મોંઘવારી વચ્ચે RBI ની મોટી રાહત! રેપો રેટ અંગે આવ્યો નવો આદેશ
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને આગામી મહિનાઓમાં નબળા ચોમાસાના કારણે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ વધવાની આશંકાઓ વચ્ચે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ વ્યાજદરો અંગે પોતાનો મહત્વનો નિર્ણય જાહેર કર્યો છે. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જાહેરાત કરી છે કે મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ દેશના મુખ્ય વ્યાજદર એટલે કે રેપો રેટને 5.25 ટકા પર યથાવત રાખવાનો સર્વાનુમતે નિર્ણય લીધો છે.
રેપો રેટની સાથે સાથે અન્ય મહત્વના દરોમાં પણ કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી. સ્ટેન્ડિંગ ડિપોઝિટ ફેસિલિટી (SDF) રેટ 5 ટકા પર સ્થિર રાખવામાં આવ્યો છે, જ્યારે માર્જિનલ સ્ટેન્ડિંગ ફેસિલિટી (MSF) રેટ અને બેંક રેટને 5.25 ટકા પર જાળવી રાખવામાં આવ્યા છે. મધ્યસ્થ બેંકના આ નિર્ણયથી હાલના તબક્કે હોમ લોન, ઓટો લોન કે પર્સનલ લોનના હપ્તા (EMI) માં કોઈ મોટો ફેરફાર જોવા નહીં મળે.
આરબીઆઈનું ‘ન્યૂટ્રલ’ વલણ અને આર્થિક સ્થિતિ પર નજર
રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ નીતિગત નિર્ણયોની વિગતો આપતા જણાવ્યું હતું કે, કમિટીએ એકમતે ‘ન્યૂટ્રલ’ (તટસ્થ) વલણ જાળવી રાખવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ વલણનો મુખ્ય હેતુ આગામી સમયમાં દેશ અને દુનિયામાં આર્થિક ક્ષેત્રે થનારા ફેરફારો પર સતત અને તીક્ષ્ણ નજર રાખવાનો છે.
ગવર્નરે સ્પષ્ટ કર્યું કે વર્તમાન વૈશ્વિક અને સ્થાનિક આર્થિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને હાલના તબક્કે વ્યાજદરોમાં કોઈ ફેરફાર ન કરવો એ જ સૌથી યોગ્ય કદમ છે. આ નિર્ણયથી ભારતીય અર્થતંત્રને સ્થિરતા મળશે અને ફુગાવા (મોંઘવારી) ને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ મળશે.
અર્થશાસ્ત્રીઓની અપેક્ષા અને વૈશ્વિક જોખમો
આ અઠવાડિયે યોજાયેલી મોનેટરી પોલિસી કમિટીની બેઠક પહેલાં જ મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બજારના નિષ્ણાતો અનુમાન લગાવી રહ્યા હતા કે રિઝર્વ બેંક વ્યાજદરોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે અને સ્થિતિ જાળવી રાખશે.
કમિટી સમક્ષ સૌથી મોટો પડકાર વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ, ચોમાસા સંબંધિત અનિશ્ચિતતાઓ અને ભૂતકાળમાં યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયા પર જોવા મળેલું દબાણ હતા. વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ઊંચા ભાવોને કારણે ફુગાવો વધવાનું જોખમ રહેલું છે, જ્યારે હવામાનની અનિયમિતતા ખેતીવાડી ઉત્પાદન અને ખાદ્ય ચીજોના ભાવને અસર કરી શકે છે. આ તમામ જોખમોને તોલીને જ એમપીસીએ સાવચેતીભર્યું વલણ અપનાવવાનું યોગ્ય માન્યું છે.
વિદેશી મુદ્રા ભંડારને FCNR (B) ડિપોઝિટ્સથી મળ્યો ટેકો
એક તરફ જ્યાં વૈશ્વિક પડકારો છે, ત્યાં બીજી તરફ દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (ફોરેક્સ રિઝર્વ) માટે રાહતની ખબર પણ સામે આવી છે. દેશમાં વિદેશી ચલણ બિન-નિવાસી એટલે કે FCNR (B) ડિપોઝિટનો પ્રવાહ મજબૂત રહ્યો છે. આ મજબૂત ડિપોઝિટ ફ્લોને કારણે રિઝર્વ બેંકના વિદેશી ચલણના ભંડારને મોટો ટેકો મળ્યો છે, જેનાથી અર્થતંત્રને એક પ્રકારની સુરક્ષા કવચ મળી છે.
આ સાનુકૂળ પરિસ્થિતિને કારણે પણ આરબીઆઈને વ્યાજદરોમાં ઉતાવળે ફેરફાર કરવાના બદલે ‘સ્ટેટસ કો’ (યથાસ્થિતિ) જાળવી રાખવાની તક મળી છે. આ પરિસ્થિતિ ભવિષ્યમાં જો વ્યાજદરમાં વધારો કરવાની જરૂર પડે, તો તેને આગળની તારીખો સુધી પાછળ ધકેલવા માટે મધ્યસ્થ બેંકને અનુકૂળતા પૂરી પાડે છે.
જૂન બેઠકનો સંદર્ભ અને વિદેશી રોકાણકારો માટેના પગલાં
આ અગાઉ જૂન મહિનામાં યોજાયેલી એમપીસી બેઠકમાં પણ રિઝર્વ બેંકે રેપો રેટને 5.25 ટકા પર જ જાળવી રાખ્યો હતો. તે સમયે સેન્ટ્રલ બેંકે દેશમાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) ના પ્રવાહને પ્રોત્સાહન આપવા અને ભારતીય બજારમાં મૂડીનું રોકાણ વધારવા માટે ઘણા મહત્વના નીતિગત પગલાંની જાહેરાત કરી હતી.
આ સતત બીજા મહિને વ્યાજદરો સ્થિર રાખીને આરબીઆઈએ સંકેત આપ્યો છે કે તેનું પ્રાથમિક લક્ષ્ય આર્થિક વિકાસને વેગ આપવાની સાથે મોંઘવારીને એક ચોક્કસ મર્યાદામાં બાંધી રાખવાનું છે.
મોંઘવારી અને સામાન્ય નાગરિકો પર અસર
સામાન્ય જનતા માટે આ નિર્ણયનો અર્થ એ છે કે બેંકો તરફથી મળતી લોનના વ્યાજદરમાં હાલ તુરંત કોઈ વધારો કે ઘટાડો જોવા મળશે નહીં. જોકે, ખાદ્યપદાર્થોના ભાવ પર ચોમાસાની જે અસર પડવાની શક્યતા છે, તેના પર આરબીઆઈની નજર છે. જો આગામી દિવસોમાં શાકભાજી કે અનાજના ભાવ વધે છે, તો મધ્યસ્થ બેંક ભવિષ્યની બેઠકોમાં કડક વલણ અપનાવી શકે છે.
એકંદરે, અનિશ્ચિત વૈશ્વિક વાતાવરણ અને સ્થાનિક સવાલો વચ્ચે રિઝર્વ બેંકનો આ નિર્ણય ભારતીય અર્થતંત્રને એક સંતુલિત અને સુરક્ષિત દિશા આપવાનો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે.
