દિલ્હીમાં અભ્યાસ કરતા નેપાળી વિદ્યાર્થીઓ પૂરના વિસામણા સમાચારથી ચિંતાતુર: ‘ઘરથી દૂર હોવાને કારણે મનમાં સતત અજંપો છે’
કુદરતી હોનારત જ્યારે કોઈ દેશ પર ત્રાટકે છે, ત્યારે તેની અસર માત્ર તે ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તાર સુધી સીમિત રહેતી નથી. તેનો ભયાનક આઘાત અને ચિંતા સરહદો પાર કરીને હજારો કિલોમીટર દૂર વસતા સ્વજનો સુધી પહોંચે છે. હાલમાં નેપાળમાં આવેલા વિનાશક પૂર અને ભૂસ્ખલનના કારણે દિલ્હીની વિવિધ યુનિવર્સિટીઓમાં અભ્યાસ કરતા નેપાળી વિદ્યાર્થીઓ ભારે માનસિક તણાવ અને ચિંતામાંથી પસાર થઈ રહ્યા છે. પોતાના વતનથી દૂર રહીને ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવી રહેલા આ યુવાનો માટે પોતાના પરિવાર અને સગાં-સંબંધીઓની સલામતીના સમાચાર મેળવવા એ એક માત્ર પ્રાથમિકતા બની ગઈ છે.
ભોટે કોશી નદીનું રૌદ્ર સ્વરૂપ અને બહુભાષી વિનાશ
નેપાળ-ચીન સરહદ નજીક એક વિશાળ બરફ અને ખડકના ભૂસ્ખલનને કારણે નદીનો પ્રવાહ રોકાઈ ગયો હતો, જે બાદ ત્રાટકેલા અચાનક પૂરે રૌદ્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું હતું. ખાસ કરીને ભોટે કોશી નદીમાં આવેલા પૂરને કારણે રસુવા અને ધાદિંગ જિલ્લાઓમાં ભારે વિનાશ સર્જાયો છે. આ કુદરતી આપદાની અસર બાદમાં નુવાકોટ અને ચિતવન જેવા વિસ્તારો સુધી પહોંચી હતી.
આ ભયાનક પૂરના કારણે વિસ્તારને જોડતા ઓછામાં ઓછા ચાર કાયમી મોટા પુલ અને અનેક અસ્થાયી પુલ સંપૂર્ણપણે તણાઈ ગયા છે. વાહનવ્યવહાર ઠપ થઈ ગયો છે અને મુખ્ય હાઇવે બંધ થવાને કારણે રાહત અને બચાવ કામગીરીમાં મોટી અડચણો આવી રહી છે. આપદા વ્યવસ્થાપન અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, સેંકડો લોકો ગુમ થયા છે અને મૃત્યુઆંક સતત વધી રહ્યો છે, જેના કારણે સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની ગઈ છે.
દિલ્હી યુનિવર્સિટીના વિદ્યાર્થીઓની આપવીતી: અભ્યાસ પરથી ધ્યાન હટી ગયું
દિલ્હી યુનિવર્સિટી (DU) માં અભ્યાસ કરતા નેપાળી વિદ્યાર્થી બિકાસે પોતાની વ્યથા ઠાલવતા જણાવ્યું હતું કે, “હું મારા અભ્યાસ પર બિલકુલ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકતો નથી. મારો સગો પરિવાર કાઠમંડુમાં રહે છે અને તેઓ સુરક્ષિત છે, પરંતુ મારા કેટલાક નજીકના સગાં-સંબંધીઓ પૂરથી પ્રભાવિત વિસ્તારની સરહદ નજીક રહે છે. હું સતત મારા ફોન પર સમાચાર અને અપડેટ્સ ચેક કરી રહ્યો છું.”
બિકાસ જેવા અનેક વિદ્યાર્થીઓ માટે આ સમય અત્યંત કઠિન સાબિત થઈ રહ્યો છે. જ્યારે પણ કોઈ પૂર કે હોનારતના સમાચાર આવે છે, ત્યારે પહેલું કામ તેઓ પોતાના ઘરે ફોન કરવાનું કરે છે. પરિવાર તરફથી ‘બધું બરાબર છે’ તેવી આશ્વાસન આપતી વાતો સાંભળવા છતાં, દૂર બેઠા બેઠા થતી ચિંતા ઓછી થવાનું નામ લેતી નથી.
સોશિયલ મીડિયાના દ્રશ્યો અને વધતી અસુરક્ષાની ભયાનકતા
દિલ્હી યુનિવર્સિટીના અન્ય એક વિદ્યાર્થી સુયોગ બંસલે પણ આવી જ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે, “અમારો પરિવાર કાઠમંડુમાં હોવાથી સલામત છે, પરંતુ પ્રભાવિત વિસ્તારોની નજીક રહેતા સંબંધીઓ માટે સ્થિતિ અનિશ્ચિત છે. તેઓ ભલે સીધા પૂરના વિસ્તારમાં નથી, છતાં આસપાસનો વિસ્તાર ક્ષતિગ્રસ્ત થયો હોવાથી સંપર્ક કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.”
JNU (જવાહરલાલ નેહરુ યુનિવર્સિટી) માં અભ્યાસ કરતી નિત્યા નામના વિદ્યાર્થીએ એક આઘાતજનક વિગત આપતા કહ્યું કે તેના ભાઈનો એક મિત્ર પૂર પ્રભાવિત વિસ્તારમાં ગયો હતો અને તે છેલ્લા કેટલાક કલાકોથી ગુમ છે. “મારો ભાઈ તેની સાથે સંપર્ક કરવાનો સતત પ્રયાસ કરી રહ્યો છે પણ કોઈ સંપર્ક થઈ શકતો નથી. અમારો પરિવાર તેના ઘરના લોકો સાથે સતત વાતચીત કરી રહ્યો છે. આપણને ખબર નથી કે આગળ સ્થિતિ શું વળાંક લેશે, તેથી આખો પરિવાર ભયમાં છે.”
વળી, સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ રહેલા પૂરના ભયાનક વિડીયો – જેમાં પાણીના ચિંતાજનક વહેણમાં ઘરો, પુલ અને લોકોને તણાતા જોઈ શકાય છે – તે જોઈને દિલ્હીમાં રહેતા આ વિદ્યાર્થીઓના રૂંવાડા ઊભા થઈ જાય છે.
પરસ્પર સહારો અને નેપાળી સમુદાયની એકતા
આ મુશ્કેલ સમયમાં દિલ્હીના વિવિધ કેમ્પસમાં રહેતા નેપાળી વિદ્યાર્થીઓ એકબીજાનો મોટો સહારો બની રહ્યા છે. ચૌથા વર્ષમાં અભ્યાસ કરતા એક વિદ્યાર્થીએ જણાવ્યું કે, “અમે કેમ્પસમાં રહેતા તમામ નેપાળી વિદ્યાર્થીઓ એકબીજાના સંપર્કમાં છીએ. જેમના પરિવાર કે સંબંધીઓ પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં છે, તેમને અમે માનસિક હિંમત આપવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ. સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપ્સ દ્વારા અમે પલ-પલની માહિતી શેર કરી રહ્યા છીએ. ભલે આપણા પોતાના પરિવાર સુરક્ષિત હોય, પણ પોતાના દેશમાં આવો વિનાશ જોઈને હૃદય દ્રવી ઊઠે છે.”
ભારતીય નાગરિકોની સ્થિતિ અને રાહત કામગીરી
આ વિનાશક પૂરમાં માત્ર નેપાળી નાગરિકો જ નહીં, પરંતુ ત્યાં કામ કરતા અને પ્રવાસે ગયેલા ભારતીયો પણ ફસાયા છે. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જેસવાલે આપેલા નિવેદન મુજબ, હાઇડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટ્સમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ અને પ્રવાસીઓ સહિત સેંકડો ભારતીયો ગુમ હોવાની આશંકા છે. જોકે, રાહત કાર્ય ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે અને તમિલનાડુના ૨૧ જેટલા પ્રવાસીઓને સુરક્ષિત રીતે રેસ્ક્યુ કરવામાં આવ્યા છે.
આશા અને પ્રાર્થના વચ્ચે જીવાતું જીવન
સ્થાનિક તંત્ર, સેના અને આપદા વ્યવસ્થાપન ટીમો દ્વારા અહોરાત બચાવ કામગીરી ચલાવવામાં આવી રહી છે. ક્ષતિગ્રસ્ત પુલોના સ્થાને અસ્થાયી માર્ગો બનાવવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે જેથી રાહત સામગ્રી પહોંચાડી શકાય.
દિલ્હીમાં બેઠેલા નેપાળી વિદ્યાર્થીઓ માટે અત્યારે માત્ર ઈશ્વર પાસે પ્રાર્થના અને ફોનની સ્ક્રીન પર આવતા મેસેજ જ એકમાત્ર આશાનું કિરણ છે. તેઓ ઈચ્છી રહ્યા છે કે વહેલી તકે કુદરત શાંત થાય, માર્ગો ફરી શરૂ થાય અને તમામ ગુમ થયેલા લોકો સુરક્ષિત રીતે પોતાના ઘરે પાછા ફરે.
