5 દિવસ સુધી બેંકિંગ કામ અટકી શકે છે! 26 થી 30 સપ્ટેમ્બર હડતાલ અને રજાઓનું લિસ્ટ, જુઓ ઓનલાઈન સર્વિસ મળશે કે નહીં
દેશભરના બેંક ગ્રાહકો માટે સપ્ટેમ્બર મહિનાનો અંત મહત્વનો બની શકે છે. 26 સપ્ટેમ્બરથી 30 સપ્ટેમ્બર 2026 વચ્ચે સતત પાંચ દિવસ સુધી સામાન્ય શાખા સેવાઓ પર અસર થવાની શક્યતા છે. જોકે, આ પાંચ દિવસને પાંચ દિવસની બેંક હડતાળ માનવી યોગ્ય નથી. આ સમયગાળામાં બે દિવસ નિયમિત રજા છે, જ્યારે ત્યારબાદ ત્રણ દિવસ માટે બેંક કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા દેશવ્યાપી હડતાળનું એલાન કરવામાં આવ્યું છે.
26 સપ્ટેમ્બર શનિવાર હોવાથી ચોથી શનિવારની નિયમિત રજા રહેશે અને 27 સપ્ટેમ્બર રવિવાર હોવાથી બેંક શાખાઓ બંધ રહેશે. ત્યારબાદ 28, 29 અને 30 સપ્ટેમ્બરે હડતાળનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. એટલે ગ્રાહકોને સતત પાંચ દિવસ સુધી શાખામાં જઈને કામ કરાવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.
આ હડતાળ મુખ્યત્વે પાંચ દિવસની બેંકિંગ સપ્તાહની માંગને લઈને કરવામાં આવી રહી છે. બીજી તરફ, નાણાં મંત્રાલયે 21 સપ્ટેમ્બરે કર્મચારીઓને હડતાળ પાછી ખેંચીને ચર્ચા દ્વારા મુદ્દો ઉકેલવા અપીલ કરી છે.
26થી 30 સપ્ટેમ્બર સુધી બેંકિંગનું સંપૂર્ણ શેડ્યૂલ
ગ્રાહકો માટે પાંચ દિવસની સ્થિતિ સમજવી સરળ રહે તે માટે તારીખ પ્રમાણે સ્થિતિ આ પ્રમાણે છે:
26 સપ્ટેમ્બર, શનિવાર: ચોથો શનિવાર હોવાથી બેંક શાખાઓ બંધ રહેશે.
27 સપ્ટેમ્બર, રવિવાર: સાપ્તાહિક રજા હોવાથી બેંકો બંધ રહેશે.
28 સપ્ટેમ્બર, સોમવાર: દેશવ્યાપી બેંક હડતાળના પ્રથમ દિવસે શાખા કામગીરી પર અસર થઈ શકે છે.
29 સપ્ટેમ્બર, મંગળવાર: હડતાળનો બીજો દિવસ. બેંક શાખાઓમાં કર્મચારીઓની હાજરી અને કામગીરી પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
30 સપ્ટેમ્બર, બુધવાર: હડતાળનો ત્રીજો દિવસ અને સાથે બેંકોના અર્ધવાર્ષિક ક્લોઝિંગનો દિવસ પણ છે.
આ રીતે જોવામાં આવે તો 26થી 30 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે સતત પાંચ દિવસ સુધી સામાન્ય શાખા વ્યવહાર ખોરવાઈ શકે છે.
કઈ બેંકો પર હડતાળની વધુ અસર થઈ શકે?
ત્રણ દિવસની હડતાળ જાહેર ક્ષેત્રની બેંકિંગ વ્યવસ્થામાં કાર્યરત કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા જાહેર કરવામાં આવી છે. રિજનલ રુરલ બેંકો એટલે કે RRB સાથે જોડાયેલા કર્મચારી સંગઠનોનો પણ આ કાર્યક્રમને ટેકો છે.
આથી સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI), પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB), બેંક ઓફ બરોડા, કેનેરા બેંક, યુનિયન બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયન બેંક, બેંક ઓફ મહારાષ્ટ્ર, સેન્ટ્રલ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા, ઈન્ડિયન ઓવરસીઝ બેંક, UCO બેંક અને પંજાબ એન્ડ સિંધ બેંક જેવી જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં શાખા આધારિત સેવાઓ પર અસર થવાની શક્યતા છે.
જોકે, દરેક બેંકની દરેક શાખામાં અસર એકસરખી જ રહેશે એવું જરૂરી નથી. કર્મચારીઓની ભાગીદારી અને બેંક દ્વારા કરવામાં આવેલી વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાના આધારે કામગીરીમાં ફેરફાર થઈ શકે છે.
SBI તરફથી પણ ગ્રાહકોને મહત્વના શાખા આધારિત કામ અગાઉથી પૂર્ણ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ખાનગી બેંકોનું શું થશે?
ઘણા ગ્રાહકોના મનમાં સવાલ છે કે શું 28થી 30 સપ્ટેમ્બર દરમિયાન HDFC બેંક, ICICI બેંક, Axis બેંક અને Kotak Mahindra બેંક જેવી ખાનગી બેંકો પણ બંધ રહેશે?
હાલની હડતાળ મુખ્યત્વે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને સંબંધિત કર્મચારી સંગઠનો સાથે જોડાયેલી છે. તેથી ખાનગી બેંકોની તમામ શાખાઓ પણ હડતાળના કારણે બંધ રહેશે એવું માનવું યોગ્ય નથી.
જોકે, કેટલાક બેંકિંગ વ્યવહારો આંતર-બેંક પ્રક્રિયા, ચેક ક્લિયરિંગ અથવા અન્ય બેક-એન્ડ કામગીરી પર આધારિત હોય છે. આવા વ્યવહારોમાં સ્થાનિક સ્થિતિ પ્રમાણે વિલંબ થઈ શકે છે. તેથી ગ્રાહકોએ પોતાના બેંક તરફથી મળતી સૂચનાઓ પર નજર રાખવી જરૂરી રહેશે.
ATM, UPI અને નેટ બેંકિંગ બંધ થઈ જશે?
પાંચ દિવસ સુધી શાખાઓમાં કામકાજ ખોરવાઈ શકે છે એટલે તમામ બેંકિંગ સેવાઓ બંધ થઈ જશે એવું નથી.
ATM, UPI, મોબાઇલ બેંકિંગ અને ઈન્ટરનેટ બેંકિંગ જેવી ડિજિટલ સેવાઓ સામાન્ય રીતે ચાલુ રહેવાની અપેક્ષા છે. જોકે, કોઈપણ ડિજિટલ સેવા સંપૂર્ણપણે અવિરત રહેશે તેની ખાતરી આપી શકાય નહીં, કારણ કે ટેકનિકલ સમસ્યા, સર્વર અથવા અન્ય સામાન્ય કારણોસર સેવા પર અસર થઈ શકે છે.
SBIએ ગ્રાહકોને ATM, Automated Deposit and Withdrawal Machines (ADWMs), Customer Service Points (CSPs), ઈન્ટરનેટ બેંકિંગ, મોબાઇલ બેંકિંગ, UPI અને YONO જેવી સુવિધાઓનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી છે.
એટલે UPIથી પેમેન્ટ કરવું, ઓનલાઈન પૈસા ટ્રાન્સફર કરવા અથવા ATMમાંથી રોકડ ઉપાડવી જેવી રોજિંદી સેવાઓ ચાલુ રહી શકે છે.
કયા કામમાં સૌથી વધુ મુશ્કેલી આવી શકે?
જો તમારે બેંક શાખામાં જઈને કોઈ મહત્વનું કામ કરવાનું હોય તો તેને છેલ્લી ઘડીએ રાખવું જોખમી બની શકે છે.
ખાસ કરીને નીચેના કામમાં વિલંબ અથવા મુશ્કેલી આવી શકે છે:
- શાખામાં રોકડ જમા કરાવવી અથવા ઉપાડવી
- ચેક સંબંધિત કામ
- નવા ખાતાની પ્રક્રિયા
- ખાતું બંધ કરાવવું
- ભૌતિક દસ્તાવેજો જમા કરાવવા
- દસ્તાવેજોની ચકાસણી
- KYC સંબંધિત શાખા પ્રક્રિયા
- ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ અને પે ઓર્ડર
- લોન સંબંધિત દસ્તાવેજી કામગીરી
- બેંક કર્મચારીની સીધી મદદ જરૂરી હોય તેવા અન્ય કામ
તેથી જો આવા કોઈ કામ માટે બેંકમાં જવાનું હોય તો 26 સપ્ટેમ્બર પહેલાં જ કામ પૂર્ણ કરવું વધુ વ્યવહારુ રહેશે.
પાંચ દિવસની અસર કેમ મહત્વની છે?
આ વખતે માત્ર હડતાળ જ મહત્વની નથી. 30 સપ્ટેમ્બર બેંકો માટે અર્ધવાર્ષિક ક્લોઝિંગનો દિવસ પણ છે.
અર્ધવાર્ષિક ક્લોઝિંગ દરમિયાન બેંકોમાં હિસાબોની ચકાસણી, રિકન્સિલિએશન, પ્રોવિઝનિંગ, ટ્રેઝરી અને માર્કેટ સંબંધિત કામગીરી જેવી અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રક્રિયાઓ ચાલે છે.
આ જ સમયગાળામાં ત્રણ દિવસની હડતાળ અને તેના પહેલાંના બે દિવસની નિયમિત રજા આવતાં બેંકિંગ વ્યવસ્થામાં સતત પાંચ દિવસની અસર જોવા મળી શકે છે.
નાણાં મંત્રાલયે પણ પોતાના નિવેદનમાં આ બાબતને મહત્વપૂર્ણ ગણાવી છે અને કહ્યું છે કે આવી સ્થિતિ ગ્રાહકો, વેપારીઓ, સરકારી વ્યવહારો તેમજ આંતરરાષ્ટ્રીય બેંકિંગ કામગીરી માટે મુશ્કેલી ઊભી કરી શકે છે.
બેંક કર્મચારીઓ હડતાળ શા માટે કરી રહ્યા છે?
હડતાળ પાછળની મુખ્ય માંગ પાંચ દિવસનું બેંકિંગ સપ્તાહ લાગુ કરવાની છે. કર્મચારી સંગઠનો લાંબા સમયથી બેંકોમાં પાંચ દિવસ કામ અને બે દિવસ સાપ્તાહિક રજાની વ્યવસ્થાની માંગ કરી રહ્યા છે.
નાણાં મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, કર્મચારી સંગઠનો દ્વારા અગાઉ બે મુખ્ય મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવ્યા હતા. તેમાં પાંચ દિવસનું બેંકિંગ સપ્તાહ લાગુ કરવાની માંગ ઉપરાંત Performance Linked Incentive એટલે કે PLI યોજના અંગે પણ મુદ્દો હતો.
સરકારના જણાવ્યા મુજબ PLI યોજના અંગે જરૂરી નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે અને તેને હાલ માટે સ્થગિત રાખવામાં આવી છે. જ્યારે પાંચ દિવસના કાર્ય સપ્તાહની માંગ અંગે સંબંધિત પક્ષો સાથે ચર્ચા ચાલી રહી છે.
તેમ છતાં કર્મચારી સંગઠનોએ હડતાળનો કાર્યક્રમ ચાલુ રાખ્યો છે.
અગાઉ પણ થઈ હતી એક દિવસની હડતાળ
આ ત્રણ દિવસની હડતાળ પહેલાં 11 સપ્ટેમ્બરે દેશવ્યાપી એક દિવસની બેંક હડતાળ યોજાઈ હતી.
હવે 28થી 30 સપ્ટેમ્બર સુધી ત્રણ દિવસની હડતાળનું આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. નાણાં મંત્રાલયના 21 સપ્ટેમ્બરના નિવેદન અનુસાર, જો મુદ્દો ઉકેલાશે નહીં તો 26 ઓક્ટોબર 2026થી અનિશ્ચિત સમયની હડતાળનો કાર્યક્રમ પણ પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવ્યો છે.
આથી આગામી દિવસોમાં સરકાર અને બેંક કર્મચારી સંગઠનો વચ્ચેની ચર્ચા મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.
નાણાં મંત્રાલયે શું અપીલ કરી?
21 સપ્ટેમ્બરના નિવેદનમાં નાણાં મંત્રાલયે જાહેર ક્ષેત્રની બેંકો અને Regional Rural Banksના કર્મચારીઓને હડતાળથી દૂર રહેવાની અપીલ કરી છે.
સરકારે કર્મચારીઓના કલ્યાણ, ભરતી, પ્રમોશન, પેન્શન, મેડિકલ ઈન્શ્યોરન્સ અને કામકાજની સ્થિતિને લગતા વિવિધ પગલાં લેવામાં આવ્યા હોવાનો ઉલ્લેખ કર્યો છે.
મંત્રાલયે એમ પણ જણાવ્યું કે નાણાકીય વર્ષ 2014-15થી 2025-26 દરમિયાન જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં અંદાજે 4.82 લાખ કર્મચારીઓની ભરતી કરવામાં આવી છે.
સરકારનું કહેવું છે કે મોટાભાગના મુદ્દાઓ પર નોંધપાત્ર પ્રગતિ થઈ છે અને બાકી રહેલી પાંચ દિવસના કાર્ય સપ્તાહની માંગ અંગે પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. તેથી કર્મચારીઓએ હડતાળના બદલે સંવાદ દ્વારા ઉકેલ લાવવો જોઈએ.
ગ્રાહકોએ શું કરવું?
જો તમારે બેંકમાં કોઈ મહત્વપૂર્ણ કામ છે તો 26 સપ્ટેમ્બર પહેલાં જ તેને પૂર્ણ કરી લેવું સમજદારીભર્યું રહેશે. ખાસ કરીને ચેક, KYC, લોન દસ્તાવેજો, ડિમાન્ડ ડ્રાફ્ટ, રોકડ વ્યવહાર અથવા અન્ય શાખા આધારિત કામ છેલ્લી ઘડીએ ન રાખવું.
જો તમને આગામી દિવસોમાં રોકડની જરૂરિયાત હોય તો ATM પર સંપૂર્ણ નિર્ભર રહેવાને બદલે અગાઉથી જરૂરી આયોજન કરવું પણ ઉપયોગી રહેશે. કારણ કે હડતાળ દરમિયાન ATM સેવા ચાલુ રહેવાની શક્યતા હોવા છતાં દરેક ATMમાં દરેક સમયે પૂરતી રોકડ ઉપલબ્ધ રહે તે જરૂરી નથી.
બીજી તરફ, રોજિંદા પેમેન્ટ, બિલ, ઓનલાઈન ટ્રાન્સફર અને અન્ય સામાન્ય વ્યવહારો માટે UPI, મોબાઇલ બેંકિંગ અને ઈન્ટરનેટ બેંકિંગનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
SBI સહિત અનેક બેંકો ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપી રહી છે. જોકે, કોઈ ચોક્કસ બેંકની સેવા અંગે અંતિમ સ્થિતિ જાણવા માટે ગ્રાહકોએ પોતાની બેંકની સત્તાવાર સૂચના તપાસવી જોઈએ.
અંતમાં એક વાત ખાસ યાદ રાખો
26થી 30 સપ્ટેમ્બર સુધીનો સમય બેંક ગ્રાહકો માટે સામાન્ય દિવસો જેવો નહીં રહે. તેમાં 26 સપ્ટેમ્બર ચોથો શનિવાર અને 27 સપ્ટેમ્બર રવિવારની નિયમિત રજા છે, જ્યારે 28થી 30 સપ્ટેમ્બર સુધી પ્રસ્તાવિત ત્રણ દિવસની હડતાળ છે.
એટલે “પાંચ દિવસની બેંક હડતાળ” કહેવા કરતાં તેને બે દિવસની નિયમિત રજા અને ત્રણ દિવસની પ્રસ્તાવિત હડતાળને કારણે સતત પાંચ દિવસની શાખા-સેવા અસર તરીકે સમજવું વધુ યોગ્ય છે.
જો તમારું કામ બેંકની શાખામાં હાજરી વિના થઈ શકે તેમ નથી, તો તેને અગાઉથી પૂર્ણ કરી લેવું સારું રહેશે. જ્યારે UPI, ATM અને ડિજિટલ બેંકિંગ જેવી સેવાઓનો ઉપયોગ રોજિંદા જરૂરી વ્યવહારો માટે કરી શકાય છે, ત્યારે ગ્રાહકોએ પોતાની બેંકની નવીનતમ સૂચનાઓ પર પણ નજર રાખવી જોઈએ.
