છ દિવસની સતત મંદી બાદ સોનામાં જોરદાર ઉછાળો, દિલ્હીમાં 10 ગ્રામનો ભાવ ₹1.59 લાખને પાર
સોનાના ભાવમાં સતત છ દિવસ સુધી ઘટાડો નોંધાયા બાદ ગુરુવારે અચાનક જોરદાર તેજી જોવા મળી હતી. રાજધાની દિલ્હીના બુલિયન માર્કેટમાં સોનાના ભાવમાં એક જ દિવસમાં ₹3,400નો વધારો થયો હતો. બીજી તરફ ચાંદીના ભાવમાં પણ નોંધપાત્ર ઉછાળો આવ્યો અને તે પ્રતિ કિલોગ્રામ ₹5,000 મોંઘી થઈ હતી.
છેલ્લા કેટલાક દિવસથી કિંમતી ધાતુઓમાં સતત દબાણ જોવા મળી રહ્યું હતું, જેના કારણે રોકાણકારોમાં પણ અનિશ્ચિતતા હતી. જોકે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાની મજબૂત સ્થિતિ, અમેરિકન ડોલરમાં નરમાઈ અને ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઘટાડા જેવા પરિબળોએ કિંમતી ધાતુઓને ફરીથી ટેકો આપ્યો છે.
આ તેજી માત્ર સ્થાનિક બજાર પૂરતી મર્યાદિત રહી નથી. વૈશ્વિક સ્તરે પણ સોનાના ભાવમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આગામી દિવસોમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં ફરીથી ભારે ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે, કારણ કે હવે બજારની નજર અમેરિકાના આર્થિક આંકડા અને ફેડરલ રિઝર્વની વ્યાજદર નીતિ પર રહેશે.
દિલ્હીમાં સોનાના ભાવમાં ₹3,400નો ઉછાળો
ગુરુવારે દિલ્હીના બજારમાં 99.9 ટકા શુદ્ધતાવાળા સોનાના ભાવમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો. અગાઉના ટ્રેડિંગ સત્રમાં 10 ગ્રામ સોનું ₹1,56,100ના સ્તરે બંધ થયું હતું. ત્યારબાદ ગુરુવારે તેમાં ₹3,400નો વધારો થતાં ભાવ ₹1,59,500 પ્રતિ 10 ગ્રામ સુધી પહોંચી ગયો.
છ દિવસથી સતત ઘટાડા બાદ આવેલો આ ઉછાળો બજાર માટે ખાસ મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે. સોનાના ભાવમાં એક જ સત્રમાં આટલો મોટો વધારો થવાથી રોકાણકારોનું ધ્યાન ફરીથી બુલિયન માર્કેટ તરફ ગયું છે.
સોનાને સામાન્ય રીતે અનિશ્ચિતતા અને વૈશ્વિક આર્થિક જોખમોના સમયમાં સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે જોવામાં આવે છે. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય તણાવ, વ્યાજદર અંગેની અનિશ્ચિતતા અને ચલણ બજારમાં થતા ફેરફારોની સીધી અસર સોનાની માંગ અને ભાવ પર જોવા મળે છે.
ચાંદી પણ ₹5,000 મોંઘી થઈ
સોનાની સાથે ચાંદીના ભાવમાં પણ તેજી જોવા મળી હતી. ગુરુવારે ચાંદીના ભાવમાં ₹5,000 પ્રતિ કિલોગ્રામનો વધારો નોંધાયો હતો.
અગાઉ ચાંદી ₹2,35,500 પ્રતિ કિલોગ્રામના સ્તરે બંધ થઈ હતી. ત્યારબાદ તેમાં ₹5,000નો વધારો થતાં નવી કિંમત ₹2,40,500 પ્રતિ કિલોગ્રામ થઈ ગઈ.
ચાંદીની કિંમતમાં થતી હિલચાલને માત્ર રોકાણની માંગ સાથે જોડીને જોવી યોગ્ય નથી. ચાંદીનો ઉપયોગ ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રમાં પણ મોટા પ્રમાણમાં થાય છે. સોલાર પેનલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, વિવિધ ટેક્નોલોજી ઉત્પાદનો અને અન્ય ઔદ્યોગિક ઉપયોગોને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રની સ્થિતિ પણ ચાંદીના ભાવને અસર કરી શકે છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પણ સોનાને મજબૂતી
સ્થાનિક બજારમાં આવેલી તેજી પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની મજબૂત સ્થિતિ પણ મહત્વપૂર્ણ કારણ બની છે. વૈશ્વિક બજારમાં સ્પોટ ગોલ્ડમાં લગભગ 1.27 ટકાનો વધારો નોંધાયો હતો અને તે લગભગ 4,443.93 ડોલર પ્રતિ ઔંસના સ્તરે પહોંચ્યું હતું.
ચાંદીમાં પણ લગભગ એક ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો હતો અને તેનો ભાવ લગભગ 65.77 ડોલર પ્રતિ ઔંસ રહ્યો હતો.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કિંમતી ધાતુઓના ભાવમાં વધારો થતાં તેનો પ્રભાવ ભારતીય બજાર પર પણ જોવા મળ્યો. ભારત સોનાની મોટી આયાત કરનાર દેશોમાં સામેલ હોવાથી વૈશ્વિક ભાવ અને ડોલર-રૂપિયાના વિનિમય દરમાં થતી હિલચાલ સ્થાનિક ભાવને સીધી અસર કરી શકે છે.
અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઘટાડો બન્યો ટેકો
બજાર નિષ્ણાતોના મતે તાજેતરમાં અમેરિકન ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં જોવા મળેલી નરમાઈએ સોનાને મહત્વનો સપોર્ટ આપ્યો છે.
ટ્રેઝરી યીલ્ડ એટલે અમેરિકન સરકારી બોન્ડ પર રોકાણકારોને મળતું વળતર. સામાન્ય રીતે જ્યારે બોન્ડ યીલ્ડ વધે છે ત્યારે વ્યાજ ન આપતા સોના જેવા એસેટ્સ પર દબાણ આવી શકે છે. બીજી તરફ યીલ્ડમાં ઘટાડો થાય ત્યારે સોનાની આકર્ષકતા વધી શકે છે.
તાજેતરમાં અમેરિકન બોન્ડ યીલ્ડ તેના ઊંચા સ્તરથી નીચે આવી હતી. તેના કારણે સોનામાં ફરી ખરીદીનું વાતાવરણ બન્યું હોવાનું નિષ્ણાતો માને છે.
ફેડરલ રિઝર્વની નીતિ પર બજારની નજર
હાલમાં વૈશ્વિક રોકાણકારો માટે અમેરિકાની કેન્દ્રીય બેંક ફેડરલ રિઝર્વની નાણાકીય નીતિ સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંથી એક છે.
વ્યાજદર અંગે ફેડરલ રિઝર્વનો નિર્ણય ડોલર, બોન્ડ યીલ્ડ અને સોના સહિતની ઘણી નાણાકીય સંપત્તિઓ પર અસર કરે છે. જો બજારમાં એવી અપેક્ષા બને કે વ્યાજદર નરમ થઈ શકે છે, તો સોનાને સામાન્ય રીતે તેનો લાભ મળી શકે છે.
તાજેતરના કેટલાક અમેરિકન ખાનગી રોજગારના આંકડા અપેક્ષા કરતાં નબળા રહ્યા હતા. આ આંકડાઓને કારણે અમેરિકન અર્થતંત્ર અને રોજગાર બજારની મજબૂતી અંગે કેટલાક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. પરિણામે ફેડરલ રિઝર્વના કડક વલણ અંગેની ધારણા થોડી નબળી પડી અને ડોલર તથા ટ્રેઝરી યીલ્ડ પર પણ અસર જોવા મળી.
આ પરિસ્થિતિએ સોનાને ફરીથી ખરીદદારોનું સમર્થન મેળવવામાં મદદ કરી હોવાનું વિશ્લેષકોનું માનવું છે.
ડોલરમાં નરમાઈથી સોનાને ફાયદો
સોનાની વૈશ્વિક કિંમત સામાન્ય રીતે અમેરિકન ડોલરમાં નક્કી થાય છે. તેથી ડોલરની મજબૂતી કે નબળાઈનો સોનાના ભાવ પર મહત્વનો પ્રભાવ પડે છે.
જ્યારે ડોલર નબળો પડે છે ત્યારે અન્ય કરન્સી ધરાવતા રોકાણકારો માટે સોનું પ્રમાણમાં સસ્તું બની શકે છે. પરિણામે સોનાની માંગમાં વધારો થવાની શક્યતા રહે છે.
તાજેતરના ટ્રેડિંગ સત્રમાં ડોલરમાં નરમાઈ જોવા મળતાં કિંમતી ધાતુઓને તેનો લાભ મળ્યો હતો. ભારત જેવા આયાત આધારિત બજાર માટે ડોલર-રૂપિયાની ચાલ પણ મહત્વપૂર્ણ છે. જો રૂપિયામાં મજબૂતી આવે તો આયાત ખર્ચ પર તેની અસર થઈ શકે છે, જ્યારે રૂપિયો નબળો પડે તો સ્થાનિક બજારમાં સોનાની કિંમત પર વધારાનું દબાણ આવી શકે છે.
ભૂ-રાજકીય તણાવથી પણ સોનાની માંગ વધી શકે
સોનાને લાંબા સમયથી ‘સેફ હેવન’ એટલે કે સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે વૈશ્વિક સ્તરે યુદ્ધ, રાજકીય તણાવ, આર્થિક અનિશ્ચિતતા અથવા બજારમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળે છે ત્યારે રોકાણકારો જોખમી સંપત્તિમાંથી નાણાં કાઢીને સોનામાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી શકે છે.
હાલમાં પણ વિશ્વના વિવિધ વિસ્તારોમાં ભૂ-રાજકીય તણાવ અને આર્થિક અનિશ્ચિતતા યથાવત્ છે. આવી સ્થિતિમાં સોનાની માંગને ટેકો મળી શકે છે.
જોકે, માત્ર ભૂ-રાજકીય તણાવના આધારે સોનાના ભાવમાં સતત તેજી રહેશે એવું માનવું યોગ્ય નથી. વ્યાજદર, ડોલર, બોન્ડ યીલ્ડ, રોકાણકારોની માનસિકતા અને વૈશ્વિક આર્થિક આંકડા જેવા અનેક પરિબળો સાથે મળીને ભાવની દિશા નક્કી કરે છે.
સતત ઘટાડા બાદ આવેલી તેજીનું શું મહત્વ?
સોનાના ભાવમાં છ દિવસથી સતત ઘટાડો થતો હતો. આ દરમિયાન કેટલાક રોકાણકારો નફો બુક કરી રહ્યા હતા, જ્યારે કેટલાક નવા રોકાણની તક શોધી રહ્યા હતા.
છ દિવસની મંદી બાદ અચાનક આવેલા મોટા ઉછાળાને બજારમાં ‘રિકવરી’ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે, એક દિવસની તેજીનો અર્થ એ નથી કે હવે સોનાના ભાવમાં સતત વધારો જ થવાનો છે.
કિંમતી ધાતુઓનું બજાર અત્યંત સંવેદનશીલ છે. અમેરિકાથી આવતા કોઈ એક મહત્વપૂર્ણ આર્થિક આંકડા, ફેડના નિવેદન અથવા વૈશ્વિક રાજકીય ઘટનાથી સોના અને ચાંદીના ભાવમાં મોટી હિલચાલ થઈ શકે છે.
રોજગારના આંકડા હવે નક્કી કરશે બજારની આગળની દિશા
નિષ્ણાતોનું ધ્યાન હવે અમેરિકાના આગામી મહત્વપૂર્ણ રોજગાર અને આર્થિક આંકડાઓ પર છે. જો રોજગાર બજાર નબળું દેખાશે અને અર્થતંત્રમાં મંદીના સંકેતો મળશે, તો ફેડરલ રિઝર્વ તરફથી વ્યાજદર અંગે નરમ વલણની અપેક્ષા વધી શકે છે.
આવી સ્થિતિમાં ડોલર અને ટ્રેઝરી યીલ્ડ પર દબાણ આવી શકે છે અને સોનાને વધુ ટેકો મળી શકે છે.
પરંતુ જો આર્થિક આંકડા મજબૂત આવે અને ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજદર અંગે કડક વલણ જાળવી રાખે, તો ડોલર અને બોન્ડ યીલ્ડમાં વધારો થઈ શકે છે. તેના પરિણામે સોનાના ભાવ પર ફરીથી દબાણ આવવાની શક્યતા રહેશે.
એટલે નજીકના સમયગાળામાં સોના માટેનું બજારનું ચિત્ર સ્પષ્ટ કરતાં વધુ અનિશ્ચિત દેખાઈ રહ્યું છે.
રોકાણકારોએ શું ધ્યાનમાં રાખવું?
સોનામાં આવેલા તાજેતરના ઉછાળાને જોઈને રોકાણકારો ઉતાવળમાં નિર્ણય લે તે યોગ્ય નથી. સોનાના ભાવ હાલમાં ઊંચા સ્તરે હોવાથી ભાવમાં નાની-મોટી વધઘટ પણ રોકાણ પર નોંધપાત્ર અસર કરી શકે છે.
જે લોકો લાંબા ગાળાના રોકાણ વિશે વિચારે છે, તેમણે બજારના ટૂંકા ગાળાના ઉતાર-ચઢાવ કરતાં પોતાના નાણાકીય લક્ષ્યો અને જોખમ સહન કરવાની ક્ષમતાને વધુ મહત્વ આપવું જોઈએ.
ચાંદીમાં પણ તેજી જોવા મળી છે, પરંતુ ચાંદી સોના કરતાં વધુ અસ્થિર હોઈ શકે છે. ઔદ્યોગિક માંગમાં ફેરફાર, વૈશ્વિક અર્થતંત્રની ગતિ અને રોકાણકારોની માંગ તેના ભાવને ઝડપથી અસર કરી શકે છે.
આગળ સોનું વધુ મોંઘું થશે કે ફરી ઘટાડો આવશે?
હાલના સંજોગોમાં આ સવાલનો ચોક્કસ જવાબ આપવો મુશ્કેલ છે. સોનાએ છ દિવસની સતત મંદી બાદ મજબૂત વળતર આપ્યું છે, પરંતુ બજાર હજુ પણ અમેરિકાના આર્થિક આંકડા અને ફેડરલ રિઝર્વના આગામી પગલાં અંગે રાહ જોઈ રહ્યું છે.
જો ડોલર નબળો રહે, ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં વધુ ઘટાડો થાય અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વધે તો સોનાને વધુ ટેકો મળી શકે છે. બીજી તરફ, મજબૂત આર્થિક આંકડા અને ઊંચા વ્યાજદરની અપેક્ષા ફરી મજબૂત બને તો સોનાના ભાવમાં ફરી ઘટાડો થઈ શકે છે.
આથી આગામી દિવસોમાં સોના અને ચાંદી બંનેમાં ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળવાની શક્યતા છે.
સોનાના બજાર માટે મહત્વનો વળાંક
છ દિવસની સતત મંદી પછી દિલ્હીમાં સોનામાં ₹3,400નો ઉછાળો અને ચાંદીમાં ₹5,000ની તેજી એ દર્શાવે છે કે કિંમતી ધાતુઓનું બજાર હજુ પણ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાની મજબૂતી, અમેરિકન ડોલરની ચાલ, ટ્રેઝરી યીલ્ડમાં ઘટાડો અને ફેડની નીતિ અંગેની બદલાતી અપેક્ષાઓએ હાલના ઉછાળામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે.
પરંતુ આ તેજી આગળ કેટલો સમય ટકી રહેશે તે હવે આગામી આર્થિક આંકડાઓ અને વૈશ્વિક બજારની દિશા પર નિર્ભર રહેશે. રોકાણકારો માટે હાલ સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે એક દિવસના મોટા ઉછાળાને જોઈને ઉતાવળમાં નિર્ણય લેવાને બદલે બજારના મોટા પરિબળો પર નજર રાખવામાં આવે.
સોનાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાના સમયમાં તેની માંગ કેટલી ઝડપથી બદલાઈ શકે છે. આગામી કેટલાક સત્રો એ નક્કી કરવામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે કે હાલનો ઉછાળો માત્ર ટૂંકા ગાળાની રિકવરી છે કે પછી સોનાના ભાવમાં નવી તેજીની શરૂઆતનો સંકેત.
