તહેવારોની મોસમમાં ખાંડ થઈ કડવી: પુણેમાં છૂટક ભાવ ₹૫૯ પર પહોંચ્યા, જાણો ભાવવધારા પાછળના મુખ્ય કારણો
રોશની, ઉત્સવ અને મોઢું મીઠું કરાવવાના મહાપર્વ દિવાળીના આરાધના દિવસો હવે એકદમ નજીક આવી પહોંચ્યા છે, ત્યારે જ મોંઘવારીએ સામાન્ય નાગરિકોના રસોડાના બજેટ પર મોટો ઘા ઝીંક્યો છે. દિવાળી પહેલા ઘરોમાં વિવિધ પ્રકારની મીઠાઈઓ અને વાનગીઓ બનાવવાની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે, પરંતુ તે જ સમયે ખાંડના ભાવમાં થયેલા વધારાએ ગૃહિણીઓનું ગણિત ખોરવી નાખ્યું છે.
મહારાષ્ટ્રના મુખ્ય વેપારી મથક પુણેમાં છેલ્લા માત્ર ૧૦ દિવસના ટૂંકા સમયગાળામાં જ ખાંડના છૂટક ભાવમાં પ્રતિ કિલો ₹૫ સુધીનો વધારો નોંધાયો છે. આનો સીધો અર્થ એ થયો કે જો કોઈ પરિવાર ૫ કિલો ખાંડ ખરીદે છે તો તેણે અગાઉના ભાવ કરતાં ₹૨૫ વધારાના ચૂકવવા પડી રહ્યા છે.
જોકે, આ ભાવવધારા વચ્ચે મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના સુગર કમિશનર અને વહીવટી અધિકારીઓએ સ્પષ્ટતા કરી છે કે રાજ્ય પાસે ખાંડનો પૂરતો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, તેથી તહેવારો દરમિયાન પુરવઠાની કોઈ અછત સર્જાશે નહીં.
જથ્થાબંધ અને છૂટક બજારમાં ખાંડના તાજા ભાવોની સ્થિતિ
પુણે સુગર મર્ચન્ટ્સ એસોસિએશન તરફથી મળેલી અધિકૃત માહિતી અનુસાર, છેલ્લા ૧૦ દિવસમાં જથ્થાબંધ (Wholesale) બજારમાં ખાંડનો ભાવ ₹૫૨ થી વધીને ₹૫૪ પ્રતિ કિલોગ્રામ સુધી પહોંચી ગયો છે.
જથ્થાબંધ ભાવ વધવાની સીધી અસર છૂટક (Retail) બજાર પર જોવા મળી છે, જ્યાં સામાન્ય ગ્રાહકો માટે ખાંડનો ભાવ ₹૫૪ થી વધીને ₹૫૯ પ્રતિ કિલોગ્રામ થઈ ગયો છે.
દિવાળી દરમિયાન હોટેલો, કેટરિંગ સંસ્થાઓ અને ઘરોમાં મીઠાઈઓ બનાવવાની માંગ ચરમસીમાએ હોય છે. વેપારીઓનું માનવું છે કે જે રીતે માગ સતત વધી રહી છે તે જોતાં દિવાળીના મુખ્ય દિવસો સુધીમાં છૂટક બજારમાં ખાંડનો ભાવ ₹૬૦ પ્રતિ કિલોની સપાટી પણ વટાવી જાય તો નવાઈ નહીં.
કેમ વધી રહ્યા છે ખાંડના ભાવ? જાણો મૂળ કારણો
બજાર વિશ્લેષકોના મતે, ખાંડના ભાવમાં આવેલા આ ઉછાળા પાછળ માત્ર દિવાળીની તહેવારી માંગ જ જવાબદાર નથી, પરંતુ તેની પાછળ કેટલાક ટેકનિકલ અને ઉત્પાદન સંબંધી કારણો પણ રહેલા છે.
સૌથી મોટું કારણ ખાંડ મિલોનો વધતો ઉત્પાદન ખર્ચ અને શેરડીમાંથી ખાંડ બનવાનો દર (Recovery Rate) ઘટવો તે છે. હાલમાં ખાંડ મિલો જથ્થાબંધ વેપારીઓને ₹૫૦ પ્રતિ કિલોના ભાવે ખાંડ વેચી રહી છે, જ્યારે ગઈ દિવાળીએ આ જ મિલ રેટ ₹૩૯ પ્રતિ કિલોની આસપાસ હતો.
મિલ માલિકોનું કહેવું છે કે મજૂરી, પરિવહન અને શેરડીના ટેકાના ભાવો વધવાને કારણે તેમનો ઉત્પાદન ખર્ચ ઘણો વધી ગયો છે, જેથી ઓછા ભાવે ખાંડ વેચવી તેમના માટે શક્ય નથી.
બીજી તરફ, આ વર્ષે હવામાનની વિપરીત અસરને કારણે મહારાષ્ટ્રમાં ચાલુ પિલાણ સીઝનમાં ખાંડનો વસૂલાત દર ૧૦ ટકા કરતાં પણ નીચે નોંધાયો છે. આનો અર્થ એ થાય છે કે એક ટન શેરડીમાંથી અગાઉ જેટલી ખાંડ મળતી હતી તેના કરતાં હવે ઓછી ખાંડનું ઉત્પાદન થઈ રહ્યું છે.
શું તહેવારોમાં ખાંડની અછત સર્જાશે? તંત્રનો સ્પષ્ટ ખુલાસો
ભાવ સતત વધી રહ્યા હોવાથી સામાન્ય ગ્રાહકોમાં એવી આશંકા સેવાઈ રહી હતી કે શું દિવાળીના ગણતરીના દિવસોમાં બજારમાંથી ખાંડ ગાયબ થઈ જશે કે અછત સર્જાશે.
આ ચિંતાઓ વચ્ચે મહારાષ્ટ્રના સુગર કમિશનર સંજય કોલ્ટેએ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતાં જણાવ્યું છે કે ગ્રાહકોએ જરાય ગભરાવાની જરૂર નથી. રાજ્યમાં હાલમાં ૯,૦૦,૦૦૦ (૯ લાખ) ટન કરતાં પણ વધુ ખાંડનો જથ્થો (સ્ટોક) ઉપલબ્ધ છે.
આ ઉપરાંત, મહારાષ્ટ્રની તમામ મુખ્ય ખાંડ મિલોએ નવી સીઝન માટે શેરડીનું પિલાણ પણ શરૂ કરી દીધું છે. પરિણામે, બજારમાં ખાંડના સ્ટોકની કોઈ અછત નહીં રહે, પરંતુ ઉત્પાદન ખર્ચ વધારે હોવાના કારણે ભાવ ઊંચા સ્તરે જળવાઈ શકે છે.
