દાગીના ખરીદવાનું બંધ! ભારતીય મહિલાઓએ સોનામાં રોકાણ કરવાની આ નવી સિક્રેટ રીત અપનાવી!
ભારતીય સમાજમાં મહિલાઓ અને સોના (Gold) નો સબંધ સદીઓ જૂનો છે. ઘરમાં નાની-મોટી બચત કરીને તિજોરીમાં સોનાના ઘરેણાં કે સિક્કા મૂકી રાખવા એ ભારતીય સ્ત્રીઓની પરંપરાગત આદત રહી છે. પરંતુ હવે ડિજિટલ યુગમાં ભારતની મહિલાઓની રોકાણ કરવાની પદ્ધતિમાં એક બહુ મોટો અને ઐતિહાસિક બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે.
આજના સમયમાં મહિલાઓ માત્ર ઘરમાં રોકડ બચાવવા કે માત્ર દાગીના ખરીદવા પૂરતી સીમિત નથી રહી. તેઓ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ અને શેરબજાર આધારિત આધુનિક રોકાણના વિકલ્પોમાં પોતાની ભાગીદારી ખૂબ જ ઝડપથી વધારી રહી છે. આ બદલાવમાં સૌથી વધુ ચમકનારું કોઈ ક્ષેત્ર હોય તો તે છે ગોલ્ડ ETF (Gold Exchange Traded Fund).
તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે મહિલાઓના પેસિવ ફંડ પોર્ટફોલિયોમાં ગોલ્ડ ETF નો હિસ્સો માર્ચ 2025 માં જે માત્ર 6.4 ટકા હતો, તે માર્ચ 2026 સુધીમાં ઉછળીને 16.4 ટકા થઈ ગયો છે. એટલે કે માત્ર એક જ વર્ષમાં મહિલાઓનું ગોલ્ડ ETF માં રોકાણ લગભગ ત્રણ ગણું વધ્યું છે.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં મહિલાઓની ઐતિહાસિક ભાગીદારી
AMFI-Crisil Factbook 2026 ના તાજેતરના અહેવાલ અનુસાર, માર્ચ 2026 સુધીમાં ભારતમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરનારી મહિલાઓની સંખ્યા વધીને 1.61 કરોડ થઈ ગઈ છે. દેશમાં કુલ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રોકાણકારોની સંખ્યા 6.09 કરોડ છે, જે દર્શાવે છે કે હવે દર 4 માંથી 1 રોકાણકાર મહિલા છે.
નાણાકીય જાગૃતિ (Financial Literacy), સ્માર્ટફોનનો વ્યાપ અને ડિજિટલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સ (જેમ કે વિવિધ મોબાઈલ એપ્સ) ની સરળ પહોંચને કારણે ગૃહિણીઓથી લઈને વર્કિંગ વુમન સુધીની મહિલાઓ બજારમાં પગપેસારો કરી રહી છે.
5 વર્ષમાં AUM માં 10 લાખ કરોડથી વધુનો ઉછાળો
જો મહિલા રોકાણકારોના મ્યુચ્યુઅલ ફંડના કુલ AUM (એસેટ અંડર મેનેજમેન્ટ) પર નજર કરીએ તો:
માર્ચ 2021 માં: મહિલાઓનું કુલ રોકાણ ₹5.84 લાખ કરોડ હતું.
માર્ચ 2026 માં: આ આંકડો વધીને ₹15.88 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગયો.
એટલે કે છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં મહિલાઓના ફંડ રોકાણમાં ₹10.04 લાખ કરોડનો જંગી વધારો નોંધાયો છે. આ આંકડો સાબિત કરે છે કે મહિલાઓ હવે ઘરના બજેટની સાથે-સાથે પોતાના ભવિષ્યનું ફાઇનાન્શિયલ પ્લાનિંગ પણ જાતે જ સંભાળી રહી છે.
મહિલાઓને કેમ પસંદ આવી રહ્યું છે ગોલ્ડ ETF?
ભારતીય સ્ત્રીઓ માટે સોનું હંમેશાં એક સુરક્ષિત રોકાણ (Safe Haven) માનવામાં આવે છે. પરંતુ ભૌતિક સોનું (Physical Gold) એટલે કે દાગીના કે બિસ્કિટ ખરીદવામાં કેટલીક મોટી મુશ્કેલીઓ હોય છે:
દાગીના બનાવડાવતી વખતે 10% થી 25% સુધીનો મેકિંગ ચાર્જ (ઘડામણ) ચૂકવવો પડે છે.
સોનાની શુદ્ધતા (Purity) ને લઈને હંમેશાં શંકા રહે છે.
ઘરમાં કે લોકરમાં સોનું રાખવામાં ચોરી થવાનું જોખમ રહે છે.
આ તમામ સમસ્યાઓનો ઉકેલ ગોલ્ડ ETF આપે છે. ગોલ્ડ ETF એ શેરબજારમાં ટ્રેડ થતો એક એવો ફંડ છે જે સીધો સોનાના ભાવ સાથે જોડાયેલો હોય છે.
આમાં ભૌતિક સોનું હાથમાં રાખવાની કે સાચવવાની જરૂર નથી હોતી.
સોનું એકદમ 99.5% શુદ્ધતાનું ડિજિટલી તમારા ડીમેટ એકાઉન્ટમાં રહે છે.
કોઈ મેકિંગ ચાર્જ આપવો પડતો નથી અને તમે 100 કે 500 રૂપિયા જેવી નાની રકમથી પણ રોકાણ શરૂ કરી શકો છો.
આ જ કારણ છે કે મહિલાઓએ પોતાના પોર્ટફોલિયોમાં ગોલ્ડ ETF નો હિસ્સો 6.4% થી વધારીને 16.4% કરી દીધો છે. સમગ્ર રીટેલ માર્કેટની વાત કરીએ તો, તમામ રીટેલ રોકાણકારોના ગોલ્ડ ETF એસેટ્સમાં હિસ્સો નાણાકીય વર્ષ 2021 ના 4.6% થી વધીને નાણાકીય વર્ષ 2026 માં 14.9% થઈ ગયો છે.
નાણાકીય વર્ષ 2026 માં ગોલ્ડ ETF માં ઓલ-ટાઇમ હાઇ રોકાણ
ગોલ્ડ ETF પ્રત્યેનો આ પ્રેમ માત્ર મહિલાઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ સમગ્ર રોકાણકાર જગતમાં જોવા મળ્યો છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં ગોલ્ડ ETF માં કુલ શુદ્ધ રોકાણ (Net Inflow) ₹69,000 કરોડ રહ્યું હતું.
આ આંકડાની ભવ્યતા એ વાત પરથી સમજી શકાય કે અગાઉના પૂરા પાંચ નાણાકીય વર્ષોમાં મળીને કુલ ₹30,213 કરોડનું રોકાણ આવ્યું હતું. એટલે કે એક જ વર્ષનું રોકાણ છેલ્લા 5 વર્ષના કુલ રોકાણ કરતાં બે ગણાથી પણ વધુ છે!
નિષ્ણાતોના મતે, વૈશ્વિક સ્તરે ચાલતી રાજકીય અનિશ્ચિતતાઓ અને શેરબજારના ઉતાર-ચડાવ વચ્ચે સોના-ચાંદીના ભાવમાં આવેલી તેજીએ લોકોને આ તરફ આકર્ષ્યા છે. રોકાણકારો હવે પોતાના પોર્ટફોલિયોનું જોખમ ઘટાડવા (Hedging) માટે સોનાને એક ઉત્તમ વિકલ્પ માની રહ્યા છે.
ઉંમર વધવાની સાથે બદલાય છે મહિલાઓની પસંદગી
AMFI ના રિપોર્ટમાં એક ખૂબ જ રસપ્રદ વાત સામે આવી છે કે મહિલાઓની ઉંમર વધવાની સાથે તેમની રોકાણ કરવાની શૈલી અને પસંદગીમાં બદલાવ આવે છે:
1. 25 વર્ષથી ઓછી વયની યુવતીઓ (Young Investors)
યુવાન મહિલાઓ વધુ જોખમ લેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેથી તેમની કુલ બચતમાંથી 88.3% રકમ ઇક્વિટી (શેરબજાર આધારિત) ફંડ્સ માં જાય છે.
2. 25 થી 44 વર્ષની મહિલાઓ
આ વયજૂથની મહિલાઓ પર ઘર, બાળકો અને કેરિયરની જવાબદારીઓ હોય છે. તેઓ 76.2% રોકાણ ઇક્વિટીમાં રાખે છે અને બાકીનું ડેબ્ટ કે ગોલ્ડમાં ટ્રાન્સફર કરે છે.
3. 45 થી 58 વર્ષની મહિલાઓ
આ ઉંમરે પહોંચતા ઇક્વિટીનો હિસ્સો ઘટીને 64.8% થઈ જાય છે અને સુરક્ષિત ફંડ્સ તરફ ઝુકાવ વધે છે.
4. 58 વર્ષથી વધુ વયની મહિલાઓ (Senior Citizens)
નિવૃત્તિ નજીક હોવાથી કે નિવૃત્ત થઈ ચૂક્યા હોવાથી તેઓ રિસ્ક લેવાનું ટાળે છે. 58 વર્ષથી વધુ ઉંમરની મહિલાઓના પોર્ટફોલિયોમાં ઇક્વિટી માત્ર 51.2% રહે છે, જ્યારે હાઇબ્રિડ અને ડેબ્ટ ફંડ્સનો હિસ્સો વધીને 29.6% થઈ જાય છે (જ્યારે 25 વર્ષથી નાની વયની યુવતીઓમાં હાઇબ્રિડ ફંડ માત્ર 5.4% જ હોય છે).
બદલાતા ભારતનું નવું ચિત્ર
આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતીય મહિલાઓ હવે માત્ર ‘ઘરના પૈસા સાચવનારી’ નથી રહી, પરંતુ એક ‘સમજદાર રોકાણકાર’ (Smart Investor) બની ગઈ છે.
નાની વયની મહિલાઓ એગ્રેસિવ થઈને શેરબજારમાં રોકાણ કરી રહી છે, જ્યારે ગૃહિણીઓ અને મોટી ઉંમરની મહિલાઓ પોતાના પરંપરાગત પ્રેમ ‘સોના’ ને ડિજિટલ અવતાર એટલે કે ગોલ્ડ ETF ના રૂપમાં અપનાવીને પોતાના નાણાકીય ભવિષ્યને વધુ મજબૂત બનાવી રહી છે. મહિલાઓની આ આર્થિક સ્વતંત્રતા અને જાગૃતિ ભારતીય અર્થતંત્ર માટે એક અત્યંત સકારાત્મક અને ગૌરવશાળી સંકેત છે.
