બ્રિટનના કરોડપતિઓ ગ્રીસ તરફ કેમ વળી રહ્યા છે? ટેક્સથી લઈને લક્ઝરી લાઇફસ્ટાઇલ સુધીની આખી કહાની
યુરોપમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ધનવાન લોકોની પસંદગીમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. એક સમય હતો જ્યારે લંડન જેવા શહેરોને વિશ્વના અતિધનવાન લોકો માટે સૌથી આકર્ષક ઠેકાણું માનવામાં આવતું હતું. પરંતુ હવે સ્થિતિ ધીમે ધીમે બદલાઈ રહી છે. ઊંચી આવક ધરાવતા લોકો અને કરોડપતિઓ માટે માત્ર બિઝનેસની તકો જ મહત્વની રહી નથી. તેઓ હવે ટેક્સ, જીવનશૈલી, હવામાન, પરિવાર માટેનું વાતાવરણ અને પોતાના નાણાંનું સંચાલન—આ બધું એકસાથે ધ્યાનમાં રાખીને દેશ પસંદ કરી રહ્યા છે.
આ બદલાતા ટ્રેન્ડમાં ગ્રીસનું નામ ઝડપથી આગળ આવી રહ્યું છે. ખાસ કરીને એથેન્સ અને ગ્રીસના સમુદ્રકાંઠાના વિસ્તારો આંતરરાષ્ટ્રીય સંપત્તિ ધરાવતા લોકો માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની રહ્યા છે. બ્રિટનના અબજોપતિ હેજ ફંડ મેનેજર ક્રિસ રોકૉસ દ્વારા પોતાની ટેક્સ રેસિડન્સી ગ્રીસમાં ખસેડવાનો નિર્ણય આ ચર્ચાને વધુ વેગ આપનારું ઉદાહરણ બન્યું છે.
રોકૉસ કેપિટલ મેનેજમેન્ટના સ્થાપક ક્રિસ રોકૉસે બ્રિટનમાં અગાઉ મોટી રકમ ટેક્સ તરીકે ચૂકવી હતી. હવે તેમનું ગ્રીસ તરફ જવાનું પગલું એ પ્રશ્ન ઉભો કરે છે કે આખરે ગ્રીસમાં એવું શું છે, જે યુરોપના ધનાઢ્ય લોકોને આકર્ષી રહ્યું છે?
ગ્રીસ તરફ વધી રહ્યો છે ધનવાનોનો પ્રવાહ
વેલ્થ માઇગ્રેશન પર નજર રાખતી સંસ્થાઓના અંદાજ મુજબ, ગ્રીસ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય કરોડપતિઓ માટે ઊભરતા ગંતવ્ય દેશોમાં સામેલ થઈ ગયું છે. હેનલી એન્ડ પાર્ટનર્સના વેલ્થ માઇગ્રેશન ડેટા મુજબ 2025 દરમિયાન લગભગ 1,200 કરોડપતિઓ ગ્રીસ તરફ સ્થળાંતર કરે તેવી અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી.
આ આંકડો માત્ર બ્રિટનમાંથી આવતા લોકોનો નથી. ગ્રીસમાં આવનારા ધનાઢ્યોમાં યુરોપ, મધ્ય પૂર્વ અને વિશ્વના અન્ય ભાગોના રોકાણકારો પણ સામેલ છે. એટલે ગ્રીસની લોકપ્રિયતા પાછળ માત્ર બ્રિટનના બદલાયેલા ટેક્સ નિયમો જવાબદાર છે એવું કહેવું યોગ્ય નહીં બને.
પરંતુ બ્રિટનમાંથી આવતા ધનવાનો માટે ગ્રીસની ટેક્સ નીતિ ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. કારણ કે ખૂબ ઊંચી આવક ધરાવતા લોકો માટે ટેક્સના દરમાં થોડો પણ ફેરફાર કરોડો રૂપિયાની અસર પેદા કરી શકે છે.
ગ્રીસની ફ્લેટ ટેક્સ સિસ્ટમ કેમ આકર્ષે છે?
ગ્રીસની સૌથી ચર્ચિત સુવિધાઓમાંની એક છે તેનું નોન-ડોમ ટેક્સ રેસિડન્સી મોડલ. કેટલીક નિર્ધારિત શરતો પૂરી કરનારા નવા વિદેશી ટેક્સ રેસિડન્ટ્સને તેમના વિદેશી સ્ત્રોતથી મળતી આવક પર દર વર્ષે નિશ્ચિત 1 લાખ યુરોનો ટેક્સ ચૂકવવાની વ્યવસ્થા ઉપલબ્ધ છે.
આ સુવિધા મહત્તમ 15 વર્ષ સુધી મળી શકે છે, જોકે તેની યોગ્યતા અને અન્ય નિયમો લાગુ પડે છે.
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો કોઈ અત્યંત ધનવાન વ્યક્તિની વિદેશથી થતી આવક સામાન્ય આવકવેરાની ગણતરી પ્રમાણે ઘણી મોટી બની શકે. પરંતુ જો તે વ્યક્તિ આ વિશેષ વ્યવસ્થા માટે પાત્ર હોય, તો ચોક્કસ પરિસ્થિતિમાં તેની વિદેશી આવક માટે ફ્લેટ ટેક્સ મોડલ વધુ આકર્ષક બની શકે છે.
આ જ કારણ છે કે ગ્રીસની ટેક્સ પોલિસી ખાસ કરીને એવા લોકોનું ધ્યાન ખેંચે છે જેમની સંપત્તિ અને આવકનો મોટો હિસ્સો દેશની બહારથી આવે છે.
અલબત્ત, અહીં એક મહત્વની વાત સમજવી જરૂરી છે. ગ્રીસમાં જતાં દરેક કરોડપતિને આપમેળે 1 લાખ યુરોનો ફ્લેટ ટેક્સ લાગતો નથી. આ એક વિશેષ ટેક્સ વ્યવસ્થા છે અને તેના માટે ચોક્કસ પાત્રતા, અરજી અને કાયદાકીય શરતો હોય છે.
બ્રિટનમાં અમીરો માટે શું બદલાયું?
ગ્રીસની વધતી લોકપ્રિયતાની પાછળ બ્રિટનમાં થયેલા ટેક્સ ફેરફારો પણ એક મહત્વપૂર્ણ પરિબળ છે.
બ્રિટને લાંબા સમયથી વિદેશી મૂળ ધરાવતા ધનાઢ્ય લોકો માટે ‘નોન-ડોમિસાઇલ’ એટલે કે નોન-ડોમ સ્ટેટસ જેવી વ્યવસ્થા રાખી હતી. આ વ્યવસ્થાના કારણે કેટલાક લોકો ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં બ્રિટનની બહારથી મળતી આવક અંગે વિશેષ ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટ મેળવી શકતા હતા.
પરંતુ હવે આ જૂની વ્યવસ્થામાં મોટા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. પરિણામે બ્રિટનમાં રહેતા અત્યંત ધનવાન લોકો માટે વિદેશી આવક, સંપત્તિ અને વારસાને લગતી ટેક્સ ગણતરી વધુ મહત્વપૂર્ણ બની છે.
આ ફેરફારોને કારણે કેટલાક આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો અને ઉદ્યોગપતિઓ પોતાના ટેક્સ રેસિડન્સી અંગે નવા વિકલ્પો શોધી રહ્યા છે.
લક્ષ્મી મિત્તલ અને નસીફ સવૈરિસ જેવા મોટા બિઝનેસ નામોએ પણ બ્રિટનની બહાર પોતાના નિવાસ અને ટેક્સ વ્યવસ્થાને લઈને નિર્ણયો લીધા છે. જોકે, આવા દરેક કિસ્સામાં કારણ માત્ર ટેક્સ જ હોય એવું માનવું યોગ્ય નથી. પરિવાર, બિઝનેસ, રોકાણ, રાજકીય વાતાવરણ અને જીવનશૈલી જેવા અનેક પરિબળો પણ નિર્ણયને અસર કરે છે.
લંડન સામે એથેન્સઃ જીવનશૈલીમાં મોટો તફાવત
કરોડપતિઓ માટે દેશ બદલવાનો નિર્ણય માત્ર ટેક્સની ગણતરીથી થતો નથી. જો એવું હોત તો દુનિયાના સૌથી ઓછા ટેક્સ ધરાવતા દેશો જ દરેક ધનવાન વ્યક્તિની પ્રથમ પસંદગી બનત.
ગ્રીસની ખાસિયત એ છે કે અહીં ટેક્સ લાભ સાથે જીવનશૈલીનો એક અલગ અનુભવ પણ મળે છે.
લંડનનું જીવન અત્યંત ઝડપી છે. બિઝનેસ માટે વિશ્વસ્તરીય સુવિધાઓ, નાણાકીય બજારો અને આંતરરાષ્ટ્રીય કનેક્ટિવિટી હોવા છતાં અહીં જીવન ખર્ચાળ અને વ્યસ્ત છે.
બીજી તરફ એથેન્સમાં સમુદ્રની નજીક રહેવાની તક, ગરમ અને સૂર્યપ્રકાશવાળું હવામાન, ઐતિહાસિક વાતાવરણ અને યુરોપિયન જીવનશૈલીનું અલગ સંયોજન જોવા મળે છે.
કેટલાક ધનાઢ્ય લોકો માટે આ જીવનશૈલી ખૂબ મહત્વની બની રહી છે. તેઓ હવે એવું સ્થળ શોધી રહ્યા છે જ્યાં બિઝનેસ અને રોકાણની તક સાથે પરિવાર માટે આરામદાયક જીવન પણ મળી શકે.
ગ્રીસનું ગોલ્ડન વિઝા પણ બન્યું મહત્વનું કારણ
ગ્રીસે વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે ગોલ્ડન વિઝા પ્રોગ્રામ પણ ચલાવ્યો છે. આ વ્યવસ્થા હેઠળ ચોક્કસ શરતો અને લાયકાત મુજબ રોકાણ કરનારા વિદેશી નાગરિકોને રેસિડન્સી મેળવવાની તક મળે છે.
આ પ્રોગ્રામે ખાસ કરીને રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં વિદેશી રોકાણ વધારવામાં ભૂમિકા ભજવી છે.
પરંતુ ગ્રીસના ગોલ્ડન વિઝાને માત્ર ‘ઘર ખરીદો અને રેસિડન્સી મેળવો’ જેવી સરળ યોજના તરીકે જોવી યોગ્ય નથી. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પ્રોપર્ટી રોકાણની મર્યાદા અને કયા વિસ્તારોમાં કેટલી રકમનું રોકાણ જરૂરી છે તે અંગે નિયમોમાં ફેરફાર થયા છે.
અર્થાત્, ગ્રીસમાં રિયલ એસ્ટેટ ખરીદવી હવે માત્ર સંપત્તિ ખરીદવાનો નિર્ણય નથી; રોકાણકારોએ વિસ્તાર, રોકાણની મર્યાદા, કાયદાકીય નિયમો અને ભવિષ્યના રિટર્નને પણ ધ્યાનમાં લેવા પડે છે.
હવે ગ્રીસ માત્ર નિવૃત્તિ માટેનું સ્થળ નથી
એક સમય સુધી ગ્રીસને મુખ્યત્વે પર્યટન, બીચ અને રજાઓ માટે ઓળખવામાં આવતું હતું. પરંતુ હવે દેશ પોતાની આર્થિક છબી બદલવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે.
સરકારની નજર માત્ર પ્રવાસીઓ પર નથી. ગ્રીસ આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારો, ફાઇનાન્સ પ્રોફેશનલ્સ, હેજ ફંડ, પ્રાઇવેટ ઇક્વિટી અને ટેક કંપનીઓ માટે પણ પોતાને વધુ ઉપયોગી કેન્દ્ર તરીકે રજૂ કરવા માંગે છે.
આ પ્રયાસનો એક ભાગ ટેક્સ ઇન્સેન્ટિવ્સ પણ છે. 2026માં કેટલીક પાત્ર નાણાકીય કંપનીઓ અને તેમના અધિકારીઓ માટે બોનસ તથા કેરીડ ઇન્ટરેસ્ટ જેવી આવક પર ખાસ ટેક્સ ટ્રીટમેન્ટ અંગેની જાહેરાતોએ આ ક્ષેત્રમાં ચર્ચા વધારી છે.
કેરીડ ઇન્ટરેસ્ટ પર 5 ટકા જેવા ખાસ દરની વાત ખાસ કરીને ઇન્વેસ્ટમેન્ટ મેનેજમેન્ટ ક્ષેત્રમાં મહત્વ ધરાવે છે. જો ગ્રીસ આવા પ્રોફેશનલ્સને આકર્ષવામાં સફળ રહે, તો તેનો લાભ માત્ર વ્યક્તિગત ટેક્સ આવક સુધી સીમિત નહીં રહે. નવા ઓફિસ, નોકરીઓ, રોકાણ અને બિઝનેસ પ્રવૃત્તિઓ પણ દેશની અર્થવ્યવસ્થામાં ઉમેરાઈ શકે છે.
રોકૉસનું એથેન્સ ઓફિસ તરફનું પગલું શું બતાવે છે?
ક્રિસ રોકૉસનું ઉદાહરણ અહીં ખાસ મહત્વનું છે.
જો કોઈ અતિધનવાન વ્યક્તિ માત્ર પોતાનું ઘર ગ્રીસમાં બનાવે તો તેનો અર્થ મુખ્યત્વે જીવનશૈલીનો નિર્ણય ગણાય. પરંતુ જો તે વ્યક્તિ સાથે પોતાની બિઝનેસ પ્રવૃત્તિઓ અને ઓફિસ પણ ગ્રીસમાં લાવવાનું શરૂ કરે, તો તેની અસર ઘણી મોટી થઈ શકે છે.
રોકૉસનું એથેન્સમાં ઓફિસ ખોલવાનું પગલું એ સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે કે ગ્રીસ હવે માત્ર ધનવાનો માટે રહેવાનું સ્થળ બનવા માંગતું નથી. તે સંપત્તિ સંચાલન અને આંતરરાષ્ટ્રીય ફાઇનાન્સ સાથે જોડાયેલા બિઝનેસ માટે પણ પોતાનું સ્થાન બનાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શું માત્ર ટેક્સ બચાવવા માટે લોકો ગ્રીસ જઈ રહ્યા છે?
આ સવાલનો જવાબ સીધો ‘હા’ નથી.
ટેક્સ ચોક્કસપણે મોટું કારણ છે, પરંતુ દેશ બદલવાનો નિર્ણય સામાન્ય રીતે અનેક પરિબળોનું પરિણામ હોય છે.
ધનાઢ્ય વ્યક્તિ માટે એક તરફ ટેક્સ બચત મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે, તો બીજી તરફ બાળકોનું શિક્ષણ, પરિવારનું જીવન, સુરક્ષા, હવામાન, પ્રવાસની સુવિધા, બિઝનેસ વાતાવરણ અને રિયલ એસ્ટેટની કિંમત પણ એટલી જ મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે.
કેટલાક લોકો માટે ગ્રીસમાં રહેવાનો સૌથી મોટો ફાયદો જીવનશૈલી હોઈ શકે છે, જ્યારે અન્ય લોકો માટે ટેક્સ. કોઈ ત્રીજી વ્યક્તિ માટે ગ્રીસ યુરોપમાં પોતાનું નવું બિઝનેસ બેઝ બનાવવાનું સાધન બની શકે છે.
એટલે દરેક વ્યક્તિના સ્થળાંતર પાછળનું કારણ અલગ હોઈ શકે છે.
ગ્રીસ માટે આ ટ્રેન્ડ ફાયદાકારક છે, પરંતુ પડકારો પણ છે
કરોડપતિઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોનું આગમન ગ્રીસ માટે આર્થિક રીતે ફાયદાકારક બની શકે છે. વિદેશી મૂડી દેશમાં આવે છે, રિયલ એસ્ટેટ અને સર્વિસ સેક્ટરમાં માંગ વધે છે અને નવી કંપનીઓ સ્થાપિત થવાથી રોજગારીની તકો ઊભી થઈ શકે છે.
પરંતુ બીજી તરફ સ્થાનિક લોકો માટે મકાનોના ભાવ અને ભાડાં વધવાનો પ્રશ્ન પણ ઊભો થઈ શકે છે. ખાસ કરીને એથેન્સ અને લોકપ્રિય ટાપુઓમાં વિદેશી ખરીદદારોની વધતી માંગ સ્થાનિક હાઉસિંગ માર્કેટ પર દબાણ લાવી શકે છે.
આથી સરકાર માટે પડકાર એ છે કે તે વિદેશી રોકાણકારોને આકર્ષે પણ સાથે સ્થાનિક રહેવાસીઓ માટે હાઉસિંગ અને જીવન ખર્ચને નિયંત્રણમાં રાખે.
યુરોપમાં બદલાતી ‘વેલ્થ માઇગ્રેશન’ની કહાની
ગ્રીસનો કિસ્સો એક મોટા વૈશ્વિક ટ્રેન્ડનો ભાગ છે. આજના સમયમાં અતિધનવાન લોકો માટે ‘હું ક્યાં રહું છું?’ એ સવાલ હવે માત્ર વ્યક્તિગત પસંદગી નથી રહ્યો.
ટેક્સ રેસિડન્સી, રોકાણની તકો અને જીવનશૈલી એકબીજા સાથે જોડાઈ ગયા છે.
કેટલાક લોકો એવા દેશો પસંદ કરે છે જ્યાં ટેક્સ વ્યવસ્થા સરળ હોય. કેટલાક સારા હવામાન અને પરિવાર માટેની જીવનશૈલીને પ્રાથમિકતા આપે છે. જ્યારે કેટલાક લોકો બિઝનેસ માટે યુરોપની અંદર રહીને વધુ અનુકૂળ નિયમો શોધે છે.
ગ્રીસે આ ત્રણેય બાબતોને એક જ પેકેજમાં રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
આગળ ગ્રીસ ક્યાં સુધી પહોંચી શકે?
જો ગ્રીસ ટેક્સ ઇન્સેન્ટિવ્સ, રેસિડન્સી પ્રોગ્રામ, રોકાણની તકો અને બિઝનેસ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવી શકે, તો આગામી વર્ષોમાં તે યુરોપના મહત્વના વેલ્થ-માઇગ્રેશન હબ તરીકે વધુ મજબૂત બની શકે છે.
પરંતુ આ સફળતા માત્ર ટેક્સમાં છૂટ આપવાથી નહીં મળે. ધનવાન લોકોને લાંબા સમય સુધી દેશમાં રોકવા માટે સારી કનેક્ટિવિટી, આંતરરાષ્ટ્રીય શાળાઓ, આરોગ્ય સેવાઓ, કાનૂની અને નાણાકીય સેવાઓ, ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને સ્થિર નીતિઓ પણ જરૂરી રહેશે.
આથી ગ્રીસની સામે એક મોટો પ્રશ્ન એ છે કે તે માત્ર અમીરોને દેશમાં લાવી શકે છે કે પછી તેમને લાંબા ગાળે અહીં બિઝનેસ અને રોકાણ જાળવી રાખવા માટેનું સંપૂર્ણ ઇકોસિસ્ટમ પણ આપી શકે છે.
