ઝી એન્ટરટેઈનમેન્ટના રોકાણકારો માટે મોટા સમાચાર: ₹૧.૪૮ કરોડનો દંડ અને બેંક લોન વિવાદનું શું છે સત્ય?
ભારતીય શેરબજારની નિયામક સંસ્થા સેબી (SEBI – Securities and Exchange Board of India) એ ઝી એન્ટરટેઈનમેન્ટ એન્ટરપ્રાઈઝ લિમિટેડ (ZEEL) ના સ્થાપક સુભાષ ચંદ્રા અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર તેમજ સીઈઓ (CEO) પુનીત ગોયન્કા સામે અત્યંત સખત પગલાં લીધા છે. કંપનીની હૈદરાબાદ સ્થિત જમીનનો ગેરકાયદેસર રીતે ઉપયોગ કરીને પ્રમોટર જૂથની અન્ય કંપનીઓ માટે લોન લેવાના કેસમાં સેબીએ આ બંને અધિકારીઓને એક વર્ષ માટે સિક્યોરિટીઝ માર્કેટ (શેરબજાર) માં પ્રવેશ કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો છે.
પોતાના ૧૫૦ પાનાના આખરી આદેશમાં સેબીએ સુભાષ ચંદ્રા અને પુનીત ગોયન્કા પર કુલ ₹૧.૪૮ કરોડનો નાણાકીય દંડ પણ ફટકાર્યો છે. આ ઉપરાંત, કંપની ZEEL પર પણ ₹૩૦ લાખનો દંડ લગાવવામાં આવ્યો છે અને તેને બે મહિના માટે શેરબજારમાં પ્રવેશ કરવા પર રોક લગાવાઈ છે.
ઑડિટર ડેલોઇટે પકડ્યો હતો સમગ્ર મામલો
સેબીની આ તપાસની શરૂઆત વર્ષ ૨૦૧૯ માં થઈ હતી. ZEEL ના સ્ટેચ્યુટોરી ઑડિટર ‘ડેલોઇટ હસ્કિન્સ એન્ડ સેલ્સ એસએલપી’ (Deloitte Haskins & Sells LLP) એ નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૮-૧૯ ના ઓડિટ રિપોર્ટમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો હતો. ઓડિટરે નોંધ્યું હતું કે કંપનીની કેટલીક સ્થાવર મિલકતોના અસલ દસ્તાવેજો (Title Deeds) ગાયબ છે.
સેબીની ઊંડાણપૂર્વકની તપાસમાં બહાર આવ્યું કે ZEEL ની હૈદરાબાદ સ્થિત કિંમતી જમીનના અસલ દસ્તાવેજો ૨૭ ડિસેમ્બર, ૨૦૧૮ ના રોજ ‘ઇન્ડિયાબુલ્સ હાઉસિંગ ફાઇનાન્સ’ પાસે ગીરો (Mortgage) મૂકવામાં આવ્યા હતા. આ જમીન ગીરો મૂકીને એસેલ ગ્રુપ (Essel Group) ની ચાર સહયોગી કંપનીઓ માટે ₹૭૨૬ કરોડની લોન મેળવવામાં આવી હતી, જેમાં એસેલ હોમ (Essel Home) કો-બોરોઅર તરીકે સામેલ હતું.
બોર્ડ કે શેરધારકોની મંજૂરી વગર જમીન ગીરો મૂકી દીધી
સેબીએ પોતાના રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જે ચાર કંપનીઓએ લોન લીધી હતી, તે તમામ કંપનીઓનું સંચાલન અને માલિકી પરોક્ષ રીતે સુભાષ ચંદ્રા, પુનીત ગોયન્કા અને તેમના પરિવારોના હાથમાં જ હતું. નિયમો અનુસાર આ પ્રકારનો વ્યવહાર ‘રીલેટેડ-પાર્ટી ટ્રાન્ઝેક્શન’ (સંબંધિત પક્ષકારો વચ્ચેનો વ્યવહાર) ની શ્રેણીમાં આવે છે.
તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે સુભાષ ચંદ્રાએ ZEEL વતી એક ઘોષણાપત્ર (Declaration) પર સહી કરી હતી જેમાં એવો દાવો કરાયો હતો કે જમીન ગીરો મૂકવા માટે તમામ જરૂરી કોર્પોરેટ મંજૂરીઓ લેવામાં આવી છે. પરંતુ, સેબીને તપાસ દરમિયાન એવા કોઈ જ પુરાવા મળ્યા નથી કે આ પ્રસ્તાવને ZEEL ની ઓડિટ કમિટી, બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ કે શેરધારકોની પૂર્વ મંજૂરી મળવી હોય. બોર્ડને અંધારામાં રાખીને કંપનીની મિલકતનો ઉપયોગ પ્રમોટરોએ પોતાના અંગત ફાયદા માટે કર્યો હતો.
ZEEL માં પ્રમોટરો દ્વારા ₹૩,૧૪૩.૫ કરોડનું રોકાણ
બીજી તરફ, એક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક ઘટનાક્રમમાં ZEEL ના શેરધારકોએ પ્રમોટર ગ્રુપની એક કંપનીને ૨૪,૯૪,૮૫,૫૬૩ ફુલ્લી કન્વર્ટિબલ વોરન્ટ્સ (વાપરવા યોગ્ય વોરન્ટ્સ) પ્રેફરન્શિયલ ધોરણે ઇશ્યૂ કરવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પગલાથી કંપની ₹૩,૧૪૩.૫ કરોડનું વિશાળ મૂડી ભંડોળ એકત્ર કરશે.
કંપનીની એક્સ્ટ્રા ઓર્ડિનરી જનરલ મીટિંગ (EGM) માં શેરધારકોએ આ પ્રસ્તાવને મંજૂરી આપી હતી. આ વોરન્ટ્સ ₹૧૨૬ પ્રતિ શેરના ભાવે પ્રમોટર ગ્રુપને આપવામાં આવશે. એકવાર આ વોરન્ટ્સનું શેરમાં રૂપાંતરણ થઈ જશે, ત્યારબાદ કંપનીમાં પ્રમોટરોનું હોલ્ડિંગ હાલના અંદાજે ૪% થી સીધું વધીને ૨૩.૭૯% થઈ જશે. આનાથી કંપનીમાં પ્રમોટરોનું વર્ચસ્વ અને ભાગીદારી ફરી મજબૂત થશે.
ZEEL મેનેજમેન્ટના જણાવ્યા અનુસાર, આ નવા રોકાણથી કંપનીની નાણાકીય સ્થિતિ મજબૂત બનશે. આ ભંડોળનો ઉપયોગ ટેલિવિઝન, ડિજિટલ (OTT), ફિલ્મો અને મ્યુઝિક બિઝનેસમાં વિસ્તાર કરવા માટે કરવામાં આવશે. કંપની પોતાની લાંબા ગાળાની યોજનાઓ અને નવા વ્યૂહાત્મક પ્રોજેક્ટ્સમાં આ પૈસાનું રોકાણ કરશે.
કર્મચારીઓ માટે ‘Truly Yours’ ESOP યોજનાને પણ લીલી ઝંડી
EGM દરમિયાન શેરધારકોએ કંપનીના યોગ્ય કર્મચારીઓ માટે “ટ્રુલી યુઅર્સ” (Truly Yours) અમ્પ્લોયી સ્ટોક ઓપ્શન પ્લાન (ESOP) ના અમલીકરણને પણ મંજૂરી આપી છે. આ યોજના હેઠળ ZEEL અને તેની સહાયક કંપનીઓના કર્મચારીઓને ૩,૭૪,૨૨,૮૩૫ સ્ટોક ઓપ્શન્સ ગ્રાન્ટ કરવામાં આવશે.
કંપનીનું કહેવું છે કે આ ESOP યોજનાનો મુખ્ય હેતુ કર્મચારીઓના હિતોને કંપનીના લાંબા ગાળાના વિકાસ અને શેરધારકોના મૂલ્ય સાથે જોડવાનો છે. આનાથી કર્મચારીઓમાં ઉત્સાહ, જવાબદારી અને ઇનોવેશનની ભાવના વધશે તેમજ કંપનીના શ્રેષ્ઠ કૌશલ્ય ધરાવતા ટેલેન્ટને રોકી રાખવામાં (Talent Retention) મદદ મળશે.
