‘આગળ વધવાનો સમય’: બોમ્બે હાઈકોર્ટે વિજય માલ્યાની 2020 ની અરજી પર ED નો અભિપ્રાય માંગ્યો
ભાગેડુ ઉદ્યોગપતિ વિજય માલ્યા સામે ચાલી રહેલી વસૂલાતની કાર્યવાહી સંદર્ભે બોમ્બે હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું છે. અદાલતે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે વિજય માલ્યા પાસેથી બાકી રકમ વસૂલવા અંગે લાંબા સમયથી ખેંચાઈ રહેલા આ કાનૂની વિવાદનો હવે “અંત” લાવવાની જરૂર છે. આ સાથે જ અદાલતે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) પાસે માલ્યાની 2020 ની અરજી અને સેટલમેન્ટની સ્થિતિ અંગે સત્તાવાર જવાબ માંગ્યો છે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
માલ્યાએ 2020 માં બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં એક અરજી દાખલ કરી હતી. આ અરજીમાં સ્પેશિયલ પ્રિવેન્શન ઓફ મની લોન્ડરિંગ એક્ટ (PMLA) કોર્ટના એ આદેશને પડકારવામાં આવ્યો હતો, જેમાં સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ના નેતૃત્વ હેઠળના બેંક કન્સોર્ટિયમને ED દ્વારા જપ્ત કરાયેલી માલ્યાની સંપત્તિઓ વેચીને પોતાની બાકી રકમ વસૂલવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.
માલ્યાના વકીલની દલીલ: ‘હવે અરજીનો કોઈ અર્થ રહ્યો નથી’
બુધવારે સુનાવણી દરમિયાન વિજય માલ્યા વતી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ અમિત દેસાઈએ કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે, આ અરજી 2020 માં ત્યારે કરવામાં આવી હતી જ્યારે બેંકો સાથે સમાધાનની વાટાઘાટો ચાલતી હતી અને ચોક્કસ સંપત્તિઓના રક્ષણની માંગ હતી. પરંતુ છેલ્લા છ વર્ષોમાં મોટાભાગની જપ્ત કરેલી સંપત્તિઓ અટેચ કરી લેવાઈ છે અને તેને વેચીને રકમ વસૂલી લેવામાં આવી છે. તેથી, ટેકનિકલ રીતે આ અરજી હવે બિનજરૂરી બની ગઈ છે.
વકીલ દેસાઈએ દાવો કર્યો હતો કે, બેંકોનો મૂળ દાવો રૂ. 6,203.35 કરોડ અને તેના વ્યાજનો હતો, પરંતુ તેની સામે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોએ માલ્યાની સંપત્તિઓમાંથી અત્યાર સુધીમાં લગભગ રૂ. 15,000 કરોડ વસૂલ કરી લીધા છે. તેમણે ઉમેર્યું કે, “RBI નું ઓડિટ પોતે દર્શાવે છે કે આ એક એરલાઇન બિઝનેસની નિષ્ફળતા હતી. બેંકોએ રૂ. 15,000 કરોડ મેળવી લીધા હોવા છતાં આ બાબતને પેન્ડિંગ રાખવી તે દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. માલ્યાની નાગરિક (સિવિલ) જવાબદારીઓ હવે સંપૂર્ણપણે પૂરી થઈ ચૂકી છે.”
હાઈકોર્ટનું કડક અને સ્પષ્ટ અવલોકન
હાઈકોર્ટની બેન્ચે આ દલીલો ધ્યાને લેતા અવલોકન કર્યું કે, “ખરેખર, આ મુદ્દાનો અંત લાવવાની જરૂર છે. વિચાર આગળ વધવાનો હોવો જોઈએ… જો આવા વિવાદો લાંબા સમય સુધી ચાલ્યા કરે તો દેશના દ્વિપક્ષીય સંબંધો અને અર્થતંત્ર બંનેને નુકસાન પહોંચે છે.”
અદાલતે ED ને આદેશ આપ્યો છે કે તે એક એફિડેવિટ (સોગંદનામું) દાખલ કરીને સ્પષ્ટ કરે કે સેટલમેન્ટની પ્રક્રિયા પૂરી થઈ ગઈ છે કે નહીં. અદાલતે ટાંક્યું કે જો તમામ નાણાકીય લેવડદેવડ પૂરી થઈ ગઈ હોય તો સિવિલ બાબતો આટોપી લેવી જોઈએ.
જોકે, ન્યાયાધીશે આ સાથે જ સ્પષ્ટતા કરી હતી કે, નાણાકીય વસૂલાત પૂર્ણ થવાનો અર્થ એ નથી કે વિજય માલ્યા સામેના ફોજદારી (ક્રિમિનલ) કેસો બંધ થઈ જશે. તેમની સામે ચાલી રહેલી ફોજદારી કાર્યવાહીને તેના ‘તાર્કિક અંત’ સુધી પહોંચાડવામાં આવશે જ.
બેંકો દ્વારા જપ્ત સંપત્તિનું લિક્વિડેશન
ઉલ્લેખનીય છે કે, ફેબ્રુઆરી 2019 માં ED એ ખાસ PMLA કોર્ટને જણાવ્યું હતું કે SBI ની આગેવાની હેઠળના કન્સોર્ટિયમ દ્વારા માલ્યાની જપ્ત સંપત્તિઓ વેચીને દેવાની વસૂલાત કરવા સામે તેને કોઈ વાંધો નથી. જાન્યુઆરી 2019 માં માલ્યાને ‘ભાગેડુ આર્થિક ગુનેગાર’ (FEO) જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.
માલ્યાના કાનૂની કેસ અને પ્રત્યાર્પણની સ્થિતિ
કિંગફિશર એરલાઇન્સ માટે લેવાયેલી હજારો કરોડની લોનના ડિફોલ્ટ, મની લોન્ડરિંગ અને છેતરપિંડીના આરોપો હેઠળ CBI અને ED માલ્યા તપાસ કરી રહી છે. માર્ચ 2016 માં કાનૂની સિકંજો કસાતા જ માલ્યા ભારત છોડીને બ્રિટન (UK) ભાગી ગયો હતો. ત્યારથી તે લંડનમાં રહીને ભારતમાં પ્રત્યાર્પણ સામે કાનૂની લડાઈ લડી રહ્યો છે. યુકેની અદાલતોએ ભારત પ્રત્યાર્પણની મંજૂરી આપી હોવા છતાં, માલ્યાએ “ગુપ્ત કાનૂની બાબત” (જેને રાજકીય આશ્રયની અરજી ગણવામાં આવે છે) નો સહારો લઈને બ્રિટનમાં રોકાણ લંબાવ્યું છે.
