ઈઝરાયેલના દાવાઓ વચ્ચે મુજતબા ખામેનેઈનો મોટો દાવ: ઈરાનની સૈન્ય શક્તિમાં ફેરબદલ કરીને વધારી પોતાની પકડ
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને વિવાદો હવે એક નવા તબક્કા તરફ આગળ વધી રહ્યા હોય તેમ લાગે છે. તાજેતરમાં ઈઝરાયેલી મીડિયા અને સોર્સેસ દ્વારા એવો સળગતો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર મુજતબા ખામેનેઈની તબિયત અત્યંત નાજુક છે, તેઓ હોસ્પિટલમાં દાખલ છે અને તેમનું મૃત્યુ પણ થઈ શકે છે.
પરંતુ આ તમામ દાવાઓ અને અફવાઓને બાજુ પર મૂકીને મુજતબા ખામેનેઈએ એક અણધાર્યો અને મોટો નિર્ણય લીધો છે. તેમણે ઈરાનની સમગ્ર સૈન્ય લીડરશિપ અને સુરક્ષા માળખામાં એક વ્યાપક અને વ્યૂહાત્મક ફેરબદલ કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ પગલા દ્વારા ઈરાને માત્ર પોતાના વિરોધીઓને સખત સંદેશ જ નથી આપ્યો, પરંતુ દેશની અંદર સૈન્ય પકડ વધુ મજબૂત કરી લીધી છે.
ઈરાનના સૈન્ય માળખામાં ફેરબદલ: છ વરિષ્ઠ કમાન્ડરોની નવી નિમણૂક
મુજતબા ખામેનેઈ દ્વારા કરવામાં આવેલા આદેશ મુજબ, ઈરાનના સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય સંગઠન ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC), રેગ્યુલર આર્મ્ડ ફોર્સિસ અને બાસીજ મિલિશિયાના ઉચ્ચ પદો પર છ અનુભવી અને વરિષ્ઠ કમાન્ડરોની તાકીદે નિયુક્તિ કરવામાં આવી છે:
મેજર જનરલ અહમદ વાહિદી: તેમને IRGC ના કમાન્ડર-ઈન-ચીફ બનાવવામાં આવ્યા છે. વાહિદી અગાઉ IRGC ની વિદેશી કામગીરી સંભાળતી શાખા ‘કુદ્સ ફોર્સ’ના વડા રહી ચૂક્યા છે. યુદ્ધ સમયની સુરક્ષા અને વ્યૂહાત્મક નિર્ણયોમાં તેમનો પ્રભાવ ઘણો મોટો ગણાય છે.
મેજર જનરલ અલી અબ્દુલ્લાહી: તેમને ઈરાનની આર્મ્ડ ફોર્સિસના ‘ચીફ ઓફ સ્ટાફ’ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ પહેલા ‘ખાતમ અલ-અંબિયા સેન્ટ્રલ હેડક્વાર્ટર’ના પ્રમુખ હતા, જે IRGC અને રેગ્યુલર આર્મી વચ્ચે ઓપરેશનલ તાલમેલ બેસાડવાનું કામ કરે છે.
રિયર એડમિરલ અલી અઝમાઈ: તેમને IRGC નેવીના નવા કમાન્ડર બનાવવામાં આવ્યા છે, જે સમુદ્રી સીમાઓ અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ જેવા સંવેદનશીલ વિસ્તારો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ પદ છે.
હુસૈન તાએબ: લાંબા સમયથી સંગઠન સાથે જોડાયેલા અને ઈન્ટેલિજન્સ તથા સિક્યુરિટી એક્સપર્ટ ગણાતા તાએબને ‘બાસીજ ઓર્ગેનાઈઝેશન’ના વડા બનાવવામાં આવ્યા છે.
કિયુમર્સ હૈદરી અને મુસ્તફા ઈઝાદી: આ બંને વરિષ્ઠ અધિકારીઓને પણ સૈન્ય અને IRGC કમાન્ડમાં ટોચના ડેપ્યુટી પદો પર બેસાડવામાં આવ્યા છે.
આ ફેરબદલ પાછળનો વાસ્તવિક હેતુ અને વ્યૂહાત્મક મહત્વ
ઈરાનમાં સૈન્ય કમાન્ડરોની બદલી કે નવી નિયુક્તિ એ માત્ર એક સામાન્ય વહીવટી પ્રક્રિયા નથી. મિડલ ઈસ્ટના વર્તમાન વાતાવરણને જોતાં, ખામેનેઈનો આ દાવ ઈરાનની આંતરિક અને બાહ્ય સુરક્ષા નીતિને વધુ કડક બનાવવા માટે લેવાયો છે.
સત્તા પર પકડ મજબૂત કરવી: સુપ્રીમ લીડર મુજતબા ખામેનેઈએ પોતાના સૌથી વિશ્વાસુ અને કટ્ટરપંથી કમાન્ડરોને મહત્વના પદો સોંપીને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે નિર્ણય લેવાની તમામ શક્તિ તેમના હાથમાં જ છે.
ભવિષ્યના તણાવ સામે તૈયારી: ઈઝરાયેલ કે અન્ય પશ્ચિમી દેશો સાથેના કોઈપણ સંભવિત સંઘર્ષ અથવા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિનો સામનો કરવા માટે કમાન્ડ ચેઈનને વધુ તીવ્ર અને પ્રતિભાવશીલ બનાવવાનો આ પ્રયાસ છે.
મિસાઈલ અને નેવી પાવર: નેવી અને ઈન્ટેલિજન્સ વિભાગોમાં ફેરફાર કરીને ઈરાને ખાસ કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) જેવા મહત્વપૂર્ણ તેલ વેપાર માર્ગો પર પોતાનો પ્રભાવ જાળવી રાખવાની યોજના બનાવી છે.
ઈઝરાયેલના દાવા અને પશ્ચિમી મીડિયાની અટકળો
ઈઝરાયેલી મીડિયામાં સુપ્રીમ લીડરની ગંભીર બીમારી અને ઈરાનના નેતૃત્વમાં શૂન્યવકાશ સર્જાવાના સમાચારો વહેતા થયા હતા. ઘણી જગ્યાએ તો ત્યાં સુધી દાવો કરાયો હતો કે ઈરાનમાં ટૂંક સમયમાં સત્તા પરિવર્તન કે નેતૃત્વ સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
જોકે, આટલા મોટા પાયે સૈન્ય પુનર્ગઠનની જાહેરાત કરીને ઈરાને પોતાના વિરોધીઓના આ તમામ દાવાઓને ફગાવી દીધા છે. મનોવૈજ્ઞાનિક યુદ્ધ (Psychological Warfare) ના આ દોરમાં ઈરાને આ સાબિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે કે દેશનું નેતૃત્વ સંપૂર્ણપણે સક્રિય છે અને સ્થિતિ તેમના નિયંત્રણમાં છે.
