SIR અને મતદાર યાદી મુદ્દે ECIમાં મતભેદ, CEC જ્ઞાનેશ કુમાર સામેની અરજી પર SCમાં સુનાવણી
ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI) માં હાલમાં ચાલી રહેલા આંતરિક વિવાદ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર (CEC) જ્ઞાનેશ કુમારના નિર્ણયો સામે શંકા વ્યક્ત કરતી એક અરજી પર આગામી અઠવાડિયે સુપ્રીમ કોર્ટમાં સુનાવણી હાથ ધરવામાં આવશે. આ માલો ચીફ જસ્ટિસ સૂર્ય કાંત, જસ્ટિસ જ્યોયમલ્યા બાગચી અને જસ્ટિસ વી. મોહનાની બેંચ સમક્ષ રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ કેસની સુનાવણી કરનાર વરિષ્ઠ વકીલ વિકાસ સિંહે બેંચને જણાવ્યું હતું કે કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને જોગવાઈઓ મુજબ, બહુ-સભ્ય ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો હંમેશાં સર્વાનુમતે અથવા બહુમતીના આધારે લેવા જરૂરી છે. આ સમગ્ર મામલો ત્યારે પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે એવા અહેવાલો આવ્યા કે ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને વિવેક જોશીએ છેલ્લા 10 મહિનામાં ચૂંટણી પંચના નિર્ણયો અને આદેશો સામે ઓછામાં ઓછા 14 વખત વિરોધ નોંધાવ્યો છે, જેમાં મતદારોના નામ ઉમેરવા, કમી કરવા, પુનઃસ્થાપિત કરવા અને મતદાર નોંધણી પ્રક્રિયામાં ફેરફાર કરવાનો સમાવેશ થાય છે.
ચૂંટણી પંચની સ્પષ્ટતા અને બેઠકનો દોર
આ વિવાદ શરૂ થયા પછી મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને ચૂંટણી કમિશનર એસ. એસ. સંધુ અને વિવેક જોશીની પહેલી સાર્વજનિક બેઠક મળી હતી. આ બેઠક બાદ ચૂંટણી પંચે પોતાના બેકએન્ડ સોફ્ટવેર સામે ઉઠેલી ટીકાઓનો ફગાવ્યો હતો, એક સમીક્ષા બેઠક ગોઠવી હતી અને સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ભવિષ્યમાં કોઈપણ નવી ડિજિટલ પહેલના નિર્ણયો પરામર્શ અને પૂરતી ચકાસણી બાદ જ લેવામાં આવશે.
ચૂંટણી પંચ દ્વારા જારી કરાયેલ એક સત્તાવાર અખબારી યાદીમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે, “આ પ્રેસ નોટ ૨૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલી પંચની બેઠકના નિર્ણયો અનુસાર જારી કરવામાં આવી છે અને તેને સંપૂર્ણ પંચની મંજૂરી પ્રાપ્ત છે.” આ વાતને વધુ મજબૂત કરવા માટે પંચે સીઈસી અને બંને ઈસીનો એકસાથેનો ફોટો પણ જોડાણ કર્યો હતો.
કેબિનેટ સચિવાલય અને IT ડિવિઝનને લગતા ખુલાસા
પંચે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે કેબિનેટ સચિવ ટી. વી. સોમનાથનને લખવામાં આવેલો પત્ર પંચના કોઈ નીતિગત વિષય કે આઈટી (IT) ડિિવઝન સાથે સંબંધિત નહોતો, પરંતુ તે ચૂંટણી પંચમાં ડેપ્યુટેશન પર આવેલા એક અધિકારીના કામકાજ સાથે જોડાયેલો હતો.
પંચે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, “સંબંધિત અધિકારી દ્વારા જારી કરાયેલા કામના પુનઃવિતરણના આદેશો બે કમિશનરોના આદેશ પછી ખરેખર અમલમાં મૂકવામાં આવ્યા ન હતા અને ડેપ્યુટી ઇલેક્શન કમિશનર (DEC) દ્વારા IT ડિવિઝન પરની દેખરેખ ક્યારેય પાછી ખેંચવામાં આવી ન હતી.”
SIR અને કાનૂની માન્યતા અંગે પંચનું નિવેદન
ચૂંટણી પંચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બિહારથી શરૂ થઈને પશ્ચિમ બંગાળ અને અન્ય ૩૦ રાજ્યો તથા કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો માટે ૨૪ જૂન ૨૦૨૫ના રોજ જારી કરાયેલ સ્પેશિયલ ઇલેક્ટોરલ રિવિઝન (SIR) નો આદેશ પંચની સર્વાનુમતી મંજૂરી સાથે આપવામાં આવ્યો હતો. આ આદેશને ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે પણ ૨૭ મે ૨૦૨૬ના રોજ પોતાના આદેશ દ્વારા કાયદેસર અને યોગ્ય ઠેરવ્યો છે.
