FCRA સુધારા વિધેયક JPC સમક્ષ મોકલવાનો પ્રસ્તાવ પસાર: અખિલેશ યાદવે કહ્યા ‘લઘુમતી વિરોધી బిల్’
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવેલું ‘વિદેશી યોગદાન (નિયમન) સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬’ (FCRA Amendment Bill, 2026) ભારે વિરોધ અને હંગામા વચ્ચે સંસદની ૩૧ સભ્યોની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) ને સોંપવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કરવામાં આવ્યો છે. ગૃહમંત્રી અમિત શાહની ગેરહાજરીમાં ગૃહરાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે આ બિલ લોકસભામાં રજૂ કર્યું હતું. સદનમાં વિપક્ષના તીવ્ર વિરોધ વચ્ચે સરકારે આ મહત્વપૂર્ણ વિધેયકની વધુ ચકાસણી અને ચર્ચા માટે તેને જેપીસી (JPC) પાસે મોકલવાનો નિર્ણય લીધો છે, જેને સંસદે મંજૂરી આપી દીધી છે.
બિલનો સખત વિરોધ કરતા સમાજવાદી પાર્ટીના રાષ્ટ્રીય અધ્યક્ષ અખિલેશ યાદવે તેને લઘુમતી સમુદાયો અને બિન-સરકારી સંસ્થાઓ (NGOs) ના અધિકારો પર ત્રાપ સમાન ગણાવ્યું છે. આ મુદ્દે સંસદથી લઈને રાજકીય ગલિયારા સુધી ભારે ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે.
ગૃહરાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે રજૂ કર્યું બિલ, જેપીસી પાસે મોકલવાની માંગ સ્વીકારાઈ
સંસદની કાર્યવાહી દરમિયાન કેન્દ્રીય ગૃહરાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે વિદેશી યોગદાન (નિયમન) સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬ સદન સમક્ષ રજૂ કર્યું હતું. વિપક્ષી સાંસદો દ્વારા આ બિલના વિવિધ મુસદ્દાઓ અને શરતો સામે વાંધો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો અને તેના પર વિગતવાર પુનર્વિચાર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી.
વિપક્ષના વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને અને બિલની ગંભીરતાને જોતાં સરકારે તેને ૩૧ સભ્યોની જેપીસી સમિતિ સમક્ષ મોકલવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હતો. લોકસભામાં ધ્વનિ મતથી આ પ્રસ્તાવ પસાર થઈ ગયો છે. હવે સંસદીય સમિતિ આ બિલની દરેક કલમ અને જોગવાઈઓની બારીકાઈથી સમીક્ષા કરશે અને તમામ ભાગીદારો સાથે ચર્ચા કર્યા બાદ પોતાનો અહેવાલ સંસદ સમક્ષ રજૂ કરશે.
અખિલેશ યાદવનો સરકાર પર સીધો પ્રહાર: ‘આ બિલ લઘુમતી વિરોધી છે’
સમાજવાદી પાર્ટીના પ્રમુખ અખિલેશ યાદવે FCRA બિલના સુધારાઓ સામે આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે કેન્દ્ર સરકાર આ કાયદાના માધ્યમથી ચોક્કસ વર્ગો અને લઘુમતી સમુદાયો દ્વારા ચલાવવામાં આવતી સામાજિક અને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓને લક્ષ્ય બનાવી રહી છે.
અખિલેશ યાદવે જણાવ્યું કે, “આ વિધેયક દેશના બંધારણીય મૂલ્યો અને સામાજિક તાણાવાણા પર પ્રહાર કરે છે. વિદેશી ભંડોળના નિયમનના નામે સરકાર લઘુમતી સંસ્થાઓ અને સ્વયંસેવી સંગઠનોનું ગળું ટૂંપવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. આ બિલ લઘુમતીઓ વિરુદ્ધનું છે અને તેનાથી દેશમાં સામાજિક સેવાઓ આપતી અનેક બિન-રાજકીય સંસ્થાઓનું કામકાજ પ્રભાવિત થશે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે વિપક્ષ જેપીસીમાં પણ આ બિલની જુલમી જોગવાઈઓનો મજબૂતીથી વિરોધ કરશે.
શું છે FCRA સુધારા વિધેયક, ૨૦૨૬? કેમ થઈ રહ્યો છે વિરોધ?
વિદેશી યોગદાન (નિયમન) કાયદો એટલે કે FCRA દેશમાં બિન-સરકારી સંગઠનો (NGOs), ટ્રસ્ટો અને વ્યક્તિઓ દ્વારા વિદેશમાંથી પ્રાપ્ત થતા આર્થિક અનુદાન કે ફંડિંગને નિયંત્રિત કરે છે. ૨૦૨૬ના નવા સુધારા વિધેયકમાં વિદેશી ભંડોળ મેળવવાના નિયમો વધુ સખત બનાવવાની જોગવાઈઓ સામેલ કરવામાં આવી છે.
સરકારનું કહેવું છે કે આ સુધારાઓનો મુખ્ય હેતુ વિદેશી નાણાંનો દેશવિરોધી પ્રવૃત્તિઓ, બળજબરીપૂર્વક ધર્માંતરણ અથવા મની લોન્ડરિંગ માટે થતો દુરુપયોગ રોકવાનો છે. નવી જોગવાઈઓ હેઠળ એનજીઓ માટે વિદેશી ફંડના ઉપયોગ અંગેના હિસાબો વધુ પારદર્શક બનાવવા અને કડક ઓડિટિંગ પ્રક્રિયાઓમાંથી પસાર થવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
જોકે, વિપક્ષી દળો અને સામાજિક કાર્યકરોનો આરોપ છે કે આ કડક નિયમોના કારણે સ્વતંત્ર રીતે કામ કરતી સંસ્થાઓ અને લઘુમતીઓ દ્વારા સંચાલિત ચેરિટેબલ ટ્રસ્ટો માટે કામ કરવું અત્યંત મુશ્કેલ બની જશે અને સરકારને રાજકીય દ્વેષભાવથી કાર્યવાહી કરવાની સત્તા મળી જશે.
સંસદ અને જેપીસીની આગળની પ્રક્રિયા
હવે આ વિધેયક સંસદની ૩૧ સભ્યોની સંયુક્ત સંસદીય સમિતિ (JPC) પાસે પહોંચ્યું છે, જેમાં શાસક પક્ષ અને વિપક્ષ બંનેના લોકસભા અને રાજ્યસભાના સાંસદો સામેલ હશે.
જેપીસી આ બિલના દરેક પાસાં પર વિચારવિમર્શ કરશે, કાનૂની નિષ્ણાતો, સામાજિક સંગઠનો અને સંબંધિત વિભાગોના અધિકારીઓના અભિપ્રાયો લેશે. સમિતિનો અહેવાલ આવ્યા બાદ આ બિલને ફરીથી સંસદમાં ચર્ચા અને મંજૂરી માટે રજૂ કરવામાં આવશે.
વિપક્ષના તીવ્ર વિરોધ અને અખિલેશ યાદવ જેવા અગ્રણી નેતાઓના આકરા વલણથી સ્પષ્ટ થાય છે કે આવનારા દિવસોમાં જેપીસીની બેઠકોમાં પણ આ મુદ્દે સત્તાપક્ષ અને વિપક્ષ વચ્ચે ભારે આક્ષેપ-પ્રતિઆક્ષેપ જોવા મળશે.
