“અમેરિકાને ઓછું ન આંકતા”: ઈરાનને મદદ કરનારા દેશો પર પણ ત્રાટકશે આર્થિક પ્રતિબંધો
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વર્ષો જૂનો સંઘર્ષ હવે એક અત્યંત નિર્ણાયક અને વિનાશક વળાંક પર પહોંચી ગયો છે. બંનેમાંથી એક પણ દેશ નમતું જોખવા તૈયાર નથી, જેના કારણે મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિ વધુ વણસી રહી છે. આ તમામ ઘટનાક્રમ વચ્ચે અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેંટે ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા અને લાદવામાં આવનારા આકરા આર્થિક પ્રતિબંધો અંગે એક સનસનાટીભર્યું નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે, વોશિંગ્ટનનું એકમાત્ર લક્ષ્ય ઈરાનની દમનકારી અને અત્યાચારી સરકારને મળતી તમામ આર્થિક મદદ અને જીવનરેખાને સંપૂર્ણપણે કાપી નાખવાનું છે.
પરમાણુ પ્રોગ્રામ અને લશ્કરી ક્ષમતાઓ ધ્વસ્ત કરવાનો દાવો
યુએસ ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેંટે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક વિસ્તૃત પોસ્ટ કરીને ઈરાનની વર્તમાન સ્થિતિ અંગે ગંભીર માહિતી શેર કરી હતી. તેમણે દાવો કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના નેતૃત્વ હેઠળ લેવાયેલા આકરા લશ્કરી પગલાંના કારણે ઈરાનની સૈન્ય ક્ષમતાઓને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે.
બેસેંટે લખ્યું હતું કે, “ઈરાનના લગભગ ૧૦૦ ટકા લશ્કરી કારખાનાઓ અને શસ્ત્ર નિર્માણ મથકોનો નાશ કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ ઉપરાંત, ઈરાનનો વિવાદિત પરમાણુ પ્રોગ્રામ પણ સંપૂર્ણપણે તોડી પાડવામાં આવ્યો છે.” તેમણે ઉમેર્યું હતું કે હવે અમેરિકા આ સંઘર્ષના સૌથી નિર્ણાયક તબક્કામાં પ્રવેશી રહ્યું છે. તેમના મતે, આ એક નવીન પ્રકારના “આર્થિક D-Day” ની શરૂઆત છે, જે ઇતિહાસમાં કોઈપણ વિરોધી દેશ સામે કરવામાં આવેલો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો અને વ્યાપક આર્થિક પ્રહાર સાબિત થશે.
“વોશિંગ્ટનની તાકાતને ઓછી ન આંકવામાં આવે”
ઈરાન તરફથી મળી રહેલી ધમકીઓ અને અવજ્ઞા અંગે વાત કરતા બેસેંટે વૈશ્વિક સમુદાયને વિનંતી કરી હતી કે કોઈ પણ દેશે વોશિંગ્ટનની ક્ષમતાઓ કે ઈરાદાઓને ઓછા આંકવાની ભૂલ કરવી જોઈએ નહીં. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે અત્યારે એવી આકરી શરતો અને નીતિઓ લાગુ કરી દીધી છે, જેમાં યુએસ તંત્રની તમામ એજન્સીઓ, કાનૂની સત્તાઓ અને આકરા પગલાંઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. બેસેંટે સ્વીકાર્યું હતું કે આ એવા આકરા પગલાં છે જેને ભવિષ્યમાં અમેરિકા ક્યારેય નહીં લે તેવું ઘણા નિષ્ણાતો માનતા હતા.
ઈરાનની વર્તમાન શાસનવ્યવસ્થાને “અત્યાચારી” ગણાવતા તેમણે ઉમેર્યું હતું કે, “તેહરાનની સરકાર પોતાના નાગરિકો અને આસપાસના વિસ્તારમાં જે દમન ગુજારી રહી છે, તેને સહારો આપતી દરેક નાણાકીય લાઇનને અમે કાયમ માટે બંધ કરવા માંગીએ છીએ. અમારો હેતુ ઈરાનને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયથી સંપૂર્ણપણે અલગ-અટૂલું કરી દેવાનો છે.”
વૈશ્વિક સમુદાય અને સાથી દેશો માટે અલ્ટીમેટમ
આ આર્થિક ઘેરાબંધી માત્ર ઈરાન પૂરતી મર્યાદિત નહીં રહે, પરંતુ તેની અસર ઈરાન સાથે વેપાર કરતા દેશો પર પણ પડશે. સ્કોટ બેસેંટે યુએસ સાથી દેશો અને અન્ય આંતરરાષ્ટ્રીય રાષ્ટ્રોને અપીલ કરી હતી કે હવે સમય આવી ગયો છે કે દરેક દેશે પોતાનું વલણ સ્પષ્ટ કરવું પડશે. તેમણે કહ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયે નક્કી કરવું પડશે કે તેઓ વોશિંગ્ટનના દબાણ અભિયાનને સમર્થન આપે છે કે તેહરાનની સાથે ઊભા રહેવા માંગે છે.
અગાઉ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પણ સીધી ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું હતું કે, જે પણ દેશો ઈરાનને આર્થિક કે વ્યવસાયિક રીતે મદદ કરીને ‘લાઈફલાઈન’ પૂરી પાડવાનો પ્રયાસ કરશે, તેમણે પણ અમેરિકા તરફથી આકરા આર્થિક પરિણામો અને પ્રતિબંધોનો સામનો કરવા તૈયાર રહેવું પડશે.
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થતાં વૈશ્વિક તેલ સંકટ અને ભારત પર અસર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ વ્યાપક સૈન્ય અને આર્થિક સંઘર્ષની સીધી માઠ અસર હવે વિશ્વભરના દેશો પર જોવા મળી રહી છે. વિશ્વમાં ક્રૂડ ઓઈલના પરિવહન માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતો દરિયાઈ માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (હોર્મુઝની સામુદ્રધુની) હાલમાં બંધ છે. આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ રુદ્ધ થઈ જવાના કારણે ભારત સહિત દુનિયાના અનેક દેશોમાં કચ્ચા તેલની આયાત પર વિપરીત અસર પડી છે.
ભારત જેવા ઊર્જા આયાતકાર દેશો માટે ઇંધણની અછત અને વધતા ભાવ નવી આર્થિક ચિંતાઓ ઊભી કરી રહ્યા છે. જો આ સંઘર્ષ વધુ લાંબો ખેંચાશે અને આર્થિક પ્રતિબંધો વધુ મજબૂત બનશે, તો વૈશ્વિક સ્તરે મોંઘવારી અને ઈંધણ સંકટ વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
