Gold ETF કે Silver ETF? ક્યાં છે કમાણીની ‘શ્રેષ્ઠ તક’ અને ક્યાં છે ‘મોટું જોખમ’? અસલી ગણિત સમજી લો
સોના અને ચાંદીમાં રોકાણ કરનારા ભારતીય રોકાણકારો માટે વર્તમાન સમય અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થઈ રહ્યો છે. છેલ્લા એકાદ વર્ષમાં ચાંદીમાં આવેલી જોરદાર તેજીએ બજારમાં ભારે આકર્ષણ જમાવ્યું છે. પરંતુ શું ભૂતકાળમાં મળેલા ઊંચા વળતરને આધારે સોના કરતાં ચાંદીમાં નાણાં રોકવા ખરેખર વધુ સલામત છે? તાજેતરના ૬ મહિનાના ડેટા અને બજારના આંકડા તો કંઈક જુદો જ ઈશારો કરી રહ્યા છે. જો તમે માત્ર ૧ વર્ષનું મજબૂત વળતર જોઈને સિલ્વર કે ગોલ્ડ ETF માં રોકાણ કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા હોવ, તો આ અસલી ગણિત સમજવું તમારા માટે અનિવાર્ય છે.
સોનું અને ચાંદી બંને કમોડિટીઝે છેલ્લા એક વર્ષ દરમિયાન રોકાણકારોને ઉત્કૃષ્ટ રિટર્ન આપ્યું છે. ખાસ કરીને સિલ્વર ફંડ્સે તેજીના માહોલમાં મોટો ઉછાળો નોંધાવ્યો હતો. વેલ્યુ રિસર્ચના તાજેતરના ડેટા અનુસાર, કમોડિટી સિલ્વર ફંડ કેટેગરીનું એક વર્ષનું સરેરાશ વળતર આશરે ૯૦.૪૧% જેટલું ઊંચું રહ્યું છે. જેની સરખામણીએ ગોલ્ડ કેટેગરીએ પણ ૪૨.૨૦% નું મજબૂત રિટર્ન આપ્યું છે, જ્યારે સોના અને ચાંદી બંનેમાં સંતુલિત રોકાણ કરતી મિશ્ર કેટેગરીનું વળતર ૫૮.૯૭% નોંધાયું છે.
ટૂંકાગાળાની તસવીર તદ્દન અલગ: ચાંદીમાં ભારે ઉતાર-ચઢાવ
માત્ર એક વર્ષના આંકડા જોવાથી સમગ્ર ચિત્ર સ્પષ્ટ થતું નથી. છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં કિંમતી ધાતુઓમાં ભારે અસ્થિરતા અને કડાકો જોવા મળ્યો છે. ત્રણ મહિનાના ગાળાની વાત કરીએ તો, ગોલ્ડ કેટેગરીએ ૩.૨૫% નું સકારાત્મક વળતર જાળવી રાખ્યું હતું, પરંતુ સિલ્વર કેટેગરીનું વળતર ૨.૨૨% જેટલું નીચે ગગડી ગયું હતું. એક મહિનાના ગાળામાં સોનામાં ૦.૧૫% નો સામાન્ય ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે ચાંદીમાં ૧.૨૩% નો મામૂલી સુધારો જોવા મળ્યો હતો.
આ ઉતાર-ચઢાવ વિવિધ ફંડ્સના આંકડા પરથી વધુ સ્પષ્ટ થાય છે. કોટક મ્યુચ્યુઅલ ફંડના ૩૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ સુધીના ફેક્ટશીટ આંકડા મુજબ Kotak Silver ETF નું એક વર્ષનું રિટર્ન ૮૧.૭૧% રહ્યું હતું, પરંતુ છેલ્લા ૬ મહિનાનું રિટર્ન માઇનસ ૧૩.૯૧% થઈ ગયું હતું. એટલે કે, એક વર્ષ અગાઉ રોકાણ કરનારાઓ નફામાં રહ્યા, પરંતુ ૬ મહિના પહેલાં રોકાણ કરનારા ગ્રાહકોને મોટું નુકસાન વેઠવું પડ્યું છે. તેની સામે Kotak Gold ETF નું એક વર્ષનું રિટર્ન ૩૮.૫૨% અને ૬ મહિનાનું રિટર્ન માઇનસ ૪.૫૩% રહ્યું, જે દર્શાવે છે કે ઘટાડાના સમયે સોનું ચાંદીની સરખામણીએ વધુ સ્થિર રહ્યું છે.
આ ઉપરાંત, Tata Silver ETF, ICICI Pru Silver ETF, DSP Silver ETF અને ABSL Silver ETF જેવા અન્ય અગ્રણી ફંડ્સના ૬ મહિનાના રિટર્ન પણ માઇનસ ૪.૯% થી માઇનસ ૫.૧% ની આસપાસ નોંધાયા છે.
સોના અને ચાંદીની ગતિવિધિ પાછળના મુખ્ય પરિબળો
બજારના તજજ્ઞો અને ફંડ મેનેજરોના જણાવ્યા મુજબ, મધ્યમથી લાંબા ગાળા માટે સોના અને ચાંદી બંનેનું ભવિષ્ય આશાસ્પદ છે, પરંતુ ટૂંકા ગાળામાં જોખમ જળવાયેલું રહેશે.
અમેરિકામાં બોન્ડ યીલ્ડનું ઊંચું સ્તર હાલમાં સોના માટે મોટો પડકાર બની રહ્યું છે, કારણ કે યીલ્ડ વધવાથી વ્યાજ ન આપતી ધાતુઓનું આકર્ષણ ઘટે છે. તેમ છતાં, વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સતત થતી સોનાની ખરીદી, વૈશ્વિક ભૌગોલિક-રાષ્ટ્રીય અસ્થિરતા અને ભવિષ્યમાં વ્યાજદરોમાં ઘટાડાની શક્યતાઓ સોનાને લાંબા ગાળે મજબૂતી પૂરી પાડે છે.
બીજી તરફ, ચાંદીના કિસ્સામાં જોખમ અને ઉતાર-ચઢાવ વધુ રહે છે. ચાંદીની કિંમત માત્ર રોકાણકારોની માગ પર નિર્ભર નથી હોતી, પરંતુ તેનો મોટો હિસ્સો ઔદ્યોગિક (ઇન્ડસ્ટ્રિયલ) ઉત્પાદન અને વપરાશ પર આધાર રાખે છે. વૈશ્વિક આર્થિક મંદી કે ઉત્પાદન ક્ષેત્રે ધીમાપણાની સીધી પ્રતિકૂળ અસર ચાંદીના ભાવ પર પડે છે.
ETF માં રોકાણ કરતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
બજાર નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે ભૌતિક (ફિઝિકલ) સોનું કે ચાંદી સાચવવાની ઝંઝટ વગર ETF એ રોકાણનો શ્રેષ્ઠ માર્ગ છે. જોકે, ગ્રાહકોએ ભૂતકાળના ૮૦% કે ૯૦% રિટર્નથી અંજાઈને એકસાથે મોટી રકમ રોકવાને બદલે બજારના કડાકા વખતે એસઆઈપી (SIP) કે તબક્કાવાર રોકાણ કરવું જોઈએ.
કોઈપણ ETF ની પસંદગી કરતી વખતે માત્ર જૂનું વળતર જોવાને બદલે નીચેની ૪ બાબતો ખાસ ચકાસવી જોઈએ: ૧. એક્સપેન્સ રેશિયો (Expense Ratio): ફંડ મેનેજમેન્ટનો વાર્ષિક ખર્ચ જેટલો ઓછો હોય તેટલું સારું.
૨. ટ્રેકિંગ એરર (Tracking Error): વાસ્તવિક ધાતુના ભાવ અને ETF ના ભાવ વચ્ચેનો તફાવત ઓછો હોવો જોઈએ.
૩. ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ (Trading Volume): સ્ટોક એક્સચેન્જ પર ખરીદ-વેચાણ માટે પૂરતી લિક્વિડિટી હોવી જરૂરી છે.
૪. રોકાણનો આદર્શ સમયગાળો: કમોડિટી ETF માં રોકાણ માટે ૫ વર્ષ કે તેથી વધુનો સમયગાળો આદર્શ માનવામાં આવે છે.
નિષ્કર્ષ એ છે કે ટૂંકાગાળામાં ચાંદીમાં ઊંચા વળતર સામે જોખમ પણ વધુ છે, જ્યારે સોનું પોર્ટફોલિયોને વધુ સ્થિરતા આપે છે. આથી, પોતાની જોખમ લેવાની ક્ષમતા અને સમયગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને જ રોકાણનો નિર્ણય લેવો હિતાવહ
