નેપાળના વડાપ્રધાન બાલેન શાહનો પ્રથમ વિદેશ પ્રવાસ ભારતમાં: કુદરતી આપદા વચ્ચે નાણામંત્રીનો મોટો ખુલાસો
નેપાળના રાજકીય ગલિયારામાં છેલ્લા કેટલાક સમયથી વડાપ્રધાન બાલેન શાહના પ્રથમ વિદેશ પ્રવાસને લઈને અનેક અટકળો ચાલી રહી હતી. શું તેઓ પરંપરા મુજબ સૌથી પહેલા ભારત આવશે કે પછી ચીનની મુલાકાત લેશે, તે અંગેનો સસ્પેન્સ હવે ઉકેલાઈ ગયો છે. નેપાળના નાણામંત્રી સ્વર્ણિમ વાગલેએ સ્પષ્ટપણે જાહેરાત કરી છે કે વડાપ્રધાન બાલેન શાહ પોતાની પ્રથમ વિદેશ યાત્રા હેઠળ ભારત જ આવશે. આ જાહેરાત એવા સમયે આવી છે જ્યારે નેપાળ ભયાનક પૂરા હોનારતનો સામનો કરી રહ્યું છે અને ભારત સતત મદદનો હાથ લંબાવી રહ્યું છે.
કુદરતી આફત અને ભારતનો સહયોગી હાથ
હાલના દિવસોમાં નેપાળ ભારે કુદરતી હોનારતનો સામનો કરી રહ્યું છે. તિબેટ તરફથી આવેલી વિનાશક પૂરના કારણે નેપાળના અનેક વિસ્તારોમાં ભારે તારાજી સર્જાઈ છે. માલ-મિલકત અને માનવજીવનને મોટું નુકસાન પહોંચ્યું છે. આ મુશ્કેલ સમયમાં ભારતે એક સચ્ચા પાડોશી ધર્મનું પાલન કરતા રાહત સામગ્રી અને તાત્કાલિક મદદ મોકલવાનું શરૂ કર્યું છે.
આ આપદા વચ્ચે રાજધાની કાઠમંડુમાં આયોજિત એનડીટીવી (NDTV)ના એક કાર્યક્રમમાં બોલતા નેપાળના નાણામંત્રી સ્વર્ણિમ વાગલેએ ભારત સાથેના સંબંધોની તાકાતને રેખાંકિત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે વડાપ્રધાન બાલેન શાહ આ વર્ષના અંત પહેલાં ભારતની મુલાકાત લે તે માટેની તૈયારીઓ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે.
યાત્રાની તારીખો અને સ્થાન અંગેનો સસ્પેન્સ ખતમ
નાણામંત્રી સ્વર્ણિમ વાગલેએ સ્પષ્ટ કર્યું કે પ્રવાસના સ્થાનને લઈને સરકારમાં કોઈ જ શંકા કે મૂંઝવણ નહોતી. તેમણે જણાવ્યું:
“સત્તા સંભાળ્યા બાદ વડાપ્રધાન બાલેન શાહનું પૂરું ધ્યાન સ્થાનિક સમસ્યાઓ અને દેશના આંતરિક મુદ્દાઓ ઉકેલવા પર હતું. અમારા પ્રથમ ૧૦૦ દિવસો ૧૦૦-પોઈન્ટ એજન્ડા પર કેન્દ્રિત હતા, જેમાં અમે ૮૭.૨ ટકા સફળતા મેળવી છે. હવે અમે વડાપ્રધાનના વિદેશ પ્રવાસોનું આયોજન કરી રહ્યા છીએ, અને મને પૂરો વિશ્વાસ છે કે તેમની પ્રથમ યાત્રા ભારતની જ હશે.”
તેમણે ઉમેર્યું કે આ યાત્રા ચાલુ વર્ષના અંત પહેલાં જ યોજાય તેવી શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે અને ટૂંક સમયમાં જ તારીખોની અધિકૃત જાહેરાત કરવામાં આવશે.
રવિશંકર પ્રસાદની પ્રતિક્રિયા: સંબંધોની મજબૂત પાયો
આ કાર્યક્રમમાં હાજર ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP)ના વરિષ્ઠ સાંસદ રવિશંકર પ્રસાદે નાણામંત્રી વાગલેના આ નિવેદનને ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યું હતું. તેમણે ભારત અને નેપાળ વચ્ચેના ઐતિહાસિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધો પર પ્રકાશ પાડતા કહ્યું:
“ભારત અને નેપાળના સંબંધો માત્ર ભૂગોળ કે પાસપોર્ટ સુધી સીમિત નથી. આ સંબંધો આસ્થા, સંસ્કૃતિ અને સદીઓ જૂના આત્મિય નાતા પર આધારિત છે. વડાપ્રધાન બાલેન શાહનો પ્રથમ પ્રવાસ ભારત કરવાનો નિર્ણય દર્શાવે છે કે આવનારા સમયમાં બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધો નવી ઊંચાઈઓ સર કરશે.”
કોણ છે બાલેન શાહ? – રેપરથી લઈને વડાપ્રધાન સુધીની સફર
૩૬ વર્ષીય બાલેન શાહ નેપાળના રાજકારણમાં એક અનોખો ચહેરો છે. વ્યવસાયે સિવિલ એન્જિનિયર અને લોકપ્રિય રેપર એવા બાલેન શાહે વર્ષ ૨૦૨૨માં કાઠમંડુના મેયર તરીકે ચૂંટાઈને સૌને ચોંકાવી દીધા હતા.
Gen Z ચળવળ: સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫માં યુવા પેઢી (Gen Z) દ્વારા દેશમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો બાદ તત્કાલીન સરકારને સત્તા છોડવી પડી હતી.
ચૂંટણીમાં વિજય: માર્ચમાં યોજાયેલી સામાન્ય ચૂંટણીમાં તેમની ‘રાષ્ટ્રીય સ્વતંત્ર પાર્ટી’એ ભવ્ય વિજય મેળવ્યો.
શપથ ગ્રહણ: ૨૭ માર્ચે તેમણે નેપાળના વડાપ્રધાન તરીકે શપથ લીધા હતા અને દેશની નાણાકીય કમાન સ્વર્ણિમ વાગલેને સોંપી હતી.
પરંપરાથી અલગ નિર્ણય: પદ સંભાળ્યાના ૫ મહિના પછી પ્રવાસ
સામાન્ય રીતે નેપાળના નવા વડાપ્રધાન પદ સંભાળતાની સાથે જ કાં તો ભારત અથવા ચીનની મુલાકાતે જતા હોય છે. પરંતુ બાલેન શાહે આ પરંપરાથી હટીને પ્રથમ ૫ મહિના સુધી દેશની આંતરિક સ્થિતિ અને વહીવટી સુધારાઓ પર ભાર મૂક્યો હતો.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જેસવાલે જુલાઈના અંતમાં જ પુષ્ટિ કરી હતી કે ભારત સરકારે વડાપ્રધાન બાલેન શાહને સત્તાવાર નિમંત્રણ મોકલી આપ્યું છે, જેને નેપાળ સરકારે સહર્ષ સ્વીકાર્યું છે. નોંધનીય છે કે આ પહેલા જૂનમાં નેપાળના વિદેશ મંત્રી શિશિર ખનાલે ભારતનો ૩ દિવસીય સફળ પ્રવાસ કર્યો હતો.
ભારત-નેપાળ સંબંધોમાં નવો અધ્યાય
હાલમાં આવી પડેલી ભયાનક પૂરની હોનારત વચ્ચે ભારત દ્વારા મોકલવામાં આવી રહેલી રાહત સામગ્રીએ બંને દેશો વચ્ચેની મિત્રતાને વધુ ગાઢ બનાવી છે. વડાપ્રધાન બાલેન શાહનો આ પ્રવાસ માત્ર એક ઔપચારિક મુલાકાત નહીં હોય, પરંતુ આર્થિક સહયોગ, આપદા વ્યવસ્થાપન અને સરહદી વેપારને નવી દિશા આપવા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
