હજારો નોકરીઓ ગાયબ! ભારતીય ટેક સેક્ટરમાં અચાનક કેમ મચી ગયો હહોમાપો?
ભારતના ગ્લોબલ કેપેબિલિટી સેન્ટર (GCC) ઇકોસિસ્ટમમાં આ વર્ષે હજારો નોકરીઓ પર કાપ મૂકવામાં આવ્યો છે. પેરેન્ટ કંપનીઓ દ્વારા આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત કાર્યક્ષમતા અને મજબૂત કર્મચારી માળખા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે, જોકે આ બધું હોવા છતાં ભારતની આ યુનિટ્સને મોટા ટેક્નોલોજી અને પ્રોડક્ટ મેન્ડેટ મળી રહ્યા છે.
આ હેડલાઈન નંબર્સ પાછળ એક મોટો અને ગંભીર બદલાવ પણ જોવા મળી રહ્યો છે. ભારતીય જીસીસી (GCCs) પર હવે એન્ટરપ્રાઇઝના નિર્ણયો લેવાની મોટી જવાબદારીઓ મૂકવામાં આવી રહી છે, જેમાં AI, એન્જિનિયરિંગ અને પ્રોડક્ટ જેવા કાર્યોનો સમાવેશ થાય છે જે અગાઉ માત્ર વૈશ્વિક મુખ્યાલયો (Headquarters) દ્વારા જ સંભાળવામાં આવતા હતા.
હેડકાઉન્ટ વૃદ્ધિથી લઈને ઉચ્ચ-મૂલ્યના કાર્યો તરફ બદલાવ
ભારતનું GCC ઇકોસિસ્ટમ, જે ૨,૧૦૦ થી વધુ કેન્દ્રોમાં આશરે ૨.૪ થી ૨.૫ મિલિયન લોકોને રોજગારી આપે છે, તેણે આ વર્ષે હજારો નોકરીઓમાં ઘટાડો જોયો છે. EIIRTrend ના CEO પરેખ જૈને આ આંકડો ૨૫,000 થી ૩૦,000 ની વચ્ચે મૂક્યો છે, જ્યારે 3AI ના સમીર ધનરાજણી આ આંકડો ૪,000 થી ૫,000 ની વચ્ચે હોવાનું જણાવે છે.
તાજેતરમાં પેપલ (PayPal) માં આશરે ૬૦૦ લોકોની છટણી કરવામાં આવી છે. જ્યારે વિસા (Visa) દ્વારા તાજેતરમાં આશરે ૧,૫00 ભૂમિકાઓ ઓછી કરવામાં આવી છે, અને સર્વિસનાવ (ServiceNow) તથા અન્ય નાના GCCs એ પણ ૧૦૦ થી વધુ નોકરીઓ પર કાપ મૂક્યો છે.
ઝિન્વોર્વ (Zinnov) ના પાર્ટનર સુકન્યા રોયે મનીકંટ્રોલને જણાવ્યું હતું કે, “આ વર્ષનો મુખ્ય આંકડો હેડકાઉન્ટ અને ભરતી-છટણીનો છે, પરંતુ તેની નીચે એક મોટો ફેરફાર એ છે કે ભારતીય GCCs ને પહેલા કરતા વધુ મોટા નિર્ણયો લેવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી રહી છે.”
AI બદલી રહ્યું છે કર્મચારીઓનું સમીકરણ
આ અસર વિવિધ ક્ષેત્રોમાં જોવા મળી રહી છે, જોકે રિટેલ અને ટેક્નોલોજી ક્ષેત્રે તેની સૌથી વધુ અસર થઈ છે. રિટેલ કંપનીઓ નબળા ગ્રોથનો સામનો કરી રહી છે, જ્યારે ઝડપી ટેક્નોલોજી પરિવર્તનને કારણે વર્તમાન કર્મચારીઓની કેટલીક કુશળતા બિનજરૂરી બની રહી છે.
ડેટા દર્શાવે છે કે કોમોડિટીનું કામ જીસીસી પોર્ટફોલિયોના ૧૭.૭ ટકા હિસ્સામાં છે, જ્યારે જટિલ કામ ૩૮.૧ ટકા છે. આ ઉપરાંત, ૫૫ ટકા પોર્ટફોલિયોમાં AI ના કારણે કામ બદલાવનું જોખમ રહેલું છે. જો કે, આનો અર્થ એ નથી કે ૫૫ ટકા નોકરીઓ ગાયબ થઈ જશે; પરંતુ AI ની મદદથી કાર્યોની પદ્ધતિ ચોક્કસપણે બદલાઈ જશે.
નોકરીઓમાં કાપનો અર્થ GCC મોડેલની પીછેહટ નથી
સુકન્યા રોયના જણાવ્યા મુજબ, “પુનઃસંરચના (Restructuring) નું કામ ચાલુ રહેશે, પરંતુ દરેક ઘટાડો એ જીસીસી મોડેલમાંથી પીછેહટ નથી દર્શાવતો.” આ બાબત નવા જીસીસીના સતત વિસ્તરણ અને વિશેષ ભરતીમાં પણ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
પરિણામે, બજાર વધુ પસંદગીયુક્ત બન્યું છે જ્યાં કંપનીઓ એવા વ્યાવસાયિકોની શોધમાં છે જેઓ જટિલ સિસ્ટમોની જવાબદારી સંભાળી શકે અને ટેક્નોલોજી તેમજ બિઝનેસ બંને ક્ષેત્રે ઉત્તમ કામ કરી શકે.
ભારત હવે વૈશ્વિક કાપથી અછૂતું નથી રહ્યું
ઐતિહાસિક રીતે, યુએસ અને યુરોપની પેરેન્ટ કંપનીઓ નીચા ઓપરેટિંગ ખર્ચને કારણે વિદેશી ટીમોને જાળવી રાખતી હતી અને મુખ્યાલય સ્તરે જ છટણી કરતી હતી. પરંતુ હવે ભારતીય જીસીસી મુખ્ય ઉત્પાદન અને ઓપરેશનલ કાર્યો સાથે વધુ ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા છે.
અગાઉ વૈશ્વિક સ્તરે AI અને વ્યૂહરચના સંભાળનાર જીસીસી ટ્રાન્સફોર્મેશન લીડર સ્નેહલ કુલકર્ણીએ જણાવ્યું હતું કે, “જ્યારે પેરેન્ટ કંપનીઓ વૈશ્વિક સ્તરે પ્રોડક્ટ કે ઓપરેશનલ વિભાગોમાં ફેરફાર કરે છે, ત્યારે ભારત સ્થિત ટીમોને પણ તેની સીધી અસરનો સામનો કરવો પડે છે.” ટેક્નોલોજી અને ફિનટેક કંપનીઓ પણ માર્જિન સુધારવા અને AI ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તરફ નાણાં વાળવા માટે દબાણ હેઠળ છે, જેના કારણે તેઓ વધુ કુશળ ભૂમિકાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
