વિદેશી ચલણને ભારતીય રૂપિયામાં કેવી રીતે કન્વર્ટ કરવું? ફોરેક્સ કાર્ડ એન્કેશમેન્ટ અને બેંક ટ્રાન્સફરની પ્રક્રિયા
જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ નોકરી, અભ્યાસ, વેપાર કે પર્યટન માટે વિદેશ પ્રવાસ ખેડે છે, ત્યારે વિદેશી ખર્ચાઓને સરળ અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે ‘ફોરેક્સ કાર્ડ’ (Forex Card) નો વ્યાપક ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આ ખાસ ટ્રાવેલ કાર્ડમાં અમેરિકી ડોલર, યુરો કે અન્ય વિદેશી ચલણ લોડ કરવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ વિદેશમાં હોટલનું બિલ ચૂકવવા, ફૂડ, શોપિંગ અને અન્ય દૈનિક જરૂરિયાતો માટે થાય છે. પરંતુ, ઘણીવાર વિદેશ પ્રવાસ સફળતાપૂર્વક પૂરો થયા પછી અને પોતાના વતન પરત ફર્યા બાદ પણ કાર્ડમાં કેટલાક પૈસા (વિદેશી ચલણ) બાકી રહી જતા હોય છે.
સામાન્ય નાગરિકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે આ બાકી રહેલાં નાણાંનું શું કરવું જોઈએ અને શું તેને ભારતીય બેંક ખાતામાં પાછા મેળવી શકાય છે? આનો સીધો અને સંતોષકારક જવાબ એ છે કે હા, તમે તમારા બાકીના વિદેશી ભંડોળને ભારતીય રૂપિયામાં બદલીને સીધા તમારા બેંક ખાતામાં જમા કરાવી શકો છો. કાર્ડ જારી કરનાર બેંક કે નાણાકીય સંસ્થાની સુવિધા મુજબ આ પ્રક્રિયા અત્યંત સરળતાથી પૂરી કરી શકાય છે.
બેંક ખાતામાં રિફંડ મેળવવાની ઓનલાઈન પ્રક્રિયા
તમારા ફોરેક્સ કાર્ડ પર પડેલા બાકીના ભંડોળનું રિફંડ મેળવવા માટે તમારે ક્યાંય ધક્કા ખાવાની જરૂર નથી. તમે ઘરે બેઠા ઓનલાઈન માધ્યમથી આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકો છો:
સૌપ્રથમ, તમારું કાર્ડ જારી કરનાર બેંક અથવા ફાઇનાન્શિયલ કંપનીની સત્તાવાર મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા ઇન્ટરનેટ બેંકિંગ પોર્ટલમાં લોગ ઇન કરો.
ત્યારબાદ ફોરેક્સ કાર્ડ ખોલીને ‘રિફંડ’ (Refund) અથવા ‘એન્કેશમેન્ટ’ (Encashment) નો વિકલ્પ પસંદ કરો.
અહીં તમને તમારા કાર્ડમાં બાકી રહેલું વિદેશી ચલણ અને ઉપાડવાની રકમ પસંદ કરવાનો ઓપ્શન મળશે. જો તમે તમારા ખાતામાંથી સંપૂર્ણ બેલેન્સ ખાલી કરવા માંગતા હો, તો ‘ફુલ બેલેન્સ’ નો વિકલ્પ પસંદ કરો.
આ પ્રક્રિયા પછી, તમે જે ભારતીય બેંક ખાતામાં પૈસા મેળવવા માંગો છો તે ખાતાની વિગતો (બેંક એકાઉન્ટ નંબર અને IFSC કોડ) પ્રદાન કરો.
તમારી વિનંતી સબમિટ કરતા પહેલા લાગુ પડતા કરન્સી એક્સચેન્જ રેટ, રૂપાંતર ફી (Conversion Fee) અને અન્ય બેંક શુલ્ક અવશ્ય ચકાસી લો. તમામ માહિતી ચકાસીને વિનંતી સબમિટ કરવાથી થોડા દિવસોમાં પૈસા તમારા ભારતીય ખાતામાં જમા થઈ જાય છે. કેટલીક બેંકો શાખાની મુલાકાત લઈને પણ આ સુવિધા આપે છે.
તમને કેટલા પૈસા પરત મળશે અને કયા દસ્તાવેજો જોશે?
તમારા ભારતીય બેંક ખાતામાં જમા થનારી અંતિમ રકમ ફોરેક્સ કાર્ડ પર બાકી રહેલા વિદેશી ચલણ અને ઉપાડના દિવસના પ્રવર્તમાન વિનિમય દર (Exchange Rate) પર આધાર રાખે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારા કાર્ડ પર ૧,૦૦૦ ડોલર બાકી હોય અને તે દિવસનો એક્સચેન્જ રેટ ૧ ડોલરના ૯૬ રૂપિયા હોય, તો કુલ રકમ ૯૬,૦00 રૂપિયા થશે. જો કે, આ રકમમાંથી બેંક દ્વારા લાગુ પડતી ફી અને ટેક્સ કાપવામાં આવ્યા બાદ વાસ્તવિક ચૂકવણી થોડી ઓછી હોઈ શકે છે.
જ્યાં સુધી દસ્તાવેજોની આવશ્યકતાનો પ્રશ્ન છે, તે સંપૂર્ણપણે સંબંધિત બેંક કે કાર્ડ જારીકર્તાના આંતરિક નિયમો પર નિર્ભર કરે છે. સામાન્ય રીતે તમારી ઓળખનો પુરાવો, બેંક ખાતાની વિગતો અને રિફંડ ફોર્મ ભરવાનું કહેવામાં આવી શકે છે. તેથી પ્રક્રિયા શરૂ કરતા પહેલા બેંક હેલ્પલાઇન સાથે વાત કરીને જરૂરી કાગળોની પુષ્ટિ કરી લેવી હિતાવહ છે.
પૈસા ઉપાડતા પહેલા આ બાબતો ધ્યાનમાં રાખો
જો તમે નજીકના ભવિષ્યમાં ફરીથી વિદેશ પ્રવાસ કરવાનું આયોજન કરી રહ્યા હોવ, તો તમારા બાકીના ભંડોળને ફોરેક્સ કાર્ડમાં જ રહેવા દેવું વધુ અનુકૂળ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ જો તમે તરત જ મુસાફરી કરવાના ન હોવ, તો કાર્ડની માન્યતા (Validity), નિષ્ક્રિયતા શુલ્ક (Inactivity Fees) અને વિદેશી ચલણના નિયમો ચોક્કસ તપાસી લેવા જોઈએ. બેંકથી બેંકમાં રિફંડના નિયમો અને ચાર્જ અલગ હોવાથી તમામ શરતો સમજીને જ નાણાં પરત મેળવવાનો નિર્ણય લેવો સમજદારીભર્યું છે.
