ભારત સાથે વેપારી સંબંધો સુધારવા ચીન તૈયાર, શું લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવનો અંત આવશે?
ભારત અને ચીન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સરહદી તણાવ અને રાજદ્વારી ખેંચતાણ વચ્ચે હવે વેપારી સંબંધોમાં મોટા પરિવર્તનના મજબૂત સંકેતો સાંપડી રહ્યા છે. દ્વિપક્ષીય વાણિજ્યિક સંબંધોને ફરી પાટા પર લાવવાના ઉદ્દેશ્યથી ચીને ભારત સાથેની તેની તમામ આર્થિક અને વેપાર સંબંધિત ચિંતાઓને સંતુલિત રીતે ઉકેલવા માટે સંપૂર્ણ તૈયારી દર્શાવી છે. ચીની દૂતાવાસ દ્વારા જારી કરાયેલા સત્તાવાર નિવેદનથી બંને દેશો વચ્ચે આર્થિક ક્ષેત્રે સહયોગ વધવાની નવી આશાઓ જાગી છે. આ સકારાત્મક પગલાંથી ભવિષ્યમાં બંને દેશોના ઉદ્યોગો અને વ્યવસાયોની સાથે સામાન્ય જનતાને પણ સીધો ફાયદો થશે.
વાણિજ્ય મંત્રી પિયુષ ગોયલની બેઠક બાદ સકારાત્મક મોડ
ચીન તરફથી આ મહત્વપૂર્ણ અને સકારાત્મક નિવેદન ભારતીય વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ મંત્રી પિયુષ ગોયલે તેમના ચીની સમકક્ષ વાણિજ્ય મંત્રી વાંગ વેન્ટાઓ સાથે યોજેલી ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક બાદ આવ્યું છે. પિયુષ ગોયલે સોશિયલ મીડિયા પર આ વિશેષ મુલાકાત અંગે માહિતી આપતા જણાવ્યું હતું કે બંને દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો, રોકાણના વાતાવરણ અને આર્થિક પડકારો પર વિગતવાર ચર્ચા થઈ હતી.
આ બેઠકના તુરંત બાદ, ભારતમાં સ્થિત ચીની દૂતાવાસના પ્રવક્તા યુ જિંગનું સત્તાવાર નિવેદન સામે આવ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે ચીન બંને દેશોના વાણિજ્ય મંત્રીઓ અને ટોચના નેતાઓ વચ્ચે થયેલી સર્વસંમતિને વહેલી તકે અમલમાં મૂકવા માટે ભારત સાથે મળીને કામ કરવા ઉત્સુક છે.
Met with Mr. Wang Wentao, Minister of Commerce of the People’s Republic of China, and discussed India-China trade and economic ties. pic.twitter.com/kjzXs31XcZ
— Piyush Goyal (@PiyushGoyal) September 12, 2026
પીએમ મોદી અને શી જિનપિંગની શિખર બેઠકનું પરિણામ
વેપારી સંબંધોમાં જોવા મળી રહેલી આ નવી ગરમાહટને તાજેતરમાં યોજાયેલી બ્રિક્સ (BRICS) સંમેલન સાથે સાંકળીને જોવામાં આવી રહી છે. બ્રિક્સ સંમેલનની બાજુમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચે એક અતિ મહત્વપૂર્ણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાઈ હતી. તે સમયે રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગે ભારપૂર્વક કહ્યું હતું કે ભારત અને ચીને એકબીજાને જોખમ કે પ્રતિસ્પર્ધી તરીકે જોવાને બદલે પરસ્પર સહયોગી ભાગીદાર તરીકે જોવું જોઈએ.
તેમણે દ્વિપક્ષીય સંબંધોને સુદ્રઢ કરવા માટે વ્યવહારુ અને તર્કસંગત વિચારસરણી અપનાવવા પર ભાર મૂક્યો હતો. ચીની પ્રવક્તાએ પણ આ વાતનો પુનરોચ્ચાર કરતા ઉમેર્યું હતું કે ભારત ચીનનો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વ્યૂહાત્મક પાડોશી દેશ છે, અને આર્થિક સહયોગથી બંને દેશોની સ્થાનિક કંપનીઓને સીધો આર્થિક લાભ થશે.
વિશાળ વેપાર ખાધ ઘટાડવી એ ભારત માટે સૌથી મોટો પડકાર
જોકે, ચીન તરફથી સંબંધો સુધારવાની વાત વચ્ચે બંને દેશો વચ્ચે પ્રવર્તતું વિષમ વેપાર અસંતુલન (Trade Deficit) ભારત માટે ચિંતાનો મુખ્ય વિષય છે. તાજેતરના આંકડા દર્શાવે છે કે વર્તમાન નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ (FY27) ના પ્રથમ ચાર મહિનામાં (એપ્રિલથી જુલાઈ દરમિયાન), ભારતે ચીનને આશરે ૭.૮ અબજ ડોલરની જ નિકાસ કરી હતી. તેની સામે આ જ સમયગાળામાં ચીનથી ભારતમાં આયાતનો આંકડો ૫૨.૭ અબજ ડોલર સુધી પહોંચી ગયો હતો.
અગાઉના નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (FY26) માં ભારતે ચીન પાસેથી ૧૩૧.૬ અબજ ડોલરથી વધુ કિંમતનો માલ સામાન ખરીદ્યો હતો, જ્યારે તેની સામે ભારતની કુલ નિકાસ માત્ર ૧૯.૫ અબજ ડોલર સુધી જ સીમિત રહી હતી. આ વિશાળ અંતરને કારણે ભારતને ચીન સામે ૧૧૨ અબજ ડોલરથી વધુની તોતિંગ વેપાર ખાધનો સામનો કરવો પડ્યો હતો.
હવે જો ચીન પોતાના આ વચનોને વાસ્તવિક અમલમાં મૂકે છે, તો ભારતીય આઈટી (IT) અને ફાર્માસ્યુટિકલ્સ જેવા મહત્વના ક્ષેત્રો માટે ચીની બજારમાં પ્રવેશ મેળવવાની નવી અને મોટી તકો ઊભી થશે, જેનાથી ભારત પોતાની આ વેપાર ખાધ ઘટાડવામાં સફળ થઈ શકશે.
