દેશમાં આર્થિક વૃદ્ધિનો ધમધમાટ છતાં વૈશ્વિક મોરચે જોખમ: ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં જબરદસ્ત ઉછાળો
આખી દુનિયાની અર્થવ્યવસ્થા ભલે મંદીના દોરમાંથી પસાર થઈ રહી હોય, પરંતુ ભારતની ઇકોનોમી ખૂબ જ ઝડપથી આગળ વધી રહી છે. જોકે, વૈશ્વિક સ્તરે ઊભી થઈ રહેલી નવી-નવી મુશ્કેલીઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય પડકારો ભારતની આ વિકાસ યાત્રાની ગતિને થોડી ધીમી કરી શકે છે. હાલમાં જ નાણા મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી ‘મંથલી ઇકોનોમિક રિવ્યુ’ (માસિક આર્થિક સમીક્ષા) રિપોર્ટમાં આ અંગે ચેતવણી આપવામાં આવી છે. રિપોર્ટ મુજબ, ક્રૂડ ઓઇલ (કાચા તેલ)ના ભાવોમાં લાગેલી આગ અને અમેરિકા સાથેના વેપાર કરારને લઈને પ્રવર્તતી અનિશ્ચિતતા દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે મોટું જોખમ બની શકે છે.
ક્રૂડ ઓઇલની કિંમતોમાં જબરદસ્ત ઉછાળો: વધી રહી છે ચિંતા
પેટ્રોલિયમ પ્લાનિંગ એન્ડ એનાલિસિસ સેલ (PPAC) ના ડેટા પર નજર કરીએ તો, સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ભારતીય ક્રૂડ ઓઇલ બાસ્કેટની સરેરાશ કિંમત વધીને ૧૧૬.૦૪ ડૉલર પ્રતિ બેરલ પહોંચી ગઈ છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ઓગસ્ટ મહિનામાં આ જ ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત ૯૦.૧૯ ડૉલર પ્રતિ બેરલ હતી.
એટલે કે માત્ર એક જ મહિનામાં ક્રૂડના ભાવમાં સીધો ૨૫.૮૫ ડૉલર પ્રતિ બેરલનો મોટો વધારો થયો છે, જે ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ આશરે ૨૮.૬૬ ટકા જેટલો થાય છે. એટલું જ નહીં, ૨૯ સપ્ટેમ્બરના રોજ તો ભારતીય બાસ્કેટ ૧૧૬.૫૨ ડૉલર પ્રતિ બેરલના સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહી હતી. જો ક્રૂડના ભાવ વધવાની આ રફ્તાર ચાલુ રહેશે, તો તેની સીધી અસર આપણા દેશની આર્થિક સ્થિતિ પર પડવાની નિશ્ચિત છે.
શું છે આ ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટ?
તમને જણાવી દઈએ કે ભારતીય ક્રૂડ બાસ્કેટમાં બે પ્રકારના તેલનું મિશ્રણ સામેલ હોય છે. પહેલું ‘સ્વીટ ક્રૂડ’ (જે ‘ડેટેડ બ્રેન્ટ’ પર આધારિત હોય છે) અને બીજું ‘સાવર ક્રૂડ’ (જે ભારતીય રિફાઇનરો દ્વારા આયાત કરવામાં આવતા ઓમાન અને દુબઈ ગ્રેડના સરેરાશ પર આધારિત હોય છે). આ બંનેનું મિશ્રણ ભારતની જરૂરિયાતો પૂરી કરે છે, પરંતુ વૈશ્વિક બજારમાં તેના ભાવ વધવાથી ભારતનું આયાત બિલ (Import Bill) ભારે દબાણ હેઠળ આવી જાય છે.
નાણા મંત્રાલયની રિપોર્ટમાં સામે આવેલા અન્ય મોટા મુદ્દાઓ
નાણા મંત્રાલયના આ રિપોર્ટમાં માત્ર ક્રૂડ જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વેપારને લઈને પણ ગંભીર ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી છે:
આર્થિક હથિયારો તરીકે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનો ઉપયોગ: રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે દુનિયાના મોટા દેશો હવે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનો ઉપયોગ આર્થિક હથિયાર તરીકે કરવા લાગ્યા છે. વિકસિત દેશો પણ પોતાની નવી મેન્યુફેક્ચરિંગ યોજનાઓ માટે રોકાણ આકર્ષવા માટે હોડમાં ઉતરી ગયા છે.
વધતું આયાત બિલ અને મોંઘવારી: કાચા તેલના ભાવ વધવાનો સીધો અર્થ એ છે કે ભારતનું આયાત બિલ ખૂબ મોટું થઈ જશે. આના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન, લોજિસ્ટિક્સથી લઈને મેન્યુફેક્ચરિંગ અને અન્ય બિઝનેસ ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન ખર્ચ વધી જશે.
ઘરેલુ બજાર પર દબાણ: વૈશ્વિક ઓઇલ માર્કેટમાં નવા દબાણો અને મોસમી અસ્થિરતાના કારણે રિટેલ, હોલસેલ અને પ્રોડ્યુસર લેવલ પર ઘરેલુ કિંમતોનું દબાણ પણ સતત વધી રહ્યું છે.
અમેરિકાના નવા ટેરિફ નિયમોની અનિશ્ચિતતા: અમેરિકામાં પ્રસ્તાવિત એક નવા બિલના કારણે ભારત માટે મુશ્કેલીઓ વધી શકે છે. આ બિલ રાષ્ટ્રપતિને એ વાતનો અધિકાર આપે છે કે જે દેશો રશિયા પાસેથી કાચું તેલ ખરીદે છે, તેમના પર ૧૦૦ ટકા સુધીનો ટેરિફ (જકાત) લગાવી શકાય. આનાથી ભારતના બાહ્ય વેપારી વાતાવરણમાં મોટી અનિશ્ચિતતા ઊભી થઈ છે.
તમામ વૈશ્વિક દબાણો છતાં ભારતની ઘરેલુ અર્થવ્યવસ્થા મજબૂત
એક તરફ વૈશ્વિક સ્તરે અનેક પડકારો છે, તો બીજી તરફ રાહતની વાત એ છે કે ભારતની ઘરેલુ અર્થવ્યવસ્થા અત્યારે પણ ખૂબ જ મજબૂત સ્થિતિમાં છે. નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળામાં દેશના વાસ્તવિક જીડીપી (Real GDP) માં ૭.૮ ટકાનો શાનદાર વધારો નોંધાયો છે.
દેશના મેન્યુફેક્ચરિંગ, કન્સ્ટ્રક્શન અને સર્વિસ સેક્ટર—આ તમામ ક્ષેત્રોમાં સારો એવો ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે. વાસ્તવિક ઇન્ડસ્ટ્રી જીવીએ (GVA – ગ્રોસ વેલ્યુ એડેડ) માં વાર્ષિક ધોરણે ૭.૭ ટકાનો વધારો થયો છે, જેમાં એકલા મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરે ૯.૨ ટકાનો પ્રભાવશાળી ગ્રોથ નોંધાવ્યો છે.
આ ઉપરાંત, જૂનથી સપ્ટેમ્બર ક્વાર્ટર દરમિયાન ફાઇનાન્સિયલ, રિયલ એસ્ટેટ, આઈટી (IT) અને પ્રોફેશનલ સર્વિસ સેક્ટરમાં ૧૨.૧ ટકાનો જબરદસ્ત ગ્રોથ જોવા મળ્યો છે. જોકે, સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે ઘરેલુ સ્તરે જે મજબૂત ગ્રોથ ચાલી રહ્યો છે, તેને હવે વૈશ્વિક સ્તરના પ્રતિકૂળ અને પડકારજનક વાતાવરણનો મજબૂતાઈથી સામનો કરવો પડશે. સરકાર અને ઉદ્યોગ જગત માટે આગામી સમય આ મુશ્કેલીઓ વચ્ચે સંતુલન જાળવીને આગળ વધવાનો રહેશે.
