ટેરિફથી ઈરાન સુધી… UNGAમાં ટ્રમ્પનું આક્રમક ભાષણ, કહ્યું- જરૂર પડશે તો ટેરિફનો ઉપયોગ કરીશ
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 22 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ ન્યૂયોર્કમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાના 81મા સત્રની સામાન્ય ચર્ચામાં ભાષણ આપ્યું હતું. આ ભાષણમાં ઈરાન-અમેરિકા સંઘર્ષ, રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ, વેપાર નીતિ, ટેરિફ, હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ સહિત અનેક વૈશ્વિક મુદ્દાઓનો ઉલ્લેખ થયો.
ટ્રમ્પે પોતાના વિદેશ અને વેપાર નીતિના અભિગમનો બચાવ કરતાં કહ્યું કે અમેરિકાએ સંબંધો, વેપાર, ટેરિફ અને ટેરિફની ધમકી જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરીને વિવિધ સંઘર્ષોમાં દબાણ ઊભું કર્યું છે. તેમણે અનેક યુદ્ધો સમાપ્ત કરાવવામાં પોતાની ભૂમિકાનો દાવો પણ કર્યો. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અંગે તેમણે કહ્યું કે તેને પણ ટૂંક સમયમાં સમાપ્ત કરવાની દિશામાં કામ ચાલી રહ્યું છે.
UNમાં ટ્રમ્પના ભાષણમાં ટેરિફનો મુદ્દો કેમ મહત્વનો રહ્યો?
ટ્રમ્પના ભાષણમાં ટેરિફ માત્ર વેપાર નીતિનો મુદ્દો નહોતો. તેમણે તેને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં અમેરિકાના દબાણના સાધન તરીકે રજૂ કર્યો.
ટેરિફ એટલે વિદેશથી આયાત થતી વસ્તુઓ પર સરકાર દ્વારા વસૂલવામાં આવતો કર. કોઈ દેશ બીજા દેશના માલ પર ટેરિફ વધારે છે ત્યારે આયાત મોંઘી બની શકે છે અને વેપાર સંબંધો પર તેની અસર થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પ લાંબા સમયથી ટેરિફને અમેરિકાના આર્થિક હિતો સાથે જોડતા આવ્યા છે. અમેરિકન વેપાર નીતિ અંગે તેમના વહીવટીતંત્રનું કહેવું છે કે અમેરિકા લાંબા સમયથી વેપાર અસંતુલન અને અન્ય દેશોની ઔદ્યોગિક નીતિઓથી નુકસાન ભોગવી રહ્યું હતું. યુએસ ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવના 2026ના એક ભાષણમાં પણ વહીવટીતંત્રે ટેરિફ અને વેપાર નીતિને અમેરિકાના રાષ્ટ્રીય હિતો સાથે જોડીને રજૂ કરી હતી.
UNમાં ટ્રમ્પે આ જ અભિગમને વધુ વ્યાપક રીતે રજૂ કર્યો અને કહ્યું કે જરૂર પડે ત્યારે અમેરિકા ટેરિફનો ઉપયોગ કરવાનું ચાલુ રાખશે.
‘ટેરિફ અને તેના ભયથી દબાણ બનાવી શકાય’
ટ્રમ્પે પોતાના ભાષણમાં એવો દાવો કર્યો કે માત્ર સૈન્ય શક્તિથી જ દેશો પર દબાણ બનાવી શકાય એવું નથી. તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે વેપાર, આર્થિક સંબંધો અને ટેરિફની ધમકી પણ આંતરરાષ્ટ્રીય વાટાઘાટોમાં અસરકારક સાધન બની શકે છે.
તેમણે પોતાના કાર્યકાળ દરમિયાન વિવિધ સંઘર્ષોમાં અમેરિકાની ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને અનેક યુદ્ધો સમાપ્ત કરવામાં પોતાની સરકારની નીતિઓને શ્રેય આપ્યો.
અહીં એ સમજવું મહત્વનું છે કે ‘કેટલા યુદ્ધો સમાપ્ત થયા’ અથવા તેમાં અમેરિકાની ભૂમિકા કેટલી હતી તે અંગે અલગ-અલગ દેશો અને નિષ્ણાતો વચ્ચે મૂલ્યાંકન અલગ હોઈ શકે છે. તેથી આ સંખ્યા ટ્રમ્પના પોતાના દાવા તરીકે જોવી યોગ્ય છે, સ્વતંત્ર રીતે સ્થાપિત આંકડા તરીકે નહીં.
ઈરાન મુદ્દે ટ્રમ્પનો કડક સંદેશ
ટ્રમ્પના ભાષણનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ ભાગ ઈરાનને લઈને હતો. તેમણે ઈરાન સાથે ચાલી રહેલા લાંબા સંઘર્ષને યોગ્ય ઠેરવવાનો પ્રયાસ કર્યો અને કહ્યું કે અમેરિકાની કાર્યવાહીનો એક મુખ્ય હેતુ ઈરાનને પરમાણુ હથિયાર મેળવવાથી રોકવાનો છે.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પે UNGAમાં ઈરાન સામે વધુ કડક કાર્યવાહી કરવાની ચેતવણી આપી અને કહ્યું કે જો શાંતિ સમજૂતી ન થાય તો અમેરિકા વધુ આક્રમક પગલાં લઈ શકે છે. તેમણે નવેમ્બર મહિનાની અમેરિકન મધ્યસત્ર ચૂંટણી બાદ ઈરાન સાથે કોઈ સમજૂતી થવાની શક્યતા અંગે પણ વાત કરી.
ટ્રમ્પે અન્ય દેશોને પણ ઈરાનના આર્થિક બહિષ્કાર તરફ આગળ વધવા અપીલ કરી. તેમના કહેવા પ્રમાણે ઈરાન પર આર્થિક દબાણ જાળવી રાખવું જરૂરી છે.
બીજી તરફ, ઈરાન તરફથી પણ વાટાઘાટો અંગે સંકેતો મળ્યા છે. રોઇટર્સના અહેવાલ પ્રમાણે ઈરાનના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ હોર્મુઝની સ્થિતિ અને અમેરિકી દબાણમાં રાહત મળે તો વાતચીત ફરી શરૂ કરવાની સંભાવના અંગે સંકેત આપ્યો હતો.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની કેમ બની મહત્વની?
ઈરાન સાથેના સંઘર્ષમાં હોર્મુઝની સામુદ્રધુની સૌથી મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓમાંની એક બની છે. પર્શિયન ગલ્ફ અને અરબી સમુદ્ર વચ્ચેનું આ જળમાર્ગ વૈશ્વિક ઊર્જા વેપાર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
તાજેતરના મહિનાઓમાં આ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર અને સુરક્ષાને લઈને ચિંતા વધી છે. અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના કમાન્ડર એડમિરલ બ્રેડ કૂપરના જણાવ્યા પ્રમાણે, અમેરિકી દળોએ છેલ્લા બે મહિનામાં હોર્મુઝ મારફતે એક અબજથી વધુ બેરલ ક્રૂડ ઓઇલના પરિવહનને સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં મદદ કરી છે. તેમણે 2,000થી વધુ કોમર્શિયલ જહાજોના સંકલિત સુરક્ષિત પરિવહનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો.
પરંતુ આ દાવાને સંપૂર્ણપણે સામાન્ય સ્થિતિ તરીકે જોવી યોગ્ય નથી. કેટલાક અહેવાલો મુજબ યુદ્ધ પહેલાંની સરખામણીમાં જહાજોની અવરજવર હજુ પણ નીચી છે અને આ વિસ્તારમાં જોખમ યથાવત છે.
એટલે હોર્મુઝ માત્ર સૈન્યનો મુદ્દો નથી. તેની સીધી અસર ક્રૂડ ઓઇલ, પેટ્રોલ-ડીઝલ, ગેસ અને વૈશ્વિક પરિવહન ખર્ચ પર થઈ શકે છે.
અમેરિકાના હથિયારોનો સ્ટોક ખૂટી રહ્યો છે?
ઈરાન અને અન્ય સંઘર્ષોને લઈને અમેરિકાના સૈન્ય ભંડાર પર પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે. ટ્રમ્પે પોતાના ભાષણમાં અમેરિકાના હથિયારો અને દારૂગોળાની ઉપલબ્ધતા અંગે ઊભી થતી ચિંતાઓને ફગાવી દીધી.
તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકાની પાસે પૂરતો દારૂગોળો છે અને દેશ રેકોર્ડ સ્તરે હથિયારોનું ઉત્પાદન કરી રહ્યો છે. નવા દારૂગોળા ઉત્પાદન પ્લાન્ટ બનાવવામાં આવી રહ્યા હોવાનો પણ તેમણે ઉલ્લેખ કર્યો.
આ નિવેદનનો સંદર્ભ વર્તમાન વૈશ્વિક સંઘર્ષોમાં અમેરિકાની સૈન્ય ભૂમિકા સાથે જોડાયેલો છે. યુક્રેન, મધ્યપૂર્વ અને અન્ય વિસ્તારોમાં લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષોના કારણે અમેરિકાના સૈન્ય ભંડાર અને ઉત્પાદન ક્ષમતાને લઈને ચર્ચા થતી રહી છે.
ટ્રમ્પનો સંદેશ સ્પષ્ટ હતો કે અમેરિકા પોતાની સૈન્ય ક્ષમતાને નબળી પડવા દેવા માંગતું નથી.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અંગે શું કહ્યું?
UNGAના ભાષણમાં રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો પણ ઉલ્લેખ થયો. ટ્રમ્પે કહ્યું કે તેઓ રશિયા અને યુક્રેનના નેતાઓ સાથે સંપર્કમાં રહીને યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
તેમણે સંકેત આપ્યો કે આ યુદ્ધનો અંત લોકોની અપેક્ષા કરતાં ઝડપથી આવી શકે છે. જોકે આ નિવેદનને ભવિષ્યની ખાતરી તરીકે નહીં પરંતુ અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા વ્યક્ત કરાયેલા રાજદ્વારી આશાવાદ તરીકે જોવું જરૂરી છે.
યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના મતભેદો, સુરક્ષા ગેરંટી અને પ્રદેશ સંબંધિત પ્રશ્નો જેવા અનેક મુદ્દાઓ હજુ મહત્વપૂર્ણ છે.
AI પર પણ ટ્રમ્પનું ધ્યાન
આ વખતના ભાષણમાં માત્ર યુદ્ધ અને વેપાર જ નહીં, પરંતુ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સનો મુદ્દો પણ આવ્યો.
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ ટ્રમ્પે AIને લઈને અમેરિકાની ટેક્નોલોજીકલ આગેવાની પર ભાર મૂક્યો અને ‘સુપર ઇન્ટેલિજન્સ’ જેવા શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો. તેમણે AI અંગેની કેટલીક ચિંતાઓને લઈને પણ અલગ અભિગમ રજૂ કર્યો.
બીજી તરફ, UNના મહાસચિવ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે પોતાના અંતિમ UNGA સંબોધનમાં AI માટે વૈશ્વિક નિયમન અને દેખરેખની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો. એટલે AIને લઈને અમેરિકન અભિગમ અને UNના વ્યાપક વૈશ્વિક નિયમનના અભિગમ વચ્ચેનો તફાવત પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.
ટ્રમ્પના ભાષણનો મોટો સંદેશ શું રહ્યો?
ટ્રમ્પના 2026ના UNGA સંબોધનમાં ત્રણ મોટા મુદ્દા સ્પષ્ટ રીતે જોવા મળ્યા—અમેરિકાની સૈન્ય શક્તિ, આર્થિક દબાણ અને રાષ્ટ્રીય હિતને કેન્દ્રમાં રાખતી વિદેશ નીતિ.
ટેરિફને તેમણે માત્ર આયાત પરનો કર ગણાવ્યો નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય વાટાઘાટોમાં ઉપયોગ કરી શકાય તેવા સાધન તરીકે રજૂ કર્યું. ઈરાન અંગે તેમણે સૈન્ય દબાણ અને સમજૂતી બંનેની સંભાવના ખુલ્લી રાખી. હોર્મુઝ અંગે અમેરિકાની સૈન્ય ભૂમિકાને મહત્વ આપ્યું અને વૈશ્વિક ઊર્જા પુરવઠાની સુરક્ષાનો મુદ્દો આગળ રાખ્યો.
સાથે જ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને AI જેવા મુદ્દાઓ દર્શાવે છે કે અમેરિકાની વિદેશ નીતિ હવે માત્ર પરંપરાગત યુદ્ધો પૂરતી મર્યાદિત નથી. વેપાર, ટેક્નોલોજી, ઊર્જા અને આર્થિક પ્રતિબંધો પણ વૈશ્વિક રાજદ્વારીમાં મહત્વના હથિયાર બની રહ્યા છે.
આગળ શું થશે?
ટ્રમ્પના UNGA ભાષણ બાદ હવે સૌથી વધુ નજર ઈરાન સાથેની સંભવિત વાતચીત, હોર્મુઝમાં જહાજોની અવરજવર અને રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધને લઈને આગામી રાજદ્વારી પ્રયાસો પર રહેશે.
હાલ ઈરાન અને અમેરિકા બંને તરફથી વાતચીતની સંભાવનાના અલગ-અલગ સંકેતો મળી રહ્યા છે. પરંતુ કોઈ અંતિમ સમજૂતી થઈ છે એવું કહેવું હજુ વહેલું છે.
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમનો વૈશ્વિક અર્થ પણ મોટો છે. જો હોર્મુઝમાં તણાવ વધે તો ઊર્જાના ભાવ અને વૈશ્વિક વેપાર પર અસર થઈ શકે છે. જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે વાતચીત આગળ વધે તો તેની અસર મધ્યપૂર્વની સુરક્ષા સાથે વૈશ્વિક બજારો પર પણ થઈ શકે છે.
એટલે UNGAમાં ટ્રમ્પનું આ ભાષણ માત્ર અમેરિકાની વિદેશ નીતિનું નિવેદન નથી રહ્યું. ટેરિફથી લઈને તેલના વેપાર અને યુદ્ધથી લઈને AI સુધીના મુદ્દાઓને કારણે તેની અસર આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર બંનેમાં જોવા મળી શકે છે.
