અમેરિકામાં સાયક્લોસ્પોરિયાસિસનો ગંભીર પ્રકોપ: 2 લોકોના મોત, 18 હજારથી વધુ કેસ નોંધાયા
તાજેતરમાં જ અમેરિકામાંથી એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. સામાન્ય રીતે એક સામાન્ય અને સામાન્ય ઇલાજથી ઠીક થઈ જતી ‘કમજોર’ ગણાતી બીમારી હવે જીવલેણ સાબિત થઈ રહી છે. અમેરિકાના મિશિગન રાજ્યમાં સાયક્લોસ્પોરિયાસિસ (Cyclosporiasis) નામના પરજીવી સંક્રમણે બે લોકોના જીવ લઈ લીધા છે. આ સાથે જ સમગ્ર દેશમાં આ રોગના દર્દીઓની સંખ્યા ઝડપથી વધીને ૧૮,૦૦૦ ને પાર પહોંચી ગઈ છે. આ અણધારી સ્થિતિને જોતા અમેરિકાની ટોચની સ્વાસ્થ્ય સંસ્થાઓ જેમ કે સીડીસી (CDC) અને એફડીએ (FDA) હરકતમાં આવી ગઈ છે અને સઘન તપાસ શરૂ કરી દીધી છે.
મિશિગનમાં બે દર્દીઓના મોતથી ખળભળાટ
મિશિગન ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ એન્ડ હ્યુમન સર્વિસિસ (MDHHS) દ્વારા આ દુખદ ઘટનાની સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી છે. આ ઇતિહાસમાં કદાચ પહેલીવાર બન્યું છે કે આ સંક્રમણને કારણે કોઈના પ્રાણ ગયા હોય.
વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવેલી માહિતી મુજબ, જે બે દર્દીઓના મોત થયા છે તેઓ અગાઉથી જ અન્ય ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓથી પીડિત હતા. તબીબી રેકોર્ડ દર્શાવે છે કે સાયક્લોસ્પોરિયાસિસના ચેપ અને તેના કારણે શરીરમાં થયેલી ભારે પાણીની અછત (ડિહાઇડ્રેશન) એ તેમની નબળી સ્થિતિને વધુ વણસાવી દીધી, જે આખરે તેમના મૃત્યુનું કારણ બની. જોકે, ગોપનીયતા અને સુરક્ષાના કારણોસર મૃતકો વિશે વધુ અંગત માહિતી જાહેર કરવામાં આવી નથી.
આંકડાઓની નજરે: મિશિગન અને સમગ્ર અમેરિકાની સ્થિતિ
સ્વાસ્થ્ય વિશેષજ્ઞોના મતે સાયક્લોસ્પોરિયાસિસના કેસો સામાન્ય રીતે દુર્લભ ગણવામાં આવે છે અને તે જીવલેણ નથી હોતા. પરંતુ આ વર્ષે પરિસ્થિતિ બિલકુલ અલગ છે.
મિશિગન રાજ્યમાં સ્થિતિ: એમડીએચએચએસ (MDHHS) ના તાજેતરના આંકડા મુજબ, એકલા મિશિગન રાજ્યમાં જ આ વર્ષે આ સંક્રમણના ૧૧,૨૩૪ કેસ નોંધાઈ ચૂક્યા છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આમાંથી ૧૯૩ દર્દીઓની સ્થિતિ એટલી ગંભીર થઈ ગઈ હતી કે તેમને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરીને સારવાર આપવી પડી હતી.
સમગ્ર અમેરિકામાં ફેલાવો: સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કંટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન (CDC) ના જણાવ્યા અનુસાર, દેશભરમાં આ રોગના ૧૮,૦૦૦ થી વધુ શંકાસ્પદ કેસ સામે આવ્યા છે. આમાંથી ૬,૭૦૭ કેસોની લેબોરેટરીમાં સત્તાવાર પુષ્ટિ થઈ ચૂકી છે, જ્યારે બાકીના આશરે ૧૧,૫00 કેસોની હજુ પણ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ ચાલી રહી છે જેથી એ જાણી શકાય કે આ ચેપ અમેરિકાની અંદર જ ફેલાયો છે કે બહારથી આયાત થયેલા ખોરાક દ્વારા આવ્યો છે.
આ રોગ શું છે અને તેના લક્ષણો શું છે?
સાયક્લોસ્પોરિયાસિસ એ કોઈ બેક્ટેરિયા કે વાયરસથી થતી બીમારી નથી, પરંતુ તે એક સૂક્ષ્મ પરજીવી (Microscopic Parasite) એટલે કે Cyclospora cayetanensis ના કારણે થાય છે. આ પરજીવી સામાન્ય રીતે માનવ મર દ્વારા દૂષિત થયેલા ખોરાક અથવા પાણીના માધ્યમથી શરીરમાં પ્રવેશે છે.
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ આ સંક્રમણની ચપેટમાં આવે છે, ત્યારે તેના શરીરમાં નીચે મુજબના લક્ષણો જોવા મળે છે:
પાણી જેવું અતિસાર (Watery Diarrhea): આ રોગનું મુખ્ય અને સૌથી મોટું લક્ષણ વારંવાર પાણી જેવા ઝાડા થવું છે.
પેટમાં તીવ્ર દુખાવો અને એંठन: પેટમાં ભારે ખેંચાણ અને અસહ્ય પીડાદાયક મચકોડ અનુભવાય છે.
ઉબકા અને ગેસની સમસ્યા: સતત ઉબકા આવવા, ઊલટી જેવું લાગવું અને પેટમાં ગેસ ભરાઈ જવો.
ભારે થાક અને વજન ઘટવું: શરીર પોષક તત્વો શોષી ન શકવાને કારણે દર્દી ખૂબ જ નબળાઈ અને ઝડપી વજન ઘટાડાનો અનુભવ કરે છે.
ફેલાવો અને બચાવના ઉપાયો: વ્યક્તિથી વ્યક્તિમાં નથી ફેલાતો
સૌથી મહત્વની રાહતની વાત એ છે કે આ સંક્રમણ સીધી રીતે એક વ્યક્તિથી બીજા વ્યક્તિમાં ફેલાતું નથી. આ પરજીવી પહેલાં બહાર વાતાવરણમાં કે ખોરાકમાં પરિપક્વ બને છે અને પછી ખાવા-પીવાના માધ્યમથી શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે.
આ ખતરનાક પરજીવીથી બચવા માટે સ્વાસ્થ્ય વિભાગે કેટલાક સામાન્ય પરંતુ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નિયમોનું પાલન કરવાની સલાહ આપી છે:
શાકભાજી અને ફળોની સફાઈ: કાચા ખાવામાં આવતા ફળો અને શાકભાજીને હંમેશા વહેતા અને સ્વચ્છ પાણીથી બરાબર ધોઈને જ ઉપયોગમાં લો.
શુદ્ધ પાણીનો ઉપયોગ: હંમેશા ઉબાળેલું અથવા પરફેક્ટ ફિલ્ટર કરેલું શુદ્ધ પાણી જ પીવો.
હાઇજિન જાળવો: રસોઈ બનાવતા પહેલા અને ખાતા પહેલા તમારા હાથ સાબુથી સારી રીતે સાફ કરો.
ખોરાક પર નજર: લેટ્યૂસ (Lettuce) સાથે જોડાયેલું સંક્રમણ
અમેરિકન ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનેસ્ટ્રેશન (FDA), CDC અને સ્થાનિક સ્વાસ્થ્ય એજન્સીઓ સંયુક્ત રીતે આ રોગના સ્ત્રોતને પકડવા માટે તપાસ કરી રહી છે. તપાસ દરમિયાન પ્રાથમિક માહિતીમાં એવું બહાર આવ્યું છે કે આ પ્રકોપ પાછળનું એક મોટું કારણ ટेलर ફાર્મ્સ (Taylor Farms) દ્વારા પૂરવામાં આવેલું આઈસબર્ગ લેટ્યૂસ (Iceberg Lettuce) હોઈ શકે છે.
આ બાબત ધ્યાનમાં આવતા જ તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે સંભવિત દૂષિત ઉત્પાદનોને બજારમાંથી પાછા ખેંચી લેવામાં (Recall) આવ્યા છે. સ્વાસ્થ્ય અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે લોકોએ તાજા શાકભાજી ખાવાનું છોડવાની જરૂર નથી, પરંતુ જે ચોક્કસ ઉત્પાદનોને પાછા મંગાવવામાં આવ્યા છે તેનું સેવન બિલકુલ ન કરવું જોઈએ. સાથે જ એફડીએ અને સીડીસી દ્વારા સમયાંતરે બહાર પાડવામાં આવતી માર્ગદર્શિકા પર સતત નજર રાખવી અનિવાર્ય છે.
સામાન્ય રીતે વસંત અને ઉનાળાની શરૂઆતથી લઈને ઓગસ્ટના અંત સુધીના ગાળામાં આ પ્રકારના પરજીવીઓનો ઉપద్రવ વધુ જોવા મળતો હોય છે. પરંતુ ચાલુ વર્ષે આ કેસોની સંખ્યા અસામાન્ય રીતે ઘણી વધારે છે, જેણે વૈજ્ઞાનિકો અને ચિકિત્સકોને પણ ચિંતામાં મૂકી દીધા છે. બે લોકોના મોતે સાબિત કરી દીધું છે કે જે રોગને આપણે સાધારણ સમજીને નજરઅંદાજ કરતા હોઈએ છીએ, તે નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ કે અન્ય બીમારીઓ ધરાવતા લોકો માટે જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. તેથી, જાગૃતિ અને સાવધાની જ આ સંક્રમણથી બચવાનો એકમાત્ર અચૂક રસ્તો છે.
