સેફ્ટી એલર્ટ છતાં પોલીસને સૂચના ન આપવાનો આરોપ, કેનેડા સરકારે માગ્યું મોટું વળતર
આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI)ની દુનિયામાંથી અત્યંત ચોંકાવનારા અને ગંભીર સમાચાર સામે આવ્યા છે. લોકપ્રિય AI ચેટબોટ ‘ChatGPT’ના નિર્માતા ‘OpenAI’ અને કંપનીના CEO સેમ ઓલ્ટમેન વિરુદ્ધ સાન ફ્રાન્સિસ્કોની ફેડરલ કોર્ટમાં એક મોટો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યો છે. આ કેસ શાળામાં થયેલી ગોળીબારની એક દુઃખદ ઘટનામાં ચેટબોટની ભૂમિકાને લગતો છે. આ મુકદ્દમામાં મુખ્ય આરોપ એ છે કે કંપનીની કથિત બેદરકારી અને પોલીસને સમયસર જાણ કરવામાં નિષ્ફળતાને કારણે શાળામાં ગોળીબારની તે ભયાનક ઘટનાને રોકી શકાઈ ન હતી. ચાલો, આ કેસની સંપૂર્ણ વિગતો જાણીએ.
શું છે આખો મામલો અને ટમ્બલર રિજ સ્કૂલ ફાયરિંગ?
આ પૂરો વિવાદ આ વર્ષે 10 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ કેનેડાના બ્રિટિશ કોલંબિયા (British Columbia) પ્રાંતના એક નાના કસ્બા ટમ્બલર રિજ (Tumbler Ridge) માં થયેલી એક હૃદયદ્રાવક ગોળીબારની ઘટના સાથે જોડાયેલો છે. આ ભયાનક ઘટનામાં 18 વર્ષની એક પૂર્વ વિદ્યાર્થીની જેસી વાન રૂટ્સલાર (Jesse Van Rootselaar) એ પહેલા પોતાના ઘરમાં પોતાની માતા અને સાવકા ભાઈની હત્યા કરી દીધી હતી, અને ત્યારબાદ સ્થાનિક સ્કૂલમાં જઈને પાંચ માસૂમ બાળકો તથા એક શિક્ષક સહિત કુલ આઠ લોકોની હત્યા કરી નાખી હતી. અંતે હુમલાખોરે જાતે જ પોતાને ગોળી મારીને આત્મહત્યા કરી લીધી હતી. અધિકારીઓએ તેને કેનેડાના ઇતિહાસની સૌથી ભયાનક ગોળીબારની ઘટનાઓમાંની એક ગણાવી છે.
મુકદ્દમો અને OpenAI પર મુખ્ય આરોપો
મુકદ્દમો અને OpenAI પર મુખ્ય આરોપોબ્રિટિશ કોલંબિયા સરકાર અને પીડિતોના પરિવારો તરફથી દાખલ કરવામાં આવેલા આ કાનૂની મુકદ્દમામાં ઘણી ગંભીર બાબતો કહેવામાં આવી છે:
ખતરાઓને નજરઅંદાજ કરવાનો આરોપ: કાનૂની દસ્તાવેજો મુજબ, હુમલાખોરે ઘટના પહેલા ChatGPT પર હથિયાર અને હિંસા સાથે જોડાયેલી ઘણી વાતો અને ધમકીઓ શેર કરી હતી. કંપનીની સેફ્ટી ટીમે આ ગતિવિધિને નોટિસ પણ કરી હતી અને તેનું એકાઉન્ટ બ્લોક કરી દીધું હતું, પરંતુ તેમ છતાં સ્થાનિક પોલીસ કે કાયદો અમલી કરનાર એજન્સીઓને તેની જાણકારી આપવામાં આવી નહોતી.
બીજું એકાઉન્ટ બનાવીને ઉપયોગ કર્યો: હુમલાખોરે પહેલું એકાઉન્ટ બેન થયા પછી કથિત રીતે બીજું એકાઉન્ટ બનાવીને ચેટબોટનો ઉપયોગ ચાલુ રાખ્યો હતો. મુકદ્દમામાં આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે કે જો OpenAI સમયસર પોલીસને સતર્ક કરી દેત, તો આ મોટી તારાજીને ટાળી શકાઈ હોત.
નાણાકીય વળતર અને સુધારાની માંગ: બ્રિટિશ કોલંબિયા સરકાર કોર્ટના માધ્યમથી OpenAI પાસે ઇમરજન્સી રિસ્પોન્સ અને વિસ્તારને ફરીથી સામાન્ય બનાવવામાં થયેલા ખર્ચ માટે વળતરની માંગ કરી રહી છે. સાથે જ એ પણ માંગ કરવામાં આવી છે કે કંપની હિંસાની ધમકીવાળી ચેટ્સને ઓળખવા અને તેનાથી નિપટવા માટે પોતાની સેફ્ટી સિસ્ટમમાં કડક ફેરફાર કરે.
સરકાર અને AI મંત્રીઓની કડક પ્રતિક્રિયા
આ ઘટના પછીથી કેનેડામાં AI ટેકનોલોજીના નિયમો અને કંપનીઓની જવાબદારીને લઈને ચર્ચા તેજ થઈ ગઈ છે. બ્રિટિશ કોલંબિયાના એટર્ની જનરલ નિક્કી શર્માએ જણાવ્યું કે ટમ્બલર રિજના લોકોએ જે પીડા સહન કરી છે, તેના માટે તેમને ન્યાય અને જવાબદારી મળવી જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે આ મામલો ટેક્નોલોજી કંપનીઓની નૈતિક અને કાનૂની જવાબદારી પર ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે, ખાસ કરીને ત્યારે જ્યારે તેમને કોઈ મોટી હિંસા કે ખતરાની ભણકાર લાગી જાય. કેનેડાના અન્ય મંત્રીઓએ પણ એ વાત સ્વીકારી છે કે દેશમાં AI ના વધતા ઉપયોગને જોતા કડક અને સ્પષ્ટ કાનૂની નિયમો બનાવવાની સખત જરૂર છે.
