ITR ફાઈલ કર્યા પછી આ કામ ભૂલતા નહીં! નહીંતર રિટર્ન ગણાશે અમાન્ય
આકારણી વર્ષ (AY) 2026-27 માટે ઇન્કમટેક્સ રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવાની પ્રક્રિયા હાલ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. આવકવેરા વિભાગના તાજેતરના આંકડા મુજબ દેશમાં અત્યાર સુધીમાં 6.5 કરોડથી વધુ કરદાતાઓ પોતાનું રિટર્ન ફાઈલ કરી ચૂક્યા છે, જેમાં માત્ર ITR-3 અને ITR-4 ભરનારાઓની સંખ્યા જ 2 કરોડથી વધુ નોંધાઈ છે. આ સંજોગોમાં જે કરદાતાઓના ખાતાઓનું ઓડિટ કરાવવું ફરજિયાત નથી, તેમના માટે રિટર્ન ભરવાની છેલ્લી તારીખ ખૂબ જ નજીક આવી ગઈ છે. નોન-ઓડિટ કેટેગરીના કરદાતાઓ માટે ITR-3, 4, 5 અને 7 સબમિટ કરવાની આખરી તારીખ 31 ઓગસ્ટ 2026 નક્કી કરવામાં આવી છે.
આવકવેરા વિભાગની કરદાતાઓને ખાસ અપીલ
આવકવેરા વિભાગે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર સત્તાવાર માહિતી આપતાં જણાવ્યું છે કે છેલ્લા દિવસોમાં પોર્ટલ પર સર્વર સંબંધિત ટેકનિકલ સમસ્યાઓ અને ભારે ટ્રાફિકથી બચવા માટે કરદાતાઓએ 31 ઓગસ્ટ 2026 પહેલાં જ પોતાની રિટર્ન ફાઈલિંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી લેવી જોઈએ. છેલ્લી ઘડી સુધી રાહ જોવાથી લેટ ફી, વ્યાજ અને પેનલ્ટીનું જોખમ વધી જાય છે.
કોના માટે 31 ઓગસ્ટ છે આખરી તારીખ?
31 ઓગસ્ટની આ ડેડલાઇન ખાસ કરીને એવા વ્યક્તિગત કરદાતાઓ, ફ્રીલાન્સર્સ અને વ્યવસાયિકો માટે લાગુ પડે છે જેમને ટેક્સ ઓડિટ કરાવવાની જરૂર પડતી નથી. જેમાં ફ્રીલાન્સિંગ, કન્સલ્ટિંગ અથવા નાનો વ્યવસાય ચલાવતા લોકોનો સમાવેશ થાય છે. આ ઉપરાંત શેરબજારમાં ઇન્ટ્રાડે અને ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) માં ટ્રેડિંગ કરતા રોકાણકારો માટે પણ આ જ સમયસીમા છે.
તેમજ આવકવેરા કાયદાની કલમ 44AD, 44ADA અને 44AE હેઠળ પ્રિઝમ્પ્ટિવ ટેક્સ સ્કીમનો લાભ લેતા કરદાતાઓ અને પગાર (સેલેરી) ની સાથે સાથે અન્ય સાઇડ બિઝનેસ કે પ્રોફેશનલ આવક ધરાવતા લોકોએ પણ 31 ઓગસ્ટ સુધીમાં જ પોતાનું રિટર્ન સબમિટ કરવું પડશે.
ઈ-વેરિફિકેશન (e-Verification) કરવું કેમ અનિવાર્ય છે?
અત્રે નોંધનીય છે કે માત્ર ITR પોર્ટલ પર સબમિટ કરવાથી ફાઈલિંગ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થતી નથી. રિટર્ન સબમિટ કર્યા બાદ 30 દિવસની અંદર તેને ઈ-વેરિફાય કરવું કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત છે. જો નિયત સમયગાળામાં ઈ-વેરિફિકેશન પૂર્ણ કરવામાં નહીં આવે, તો ફાઈલ કરેલું રિટર્ન અમાન્ય (Invalid) ગણાશે અને વિભાગની નજરમાં કરદાતાએ રિટર્ન ભર્યું જ નથી તેમ માની લેવામાં આવશે.
તમારા માટે કયો ITR ફોર્મ યોગ્ય છે?
- ITR-3: જે વ્યક્તિઓ અથવા હિન્દુ અવિભાજિત પરિવાર (HUF) ને કોઈ વ્યવસાય કે પ્રોફેશનમાંથી નફો અથવા આવક પ્રાપ્ત થાય છે તેમના માટે આ ફોર્મ છે.
- ITR-4 (સુગમ): પ્રિઝમ્પ્ટિવ ટેક્સેશન સ્કીમ પસંદ કરનારા નાના વેપારીઓ અને પ્રોફેશનલ્સ માટે આ ફોર્મ બનેલું છે.
- ITR-5: પાર્ટનરશિપ ફર્મ, LLP, AOP અને BOI જેવી સંસ્થાઓ માટે આ ફોર્મ લાગુ પડે છે.
- ITR-7: ટ્રસ્ટ, રાજકીય પક્ષો, સંશોધન સંસ્થાઓ અને ધાર્મિક સંગઠનોએ આ ફોર્મ મારફતે રિટર્ન ભરવાનું હોય છે.
જો ફોર્મની પસંદગીમાં મૂંઝવણ હોય તો કરદાતાઓ ઇન્કમટેક્સ પોર્ટલ પર ‘Help me decide’ વિકલ્પની મદદ પણ લઈ શકે છે.
ખોટો ફોર્મ ભરવાથી થઈ શકે છે મોટું નુકસાન
જો ભૂલથી પણ ખોટો ITR ફોર્મ સબમિટ થઈ જાય, તો આવકવેરા વિભાગ કલમ 139(9) હેઠળ તેને ‘ક્ષતિપૂર્ણ રિટર્ન’ (Defective Return) ગણીને ટેક્સપેયરને નોટિસ મોકલી શકે છે. જ્યાં સુધી આ ભૂલ સુધારવામાં ન આવે ત્યાં સુધી રિટર્ન પ્રોસેસ થતું નથી અને ટેક્સ રિફંડ અટકી જાય છે. તદુપરાંત, જો ખોટી માહિતી કે ઓછી આવક દર્શાવવામાં આવી હોય તો વ્યાજ, દંડ અથવા સ્ક્રૂટિનીની કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે. તેથી સાચો ફોર્મ પસંદ કરીને સમયસર જ આઈટીઆર ફાઈલ કરી દેવું સલાહભર્યું છે.
