અમૃતસર એરપોર્ટ પાસે શંકાસ્પદ ડ્રોનથી હડકંપ: 7 ફ્લાઇટ્સ દિલ્હી ડાયવર્ટ, એરપોર્ટ સુરક્ષા વધારાઈ
અમૃતસરના શ્રી ગુરુ રામદાસ જી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટની આસપાસ શંકાસ્પદ ડ્રોન જોવા મળતાં એરપોર્ટ પ્રશાસન અને સુરક્ષા એજન્સીઓમાં ચિંતા ફેલાઈ હતી. રવિવાર, 7 સપ્ટેમ્બરની રાત્રે આશરે 10 વાગ્યાના સમયગાળા દરમિયાન રનવે નજીક ડ્રોન જેવી વસ્તુઓ દેખાયા હોવાની માહિતી સામે આવી હતી. ઘટનાની ગંભીરતાને ધ્યાનમાં રાખીને સાવચેતીના પગલાં લેવામાં આવ્યા અને હવાઈ ટ્રાફિક પર તેની સીધી અસર જોવા મળી.
મળતી માહિતી મુજબ, એરપોર્ટની આસપાસ એક કરતાં વધુ શંકાસ્પદ ડ્રોન દેખાયા હોવાના અહેવાલ બાદ સાત ફ્લાઇટ્સને અમૃતસર ખાતે લેન્ડ કરાવવાને બદલે દિલ્હી તરફ વાળવામાં આવી હતી. આ નિર્ણય મુસાફરોની સુરક્ષા અને એરપોર્ટ પર કોઈપણ સંભવિત જોખમ ટાળવાના હેતુથી લેવામાં આવ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.
આ ઘટનાએ ફરી એક વખત ભારતીય એરપોર્ટ્સની આસપાસ અનધિકૃત ડ્રોન ઉડાનથી ઊભા થઈ શકતા સુરક્ષા જોખમોને ચર્ચાના કેન્દ્રમાં લાવી દીધા છે.
રવિવારની રાત્રે અચાનક મચી દોડધામ
રવિવારની રાત્રે અમૃતસર એરપોર્ટ પર સામાન્ય રીતે ચાલી રહેલી હવાઈ કામગીરી વચ્ચે રનવેની નજીક શંકાસ્પદ ડ્રોન જોવા મળ્યાની માહિતી મળી હતી. રાત્રિના સમયે એરપોર્ટની આસપાસ કોઈ અજાણ્યું હવાઈ સાધન જોવા મળે ત્યારે સુરક્ષા દળો માટે પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની જાય છે.
એરપોર્ટ પર વિમાનના ટેક-ઑફ અને લેન્ડિંગ દરમિયાન રનવે તથા તેની આસપાસનો હવાઈ વિસ્તાર સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત હોવો જરૂરી છે. નાનું ડ્રોન પણ જો વિમાનના માર્ગમાં આવી જાય તો ગંભીર અકસ્માતનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
આ કારણે શંકાસ્પદ ડ્રોન દેખાયા બાદ એરપોર્ટ ઓપરેશન અંગે સાવચેતી દાખવવામાં આવી અને આવનારી કેટલીક ફ્લાઇટ્સને અન્ય એરપોર્ટ તરફ વાળવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો.
સાત ફ્લાઇટ્સને દિલ્હી તરફ વાળવામાં આવી
ઘટનાની સૌથી મોટી અસર હવાઈ મુસાફરી પર પડી. અહેવાલો અનુસાર અમૃતસર તરફ આવી રહેલી સાત ફ્લાઇટ્સને દિલ્હી ડાયવર્ટ કરવામાં આવી હતી.
ફ્લાઇટ ડાયવર્ઝન સામાન્ય રીતે ત્યારે કરવામાં આવે છે જ્યારે નિર્ધારિત એરપોર્ટ પર લેન્ડિંગ કરવું સુરક્ષિત ન હોય અથવા એરપોર્ટની કામગીરીમાં અસ્થાયી અવરોધ ઊભો થયો હોય.
આ પ્રકારના નિર્ણયમાં એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ, એરપોર્ટ ઓપરેટર, સુરક્ષા એજન્સીઓ અને સંબંધિત એરલાઇન્સ વચ્ચે ઝડપી સંકલન જરૂરી બને છે.
દિલ્હી જેવા મોટા એરપોર્ટ તરફ ફ્લાઇટ્સ વાળવાથી મુસાફરો માટે પણ અસુવિધા ઊભી થઈ શકે છે. મુસાફરોને તેમના મૂળ ગંતવ્ય સુધી પહોંચવામાં વધારાનો સમય લાગી શકે છે અને કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ, ગ્રાઉન્ડ ટ્રાન્સપોર્ટ તથા અન્ય મુસાફરી યોજનાઓ પર પણ અસર પડી શકે છે.
ડ્રોનથી એરપોર્ટને કેટલું જોખમ?
આજના સમયમાં ડ્રોનનો ઉપયોગ ફોટોગ્રાફી, ખેતી, સર્વે, ડિલિવરી, ફિલ્મિંગ અને અન્ય અનેક ક્ષેત્રોમાં થઈ રહ્યો છે. પરંતુ એરપોર્ટની આસપાસ ડ્રોનની અનધિકૃત હાજરી ગંભીર સુરક્ષા મુદ્દો બની શકે છે.
વિમાન ટેક-ઑફ અથવા લેન્ડિંગ કરતી વખતે તેની ગતિ ખૂબ વધારે હોય છે. જો ડ્રોન વિમાન સાથે અથડાય તો વિમાનના કાચ, એન્જિન અથવા અન્ય મહત્વના ભાગોને નુકસાન પહોંચવાની શક્યતા રહે છે.
નાનું ડ્રોન પણ જેટ એન્જિનની અંદર ખેંચાઈ જાય તો ગંભીર યાંત્રિક નુકસાનનું કારણ બની શકે છે. તેથી એરપોર્ટ આસપાસ ડ્રોન દેખાય ત્યારે તેને માત્ર સામાન્ય રમકડું માનીને અવગણવામાં આવતું નથી.
સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે પ્રથમ પ્રાથમિકતા એ હોય છે કે ડ્રોન શું છે, ક્યાંથી આવ્યું છે, કોણે ઉડાડ્યું છે અને તેનો હેતુ શું છે—તે અંગેની માહિતી મેળવી શકાય.
રાત્રિના સમયે પડકાર વધુ ગંભીર બને છે
આ ઘટનાનો સમય પણ નોંધપાત્ર છે. શંકાસ્પદ ડ્રોન રાત્રે આશરે 10 વાગ્યે જોવા મળ્યા હોવાના અહેવાલ છે.
રાત્રિના સમયે કોઈ નાની હવાઈ વસ્તુને ઓળખવી મુશ્કેલ બની શકે છે. સામાન્ય રીતે એરપોર્ટ પાસે અનેક પ્રકારની લાઇટ્સ, નેવિગેશન સિસ્ટમ અને અન્ય પ્રકાશ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં ડ્રોનને ચોક્કસ રીતે ઓળખવા માટે ટેક્નિકલ સાધનો અને તાલીમબદ્ધ કર્મચારીઓની જરૂર પડે છે.
જો ડ્રોનની હાજરીની પુષ્ટિ થાય તો તેને ટ્રેક કરવો, તેની દિશા નક્કી કરવી અને એર ટ્રાફિકને સુરક્ષિત રાખવો એ એકસાથે કરવાની કામગીરી બને છે.
મુસાફરો પર શું અસર થઈ?
ફ્લાઇટ્સ દિલ્હી તરફ વાળવામાં આવતા મુસાફરો માટે સ્વાભાવિક રીતે મુશ્કેલી ઊભી થઈ શકે છે. કેટલાક મુસાફરોને તેમની આગળની મુસાફરી માટે નવી વ્યવસ્થા કરવી પડી શકે છે.
જેઓ અમૃતસર પહોંચ્યા બાદ અન્ય શહેરો અથવા દેશો માટે કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ પકડવાના હતા, તેમના પ્રવાસનું સમયપત્રક ખોરવાઈ શકે છે.
ફ્લાઇટ ડાયવર્ઝનનો અર્થ હંમેશા ફ્લાઇટ રદ થવી એવો નથી. ઘણી વખત વિમાનને નજીકના અથવા વૈકલ્પિક એરપોર્ટ પર ઉતારવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ પરિસ્થિતિ સામાન્ય થતાં મુસાફરોને આગળની મુસાફરી માટે વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે.
તેમ છતાં મુસાફરો માટે આવી અચાનક પરિસ્થિતિ ચિંતાજનક બની શકે છે, ખાસ કરીને જ્યારે તેમને ઘટનાનું ચોક્કસ કારણ અથવા ફ્લાઇટ ફરી ક્યારે ઉડશે તેની માહિતી તરત ઉપલબ્ધ ન હોય.
એરપોર્ટ સુરક્ષામાં ડ્રોન વિરોધી વ્યવસ્થા કેમ જરૂરી?
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિશ્વભરના એરપોર્ટ્સે ડ્રોનને એક નવા પ્રકારના સુરક્ષા પડકાર તરીકે જોવાનું શરૂ કર્યું છે.
પરંપરાગત સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં માણસો, વાહનો અને સામાનની તપાસ પર વધુ ધ્યાન આપવામાં આવતું હતું. પરંતુ ડ્રોન હવામાંથી નિયંત્રિત થાય છે અને તેને દૂર બેઠેલી વ્યક્તિ ચલાવી શકે છે.
આ કારણે આધુનિક એરપોર્ટ સુરક્ષામાં ડ્રોન ડિટેક્શન સિસ્ટમનું મહત્વ વધ્યું છે. આવી સિસ્ટમ દ્વારા ચોક્કસ વિસ્તારમાં ઉડતી શંકાસ્પદ હવાઈ વસ્તુઓની ઓળખ કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે.
જ્યાં જરૂરી હોય ત્યાં ડ્રોનને નિયંત્રિત અથવા નિષ્ક્રિય કરવા માટે પણ વિશેષ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ થઈ શકે છે. જોકે આવા ઉપાયોનો ઉપયોગ કાયદાકીય નિયમો અને એર ટ્રાફિકની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને જ કરવામાં આવે છે.
માત્ર ડ્રોન દેખાવું અને હુમલો થવો—બંને અલગ બાબતો
આવી ઘટનાઓની માહિતી સામે આવે ત્યારે સોશિયલ મીડિયા પર ઘણી વખત વિવિધ પ્રકારની અટકળો શરૂ થઈ જાય છે. પરંતુ શંકાસ્પદ ડ્રોન જોવા મળ્યો હોવાનો અર્થ આપમેળે કોઈ હુમલો અથવા ષડયંત્ર થયું છે એવો નિષ્કર્ષ કાઢી શકાય નહીં.
સત્તાવાર તપાસ પૂર્ણ થાય ત્યાં સુધી ડ્રોન કોણે ઉડાડ્યો હતો, તેનો હેતુ શું હતો અથવા તે ખરેખર ડ્રોન જ હતો કે નહીં—આ અંગે અંતિમ નિષ્કર્ષ આપવો યોગ્ય નથી.
સુરક્ષા એજન્સીઓ સામાન્ય રીતે આવી પરિસ્થિતિમાં પહેલા એરપોર્ટને સુરક્ષિત રાખે છે અને ત્યારબાદ ઘટનાના સ્ત્રોત સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરે છે.
આથી અફવાઓ કરતાં સત્તાવાર માહિતી પર વિશ્વાસ રાખવો મુસાફરો અને સામાન્ય નાગરિકો માટે વધુ મહત્વપૂર્ણ છે.
અમૃતસર એરપોર્ટનું વ્યૂહાત્મક મહત્વ
અમૃતસર આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મુસાફરી માટે પંજાબનું મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર છે. શ્રી ગુરુ રામદાસ જી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી દેશના અનેક શહેરો ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળો માટે પણ ફ્લાઇટ્સનું સંચાલન થાય છે.
આ કારણે એરપોર્ટની કામગીરીમાં થોડો સમય પણ વિક્ષેપ આવે તો તેની અસર મોટી સંખ્યામાં મુસાફરો અને અનેક ફ્લાઇટ્સ પર પડી શકે છે.
ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સના સમયપત્રકમાં ફેરફાર થાય ત્યારે એરલાઇન્સ, ગ્રાઉન્ડ સ્ટાફ, એર ટ્રાફિક કંટ્રોલ અને અન્ય સેવાઓ વચ્ચે વધારાના સંકલનની જરૂર પડે છે.
એરપોર્ટની આસપાસ ડ્રોન ઉડાડવા અંગે સાવચેતી
સામાન્ય લોકો માટે પણ આ ઘટના એક મહત્વપૂર્ણ સંદેશ આપે છે. એરપોર્ટ અને અન્ય સંવેદનશીલ વિસ્તારોની નજીક ડ્રોન ઉડાડવું ગંભીર બાબત બની શકે છે.
ડ્રોન ખરીદવું સરળ બન્યું છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે તેને કોઈપણ સ્થળે અને કોઈપણ ઊંચાઈએ ઉડાડી શકાય.
એરપોર્ટની આસપાસ ડ્રોન ઉડાડવાથી માત્ર કાયદાકીય કાર્યવાહીનો પ્રશ્ન ઊભો થતો નથી, પરંતુ વિમાન અને મુસાફરોની સુરક્ષા પણ જોખમમાં મુકાઈ શકે છે.
ડ્રોન માલિકોએ હંમેશા સંબંધિત નિયમો, પ્રતિબંધિત વિસ્તારો અને ઉડાન માટેની પરવાનગી અંગેની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકાનું પાલન કરવું જોઈએ.
તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થશે ઘટનાની હકીકત
અમૃતસર એરપોર્ટ પાસે દેખાયેલા શંકાસ્પદ ડ્રોન અંગેની ઘટનામાં હાલમાં સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે તેની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવે.
ડ્રોનની સંખ્યા, તેની ઉડાનની દિશા, તે ક્યાંથી આવ્યું હતું અને તેની પાછળ કોણ હતું—આ પ્રશ્નોના જવાબ તપાસ બાદ જ સ્પષ્ટ થઈ શકે છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ માટે એક તરફ હવાઈ મુસાફરીને સુરક્ષિત રાખવી અને બીજી તરફ ઘટનાના મૂળ સુધી પહોંચવું બંને મહત્વપૂર્ણ છે.
જો કોઈ વ્યક્તિએ એરપોર્ટના પ્રતિબંધિત હવાઈ વિસ્તારમાં જાણતા કે અજાણતા ડ્રોન ઉડાડ્યું હોય, તો આવી બેદરકારી ભવિષ્યમાં વધુ ગંભીર ઘટના સર્જી શકે છે. તેથી આ ઘટનાને માત્ર એક રાત્રિના ફ્લાઇટ ડાયવર્ઝન તરીકે નહીં પરંતુ એરપોર્ટ સુરક્ષાના દૃષ્ટિકોણથી પણ જોવામાં આવી રહી છે.
