા પછી તેને 30 દિવસની અંદર ઈ-વેરિફાય કરવું ફરજિયાત છે. જ્યાં સુધી તમે આધાર ઓટીપી કે નેટ બેંકિંગ દ્વારા ઈ-વેરિફાય નથી કરતા, ત્યાં સુધી તમારું આઈટીઆર પ્રોસેસ થશે નહીં અને તેને અમાન્ય (Invalid) ગણવામાં આવશે.

4. ટેક્સ રિજિમની પસંદગી: જૂની ટેક્સ વ્યવસ્થા (Old Tax Regime) અને નવી ટેક્સ વ્યવસ્થા (New Tax Regime) માંથી કઈ વ્યવસ્થા તમારા માટે વધુ ફાયદાકારક છે તેની ગણતરી કરીને યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.

જો તમે હજુ સુધી તમારું ઇન્કમ ટેક્સ રિટર્ન ફાઈલ નથી કર્યું, તો તારીખ લંબાવાની આશામાં બેસી રહેવાને બદલે આજે જ તમારા તમામ દસ્તાવેજો (ફોર્મ 16, બેંક સ્ટેટમેન્ટ, વ્યાજના સર્ટિફિકેટ્સ, શેર ટ્રેડિંગ સ્ટેટમેન્ટ) એકઠા કરી રિટર્ન સબમિટ કરી દો. છેલ્લી ઘડીના ટેકનિકલ ગ્લીચ અને દંડથી બચવાનો આ જ એકમાત્ર ઉત્તમ રસ્તો છે.