ખાંડના સંગ્રહખોરો અને સટ્ટાખોરો સામે કડક બની સરકાર: સ્ટોક મર્યાદા ઘટાડી અડધી કરી, એક્સ-મિલ ભાવમાં ૨૦% નો ઘટાડો
આગામી તહેવારોની શ્રેણી પહેલાં દેશમાં ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ અંકુશમાં રાખવા અને સંગ્રહખોરી પર કડક લગામ કસવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટો અને મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ મંત્રાલય દ્વારા ખાંડના વેપારીઓ માટે નક્કી કરવામાં આવેલી સ્ટોક મર્યાદા (Stock Limit) માં સીધો ૫૦ ટકાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. નવા આદેશ અનુસાર, હવે દેશના વેપારીઓ એક સમયે મહત્તમ ૨,૦૦૦ ક્વિન્ટલ ખાંડ જ પોતાના ગોડાઉનમાં રાખી શકશે, જે મર્યાદા અગાઉ ૪,૦૦૦ ક્વિન્ટલ હતી. સરકારના આ કડક વલણના કારણે બજારમાં ખાંડના ભાવમાં મોટો ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે.
૧૫ સપ્ટેમ્બરથી લાગુ થશે નવો નિયમ, ૩૦ દિવસની મર્યાદા નક્કી
મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલા નોટિફિકેશન મુજબ, ખાંડના સ્ટોક સંબંધિત આ નવો નિયમ ૧૫ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ થી દેશભરમાં અમલમાં આવશે અને ૩૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી લાગુ રહેશે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ બજારમાં ખાંડનો કૃત્રિમ અભાવ ઊભો કરતા સંગ્રહખોરો અને સટ્ટાખોરો પર અંકુશ મેળવવાનો છે.
નવા નિયમો હેઠળ વેપારીઓએ માત્ર સ્ટોક મર્યાદા જ જાળવવાની નથી, પરંતુ ખાંડનો જથ્થો પ્રાપ્ત થયાની તારીખથી ૩૦ દિવસની અંદર તેનો નિકાલ કરવાનો રહેશે. કોઈ પણ કન્સાઇનમેન્ટ ૩૦ દિવસથી વધુ સમય માટે સ્ટોર કરી શકાશે નહીં. આ સિવાય, દેશભરના તમામ ડીલરો અને હોલસેલરોએ ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણ વિભાગના અધિકૃત ઓનલાઈન પોર્ટલ પર પોતાના દૈનિક સ્ટોકની સાચી માહિતી નિયમિતપણે અપડેટ કરવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.
કોલકાતા અને પૂર્વ ભારત માટે વિશેષ રાહત
સરકારે પોતાના આદેશમાં કોલકાતા અને તેની આસપાસના વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન પ્રદેશોને આ નવી સ્ટોક મર્યાદામાંથી આંશિક રાહત આપી છે. કોલકાતા વિસ્તારના વેપારીઓ માટે જૂની મર્યાદા એટલે કે ૪,૦૦૦ ક્વિન્ટલનો સંગ્રહ કરવાની છૂટ જાળવી રાખવામાં આવી છે.
સરકારે આ રાહત પાછળનું તાર્કિક કારણ આપતાં સમજાવ્યું છે કે કોલકાતા અને પૂર્વોત્તર રાજ્યોમાં ખાંડનો મુખ્ય પુરવઠો ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રની ખાંડ મિલોમાંથી ટ્રાન્સપોર્ટ થઈને આવે છે. લાંબા પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સ સમયને ધ્યાનમાં રાખીને પૂર્વ ભારત અને ઈશાન ખૂણાના રાજ્યોમાં ખાંડની સપ્લાય ચેઈન ખોરવાય નહીં અને અછત સર્જાય નહીં તે હેતુથી આ વિશિષ્ટ છૂટછાટ આપવામાં આવી છે.
ઓગસ્ટથી સતત દેખરેખ અને તપાસ અભિયાન
ઉલ્લેખનીય છે કે, સરકારે અગાઉ ૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ ના રોજ ખાંડના વેપારીઓ માટે ૪,૦૦૦ ક્વિન્ટલની સ્ટોક મર્યાદા નક્કી કરી હતી. પરંતુ બજારમાં ભાવનું દબાણ જળવાઈ રહેતાં સરકારે માત્ર દોઢ મહિનાના સમયગાળામાં જ આ મર્યાદા ઘટાડીને ૨,૦૦૦ ક્વિન્ટલ કરી દીધી છે, જે દર્શાવે છે કે સરકાર ખાદ્ય ફુગાવાને લઈને કેટલી ગંભીર છે.
સરકારી ટીમ દ્વારા દેશભરમાં ખાંડ મિલો, ગોડાઉનો અને મોટા ડીલરોના સ્થળોએ ભૌતિક ચકાસણી (Physical Verification) અને નિરીક્ષણ હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું. આ તપાસ દરમિયાન કેટલાક વેપારીઓ દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ સ્ટોક રાખવો, પોર્ટલ પર સાચો હિસાબ ન દર્શાવવો અને વેચાણમાં અનિયમિતતાઓ આચરવાના કિસ્સાઓ પ્રકાશમાં આવ્યા હતા, જેની સામે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
એક્સ-મિલ ભાવમાં ૨૦% નો ઘટાડો, છૂટક બજારમાં પણ રાહત મળવાની આશા
કિચન બજેટ પર નિયંત્રણ લાવવાના સરકારના આ સતત પ્રયાસોના હવે સકારાત્મક પરિણામો દેખાવા લાગ્યા છે. સરકારી આંકડાઓ અનુસાર, કડક ચેકિંગ અને બજારમાં ઉપલબ્ધતા વધવાના કારણે તાજેતરના દિવસોમાં ખાંડના એક્સ-મિલ (Ex-Mill) ભાવમાં આશરે ૨૦ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
મિલ સ્તરે ભાવ ઘટતાં તેની સીધી સાનુકૂળ અસર છૂટક (Retail) બજારમાં પણ દેખાવાની શરૂ થઈ ગઈ છે. ગ્રાહક બાબતોના મંત્રાલયે આશા વ્યક્ત કરી છે કે આગામી તહેવારોના દિવસોમાં ગ્રાહકોને છૂટક બજારમાં ખાંડ હજુ વધુ વાજબી અને સસ્તા ભાવે ઉપલબ્ધ થશે, જેથી સામાન્ય નાગરિકોને મોંઘવારીમાંથી મોટી રાહત મળશે.
