રૂપિયો ધોવાયો, ટેરિફ વધ્યા છતાં ભારતની કંપનીઓએ વિદેશી બજારમાં જમાવ્યો સિક્કો
આજે સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર અને બજારોમાં મોટો ઉથલપાથલનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. એક તરફ અમેરિકાની કડક ટેરિફ નીતિઓ અને વેપાર ક્ષેત્રે વધતો તણાવ છે, તો બીજી તરફ યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાનું સતત ધોવાણ થઈ રહ્યું છે. આવી વિષમ પરિસ્થિતિઓએ વૈશ્વિક વેપારને અત્યંત પડકારજનક બનાવી દીધો છે. પરંતુ, આ તમામ મુશ્કેલીઓ વચ્ચે પણ ભારતીય કંપનીઓએ વિદેશી ધરતી પર પોતાની તાકાત બતાવી છે અને એક નવો ઈતિહાસ રચ્યો છે.
નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ના તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે, ભારતીય કંપનીઓએ માત્ર આ પડકારોનો સામનો જ નથી કર્યો, પરંતુ વિદેશી બજારોમાં સ્થાપિત થઈને મજબૂત કમાણી પણ કરી છે. ખાસ કરીને રોજિંદા વપરાશની વસ્તુઓ (FMCG), ઓટોમોબાઈલ, કન્ઝ્યુમર ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને દારૂ બનાવતી દેશની અગ્રણી કંપનીઓએ નિકાસના મોરચે બુલંદ પ્રદર્શન કર્યું છે. આ કંપનીઓએ દેશના વિદેશી હૂંડિયામણ ભંડારને વધારવામાં બહુ મોટું યોગદાન આપ્યું છે.
૨૦ મોટી કંપનીઓની કમાણી અને સંગીન પ્રદર્શન
દેશની ટોચની ૨૦ લિસ્ટેડ કંપનીઓના આંકડા આ સફળતાની સાક્ષી પૂરે છે. આ યાદીમાં આઈટીસી (ITC), મારુતિ સુઝુકી, હ્યુન્ડાઈ મોટર ઈન્ડિયા, એલજી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ, હીરો મોટોકોર્પ, ડાબર, એશિયન પેઈન્ટ્સ, પિડિલાઈટ ઈન્ડસ્ટ્રીઝ, ટાટા કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ, વોલ્ટાસ અને યુનાઈટેડ સ્પિરિટ્સ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ તમામ ૨૦ કંપનીઓએ મળીને નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬માં રૂ. ૧,૦૮,૨૬૯ કરોડથી પણ વધુનું વિદેશી હૂંડિયામણ (Forex) કમાઈને એક નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે.
નિકાસમાં મોટો ઉછાળો: કંપનીઓની નિકાસ આવકમાં ૨૯ ટકાનો જંગી વધારો નોંધાયો છે, જે છેલ્લા ચાર વર્ષમાં સૌથી ઝડપી વૃદ્ધિ દર છે.
આયાતનો ખર્ચ: બીજી તરફ, કાચો માલ, સ્પેરપાર્ટ્સ અને કેપિટલ ગુડ્સની આયાત કરવા માટે આ કંપનીઓનો ખર્ચ ૧૭ ટકા વધીને રૂ. ૧,૦૪,૩૬૧ કરોડ થયો હતો.
નેટ ફોરેક્સ પોઝિટિવ: આયાત ખર્ચ વધવા છતાં, નિકાસમાં થયેલા જોરદાર વધારાને કારણે આ બધી જ કંપનીઓ ‘નેટ ફોરેક્સ પોઝિટિવ’ (આયાત કરતાં નિકાસ વધુ) રહેવામાં સફળ રહી છે.
વિષમ પરિસ્થિતિઓમાંથી બહાર આવવા માટેની સ્માર્ટ રણનીતિ
વૈશ્વિક બજારમાં સપ્લાય ચેઈનની સમસ્યાઓ અને મોંઘવારીના કારણે વિદેશથી સામાન મગાવવો ખૂબ મોંઘો પડી રહ્યો હતો. તેવામાં આ ભારતીય કંપનીઓએ પરિસ્થિતિ સમજીને અત્યંત ચતુર રણનીતિ અપનાવી. વિદેશ પર નિર્ભર રહેવાને બદલે તેમણે ભારતમાં જ સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદન (Localiation) વધારવા પર પૂરો ભાર મૂક્યો.
ઓટોમોબાઈલ ક્ષેત્રની દિગ્ગજ કંપની હ્યુન્ડાઈ ઈન્ડિયાએ આનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. કંપનીએ પોતાના ઉત્પાદન ખર્ચને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે ગાડીઓમાં વપરાતી મોંઘી એજીએમ (AGM) બેટરી, ફ્રન્ટ કેમેરા અને ફ્યુઅલ ડિલિવરી પાઈપ જેવા મહત્વના પાર્ટ્સ વિદેશથી મગાવવાને બદલે ભારતમાં જ બનાવવાનું શરૂ કર્યું.
તેવી જ રીતે, એલજી ઈલેક્ટ્રોનિક્સ ઈન્ડિયાના ચીફ એકાઉન્ટિંગ ઓફિસર અતુલ ખન્નાના જણાવ્યા અનુસાર, રૂપિયાના મૂલ્યમાં થતા ઘટાડા વચ્ચે નવા વિદેશી બજારો શોધવા અને નિકાસ વધારવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે કંપની દર વર્ષે સ્થાનિક સ્તરે પાર્ટ્સ બનાવવાનું પ્રમાણ (લોકલાઈઝેશન) ૧ થી ૨ ટકા વધારશે. આ પગલાંને કારણે કંપનીઓનો પ્રોફિટ માર્જિન પણ ઘણો સુધરી રહ્યો છે.
ગ્લોબલ ગ્રાહકો પર ખાસ ધ્યાન અને બ્રાન્ડ બિલ્ડિંગ
આજે ભારતીય બ્રાન્ડ્સ માત્ર ભારતીય સરહદો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વમાં તેમનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે. મારુતિ સુઝુકી, મિકો (Marico), ગોદરેજ કન્ઝ્યુમર પ્રોડક્ટ્સ, બજાજ ઓટો અને બ્લૂ સ્ટાર જેવી મોટી കമ്പનીઓની કુલ આવકમાં નિકાસનો હિસ્સો ૧ થી ૫ ટકા સુધી વધી ગયો છે.
ભારતની દિગ્ગજ કંપની આઈટીસી (ITC) એ પોતાના વાર્ષિક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે વિદેશી હૂંડિયામણ કમાવવું એ તેમની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતાઓમાંની એક છે. નિકાસ દ્વારા કંપની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની સ્પર્ધાત્મક ક્ષમતા અને ગુણવત્તાને ચકાસી રહી છે.
દારૂ બનાવતી જાણીતી કંપની રેડિકો ખેતાન (Radico Khaitan) એ પણ વિદેશી બજારમાં અભૂતપૂર્વ સફળતા મેળવી છે. કંપનીના મેનેજિંગ ડિરેક્ટર અભિષેક ખેતાનના જણાવ્યા મુજબ, તેમની પ્રોડક્ટ્સ હવે ૧૦૦ થી વધુ દેશોમાં નિકાસ થઈ રહી છે. નિકાસથી થતી તેમની કમાણી ૨૫ ટકા વધીને રૂ. ૩૨૭ કરોડ સુધી પહોંચી ગઈ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે તેમનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર વિદેશમાં વસતા ભારતીયો (NRIs) સુધી પહોંચવાનો નથી, પરંતુ વૈશ્વિક ગ્રાહકો વચ્ચે ભારતીય બ્રાન્ડ્સની એક મજબૂત અને પ્રીમિયમ ઓળખ ઊભી કરવાનો છે.
