બેંકમાં પડેલા પૈસા પર કમાવો બમણું વ્યાજ! માસિક વ્યાજ આપતી આ બેંકો વિશે જાણો છો?
આજના સમયમાં લગભગ દરેક વ્યક્તિ પાસે બચત ખાતું (Savings Account) હોય છે. બેંકમાં પૈસા રાખવા પર બેંક આપણને વ્યાજ આપે છે, પરંતુ આપણામાંથી ખૂબ જ ઓછા લોકો એ વાત પર ધ્યાન આપે છે કે આ વ્યાજ આપણા ખાતામાં ક્યારે અને કેવી રીતે જમા થઈ રહ્યું છે.
ધારો કે તમે તમારા કોઈ ફાઇનાન્સની સારી સમજ ધરાવતા મિત્ર સાથે બેઠા છો. તમે બંને પોતપોતાના ખર્ચ અને બેંકિંગ એપ વિશે વાત કરી રહ્યા છો. વાતચીત દરમિયાન તમને અચાનક ખબર પડે છે કે તમારા મિત્રના ખાતામાં દર મહિને વ્યાજ જમા થાય છે, જ્યારે તમારા ખાતામાં દર ત્રણ મહિને (ત્રિમાસિક ધોરણે) વ્યાજ ઉમેરાય છે. શરૂઆતમાં આ તફાવત બહુ મોટો લાગતો નથી, પરંતુ જ્યારે તમે ગણતરી કરો છો ત્યારે ખબર પડે છે કે એકસરખું બેલેન્સ હોવા છતાં તમારા મિત્રને વધુ પૈસા મળી રહ્યા છે. બેંકમાં રાખેલી રકમ સમય જતાં વ્યાજ કમાઈને કમ્પાઉન્ડ (ચક્રવૃદ્ધિ) થાય છે, તેથી વ્યાજ કેટલી વાર ખાતામાં ઉમેરાય છે તે જાણવું અત્યંત જરૂરી છે.
માસિક અને ત્રિમાસિક વ્યાજ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત
મોટાભાગની બેંકો બચત ખાતા પર દર ત્રણ મહિને (Quarterly) વ્યાજ જમા કરતી હોય છે. પરંતુ હવે કેટલીક એવી બેંકો પણ છે જે દર મહિને (Monthly) વ્યાજ જમા કરવાનો વિકલ્પ આપે છે.
માસિક વ્યાજ ક્રેડિટનો સીધો અર્થ એ છે કે તમે એક મહિનામાં તમારા ખાતામાં રહેલી રકમ પર જે વ્યાજ કમાયા છો, તે જ મહિને તમારા મૂળ ખાતાના બેલેન્સમાં ઉમેરાઈ જાય છે. આના કારણે દર મહિને તમારા ખાતાનું મુખ્ય બેલેન્સ થોડું વધી જાય છે અને પછીના મહિને તમને તે વધેલી રકમ પર વ્યાજ મળવાનું શરૂ થાય છે.
કમ્પાઉન્ડિંગનો પાવર કેવી રીતે કામ કરે છે?
નાણાકીય નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ રોકાણ પર મળતો વ્યાજનો દર (Interest Rate) વળતર નક્કી કરવાનું સૌથી મોટું પરિબળ છે. પરંતુ આ વ્યાજ કેટલી ઝડપથી તમારા ખાતામાં જમા થાય છે, તે નક્કી કરે છે કે તે વળતર પર કેટલી ઝડપથી નવું વ્યાજ મળવાનું શરૂ થશે.
જ્યારે ખાતામાં વ્યાજ જલ્દી જમા થાય છે, ત્યારે કમાયેલા વ્યાજ પર પણ વ્યાજ મળવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે. આ જ કમ્પાઉન્ડિંગનો સાચો ફાયદો છે. જો તમારા બેંક ખાતામાં દર મહિને વ્યાજ જમા થાય છે, તો તમે કમાયેલી વ્યાજની રકમ તમારા મૂળધનમાં ઉમેરાઈ જાય છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ત્રિમાસિકની સરખામણીમાં માસિક પેમેન્ટમાં તમે “વ્યાજ પર વ્યાજ” વહેલું કમાવાનું શરૂ કરી દો છો.
વ્યાજ જમા થવાની પદ્ધતિથી કેટલો તફાવત પડે છે?
જો બે બેંકોના વ્યાજ દર એકસમાન હોય, તો પણ ત્રિમાસિકની સરખામણીએ દર મહિને વ્યાજ આપતી બેંકમાં તમને થોડો વધુ ફાયદો થાય છે. ટૂંકા ગાળામાં આ તફાવત નાનો લાગી શકે છે, પરંતુ જો તમે લાંબા સમય સુધી મોટું બેલેન્સ જાળવી રાખો છો, તો આ નાનો તફાવત એક નોંધપાત્ર રકમ બની જાય છે.
આને એક સરળ ઉદાહરણ દ્વારા સમજીએ:
ધારો કે બે મિત્રોએ પોતાના ખાતામાં ₹3 લાખની રકમ રાખી છે.
એક બેંક દર મહિને વ્યાજ આપે છે અને બીજી દર ત્રણ મહિને.
બંને ખાતા પર વાર્ષિક 3% વ્યાજ દર મળે છે.
ત્રણ વર્ષ પછી, દર મહિને વ્યાજ આપતી બેંકના ખાતામાં ₹3,28,251 થશે, જ્યારે ત્રિમાસિક વ્યાજ આપતી બેંકના ખાતામાં ₹3,28,142 થશે. અહીં ફક્ત વ્યાજ ક્રેડિટ થવાની પદ્ધતિને કારણે ₹109 નો તફાવત આવે છે.
જો વ્યાજનો દર 4% હોય, તો ₹3 લાખનું બેલેન્સ ત્રણ વર્ષ પછી માસિક કમ્પાઉન્ડિંગથી ₹3,38,181 થશે, જ્યારે ત્રિમાસિકમાં તે ₹3,38,047 થશે. એટલે કે કંઈ પણ વધારાનું કર્યા વિના ફક્ત માસિક ક્રેડિટવાળા એકાઉન્ટમાંથી તમને ₹134 વધુ મળશે.
વ્યાજના દરમાં તફાવત હોય તો શું?
જો વ્યાજના દરમાં માત્ર 1% નો પણ તફાવત હોય, તો તેની મોટી અસર જોવા મળે છે. માત્ર પહેલા જ વર્ષમાં તમને લગભગ ₹3,000 જેટલો મોટો ફાયદો થઈ શકે છે.
હાલમાં બંધન બેંક (Bandhan Bank), આઈડીએફસી ફર્સ્ટ બેંક (IDFC FIRST Bank), આરબીએલ બેંક (RBL Bank), ઉત્કર્ષ સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક (Utkarsh Small Finance Bank), ઉજ્જીવન સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક (Ujjivan Small Finance Bank) અને જના સ્મોલ ફાઇનાન્સ બેંક (Jana Small Finance Bank) જેવી બેંકો માસિક ક્રેડિટ સાથે 7% સુધીનો ઊંચો વ્યાજ દર ઓફર કરી રહી છે.
