શું હવે અમેરિકામાં ભણવું મુશ્કેલ બનશે? ભારતીય સ્ટુડન્ટ વિઝામાં નોંધપાત્ર ઘટાડાથી મચી હલચલ
અમેરિકામાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાનું અને ત્યાં પોતાનું ભવિષ્ય ઘડવાનું સ્વપ્ન જોઈ રહેલા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે એક અત્યંત નિરાશાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુએસ સરકાર અને વાણિજ્ય દૂતાવાસોની કડક નીતિઓને કારણે આ વર્ષે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ માટે વિઝા મેળવવાનો રસ્તો ખૂબ જ મુશ્કેલ બની ગયો છે. તાજેતરમાં સામે આવેલા સરકારી આંકડાઓએ તે તમામ યુવાનો અને તેમના પરિવારોની ચિંતા વધારી દીધી છે જેઓ અમેરિકાની પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રવેશ મેળવવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા.
વિઝાના આંકડાઓમાં ઐતિહાસિક ઘટાડો
અમેરિકા સ્થિત ‘સેન્ટર ફોર ઇમિગ્રેશન સ્ટડીઝ’ (CIS) દ્વારા જારી કરાયેલા તાજેતરના વિશ્લેષણ મુજબ, યુએસ વાણિજ્ય દૂતાવાસોએ મેથી ઓગસ્ટ 2025 વચ્ચે ભારતીય નાગરિકોને માત્ર 22,149 F-1 સ્ટુડન્ટ વિઝા જારી કર્યા છે. જો તેની સરખામણી પાછળના વર્ષ એટલે કે 2024ના સમાન સમયગાળા સાથે કરવામાં આવે, તો આ આંકડો ચોંકાવનારો છે. વર્ષ 2024માં આ જ મહિનાઓ દરમિયાન ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને 58,694 વિઝા આપવામાં આવ્યા હતા. એટલે કે સ્પષ્ટ છે કે આ વર્ષે વિઝા મંજૂરીમાં સીધા 62 ટકાનો ભારે ઘટાડો નોંધાયો છે.
આ ઘટાડો માત્ર પાછળના વર્ષની સરખામણીમાં જ નહીં, પરંતુ પાછળના ઘણા વર્ષોના historical average (ઐતિહાસિક સરેરાશ) કરતા પણ ઘણો ઓછો છે. જો કોવિડ-19ના વર્ષ 2020ને બાદ કરીએ, તો વર્ષ 2017થી 2019 અને 2021થી 2024 વચ્ચે મે-ઓગસ્ટની પીક અવધિમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓને સરેરાશ 55,717 F-1 વિઝા મળતા રહ્યા છે. આ દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, વર્ષ 2025નો આંકડો આ ઐતિહાસિક સરેરાશથી પણ લગભગ 60 ટકા નીચે ગયો છે.
ચીનની સરખામણીમાં ભારતમાં વધુ અસર
રસપ્રદ વાત એ છે કે વિઝા નિયમોની કડકાઈની અસર માત્ર ભારત પર જ નહીં, પરંતુ અન્ય દેશોના વિદ્યાર્થીઓ પર પણ પડી છે, પરંતુ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ તેનો સૌથી મોટો ભોગ બનવું પડ્યું છે. પાડોશી દેશ ચીનના વિદ્યાર્થીઓના મામલામાં પણ વિઝાની સંખ્યા ઘટી છે, પરંતુ તે ઘટાડો ભારત જેટલો ભયાનક ન હતો.
આંકડાઓ મુજબ, ચીની નાગરિકોને જારી કરાયેલા F-1 વિઝાની સંખ્યા વાર્ષિક ધોરણે 34 ટકા ઘટીને 61,075 થી સીધી 40,034 પર આવી ગઈ છે. મેથી ઓગસ્ટનો સમય સ્ટુડન્ટ વિઝા પ્રોસેસિંગ માટે સૌથી વ્યસ્ત સિઝન માનવામાં આવે છે, કારણ કે મોટાભાગના આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓને અમેરિકામાં નવું શૈક્ષણિક વર્ષ શરૂ થાય તે પહેલાં વિઝાની જરૂર હોય છે, આવી સ્થિતિમાં આ ઘટાડો ભારત જેવા દેશ માટે એક મોટો ફટકો છે જે અમેરિકામાં ઇન્ટરનેશનલ સ્ટુડન્ટ્સનો સૌથી મોટો સ્ત્રોત રહ્યો છે.
અમેરિકામાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સ્થિતિ
‘ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ઇન્ટરનેશનલ એજ્યુકેશન’ (IIE) ના આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો અમેરિકાની ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓનું પ્રભુત્વ હંમેશા મજબૂત રહ્યું છે. તાજેતરના 2024-25 શૈક્ષણિક વર્ષ દરમિયાન અમેરિકાની વિવિધ કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં કુલ 363,019 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવેશ લીધો હતો, જ્યારે આ મામલામાં ચીન 265,919 વિદ્યાર્થીઓ સાથે બીજા ક્રમે હતું.
આજે સ્થિતિ એ છે કે અમેરિકાની યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરતા કુલ 11.7 લાખ આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીઓમાંથી અડધાથી વધુ માત્ર આ બે દેશો (ભારત અને ચીન) માંથી આવે છે. આ સંજોગોમાં ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના વિઝામાં આવેલા આ ભારે ઘટાડાથી આગામી સમયમાં અમેરિકી શિક્ષણ જગત અને ત્યાંના વર્કફોર્સ બંને પર અસર પડી શકે છે.
ભવિષ્ય પર ઘેરાતા સવાલો અને તેના દૂરગામી પરિણામો
નિષ્ણાતો માને છે કે આ તાજેતરની મંદી અને વિઝા જારી કરવામાં ઘટાડો નોંધપાત્ર ફેરફારો લાવી શકે છે. તે યુએસ યુનિવર્સિટીઓમાં નવા વિદ્યાર્થીઓના પ્રવેશને સીધી અસર કરશે. વધુમાં, યુએસ નોકરી બજારમાં પ્રવેશતા આંતરરાષ્ટ્રીય સ્નાતકો અને કાર્યબળમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
ઇમિગ્રેશન અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા નિયમો – ખાસ કરીને ટ્રમ્પ વહીવટ દરમિયાન જોવા મળેલા – અંગે ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ વચ્ચે, આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે યુએસમાં અભ્યાસ કરવાનું સ્વપ્ન સાકાર કરવું હવે પહેલા જેટલું સરળ નથી. જે વિદ્યાર્થીઓએ પોતાની મહેનત દ્વારા મોટી યુએસ યુનિવર્સિટીઓમાં સ્થાન મેળવ્યું છે, તેમના માટે આ વિઝા સંબંધિત ગૂંચવણ ભારે માનસિક તાણના સ્ત્રોતથી ઓછી નથી.
