સરોગેટ એડવર્ટાઇઝિંગ સામે મહારાષ્ટ્ર FDA લાલઘૂમ: શાહરૂખ, અજય અને ટાઇગર શ્રોફને નોટિસ; તુકારામ મુંધેનો કડક ઇશારો—‘કોઈને બક્ષવામાં નહીં આવે’
મહારાષ્ટ્રમાં પાન મસાલા અને તમાકુ ઉત્પાદનોના કથિત પરોક્ષ કે ‘સરોગેટ’ પ્રમોશન સામે મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) એ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. પ્રખ્યાત બ્રાન્ડ ‘વિમલ ઈલાયચી’ની જાહેરાતમાં કામ કરતા બોલીવુડના ટોચના કલાકારો શાહરૂખ ખાન, અજય દેવગણ અને ટાઇગર શ્રોફને કારણદર્શક નોટિસ (Show Cause Notice) પાઠવવામાં આવી છે. આ સમગ્ર કાર્યવાહી બાદ મહારાષ્ટ્ર FDA ના કમિશનર તુકારામ મુંધેએ સ્પષ્ટ અને આકરા શબ્દોમાં સંકેત આપી દીધો છે કે કાયદા અને નિયમો તમામ માટે સમાન છે.
“જાહેરાતની શૃંખલામાં દરેક વ્યક્તિ જવાબદાર”
પીટીઆઈ (PTI) ન્યૂઝ એજન્સી સાથેની ખાસ વાતચીતમાં કમિશનર તુકારામ મુંધેએ ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “ચેઇન કે શૃંખલામાં સામેલ દરેક વ્યક્તિ જવાબદાર છે. નિયમો દરેકને એકસરખા લાગુ પડે છે અને આ મામલે કોઈને પણ બક્ષવામાં આવશે નહીં.”
FDA કમિશનરે ઉમેર્યું કે ‘વિમલ ઈલાયચી’ એ માત્ર એક માધ્યમ છે, જેની પાછળ મુખ્યત્વે ગુટખા કે પાન મસાલા જેવા પ્રતિબંધિત ઉત્પાદનોનો પ્રચાર કરવામાં આવતો હોવાની શંકા છે. જો કોઈ કંપની ભૂતકાળમાં પ્રતિબંધિત ગુટખા વેચતી જોવા મળી હોય, તો તેની સરોગેટ જાહેરાતોની ઝીણવટભરી તપાસ કરવી એજન્સીની પ્રાથમિકતા છે.
FSSAI નિયમોનું પાલન અને એન્ડોર્સર્સની જવાબદારી
તુકારામ મુંધેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ખોરાક અને ઉત્પાદનોની સુરક્ષા સંબંધિત નિયમો 2018માં બનાવવામાં આવ્યા હતા અને 1 જુલાઈ, 2019થી દેશભરમાં સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં આવ્યા છે. આ નિયમો અનુસાર, ગેરમાર્ગે દોરનારી જાહેરાતો અથવા દાવાઓ કરવા ગુનો બને છે.
તેમણે સેલિબ્રિટીઝ અને બ્રાન્ડ એન્ડોર્સર્સને ટાંકતા કહ્યું:
ચકાસણીની પ્રાથમિક જવાબદારી: કોઈપણ પ્રોડક્ટ સાઇન કે પ્રમોટ કરતા પહેલાં કલાકારોએ FSSAI ના માર્ગદર્શિકા અને નિયમોની જાતે તપાસ કરવી પડશે.
ગેરમાર્ગે દોરતા દાવા: ભૌતિક, સોશિયલ મીડિયા કે ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા જો ખોટી માહિતી કે અસત્ય દાવા રજૂ કરવામાં આવશે, તો કાયદાકીય કલમો હેઠળ આકરાં પગલાં લેવાશે.
કારણદર્શક નોટિસ: તમામ નોટિસ મેળવનારાઓએ ખુલાસો કરવો પડશે કે તેમની સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી કેમ ન હાથ ધરવી.
બ્લિંકિટ, ઝેપ્ટો, ઇન્સ્ટામાર્ટ અને પાર્લે એગ્રો પર દરોડા
માત્ર સરોગેટ જાહેરાતો જ નહીં, પણ મહારાષ્ટ્ર FDA એ ખાદ્ય સુરક્ષા અને સ્વચ્છતાના ઉલ્લંઘન બદલ સમગ્ર રાજ્યમાં સઘન દરોડાની ઝુંબેશ ચલાવી છે. આ કાર્યવાહી દરમિયાન ઈ-કોમર્સ અને ક્વિક કમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ પણ એજન્સીની નજરમાં આવ્યા છે.
મુખ્ય કાર્યવાહીના અગત્યના મુદ્દા:
પાર્લે એગ્રોનું લાઈસન્સ રદ/સસ્પેન્ડ: ચેમ્બુર સ્થિત ગોડાઉનમાં ફ્રુટી, એપી અને એપલ ફિઝનો એક્સપાયર થઈ ગયેલો (સમયસીમા પૂરી થયેલો) સ્ટોક મળી આવતા મેસર્સ પાર્લે એગ્રોનું સત્તાવાર લાઈસન્સ મોકૂફ રાખવામાં આવ્યું છે.
ક્વિક-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ: બ્લિંકિટ (Blinkit), ઝેપ્ટો (Zepto), અને સ્વિગી ઇન્સ્ટામાર્ટ (Instamart) જેવા ઓનલાઈન ગ્રોસરી પ્લેટફોર્મ સાથે જોડાયેલા અનેક ફૂડ આઉટલેટ્સ અને વેન્ડર્સ પર સ્વચ્છતા અને ફૂડ સેફ્ટીના નિયમોના ભંગ બદલ ગાજ પડી છે.
વ્યાપક તપાસ: 13 ઓગસ્ટના રોજ FDA એ રાજ્યભરમાં ઓનલાઈન સપ્લાય કરતા 86 જેટલા ફૂડ આઉટલેટ્સનું અચાનક નિરીક્ષણ કર્યું હતું. તેમાંથી 60 એકમોને તાત્કાલિક સુધારણા સૂચનાઓ પાઠવવામાં આવી હતી, જ્યારે એક યુનિટનું કામકાજ કામચલાઉ ધોરણે બંધ કરવાનો આદેશ અપાયો હતો.
