ભારતનું UPI પહોંચી ગયું વિદેશ! એફિલ ટાવરથી લઈને બુર્જ ખલીફા સુધી હવે કરો માત્ર એક જ ક્લિકથી પેમેન્ટ.
વિદેશ પ્રવાસ પર જવું કોને ન ગમે? પરંતુ પરદેશ જતી વખતે હંમેશા એક મોટી ચિંતા મનમાં રહેતી હોય છે—ચલણ બદલાવવાની (Currency Exchange) અથવા ઈન્ટરનેશનલ ક્રેડિટ-ડેબિટ કાર્ડ પર વસૂલાતા ઊંચા ચાર્જીસની. પણ હવે ભારતીયો માટે વિદેશ યાત્રા વધુ સરળ, ઝડપી અને તણાવમુક્ત બની ગઈ છે. ભારતનું પોતાનું ડિજિટલ પેમેન્ટ નેટવર્ક એટલે કે યૂનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) હવે દેશની સરહદો ઓળંગીને વિદેશમાં પણ પોતાની ધાક જમાવી રહ્યું છે.
હવે દુબઈના બુર્જ ખલીફાની ટિકિટ લેવી હોય કે સિંગાપોરના યુનિવર્સલ સ્ટુડિયોમાં મસ્તી કરવી હોય, તમારે ખિસ્સામાં વિદેશી ચલણ કે મોંઘા ઈન્ટરનેશનલ કાર્ડ રાખવાની જરૂર નથી. માત્ર તમારા મોબાઈલમાં રહેલી UPI એપથી સ્કેન કરીને તમે સેકન્ડોમાં ચૂકવણી કરી શકો છો.
સરહદો ઓળંગીને આગળ વધતું ભારતનું ડિજિટલ ક્રાંતિ (UPI)
ભારતમાં ડિજિટલ પેમેન્ટ ક્ષેત્રે ક્રાંતિ સર્જ્યા બાદ, નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (NPCI) ની આંતરરાષ્ટ્રીય પાંખ ‘NPCI ઈન્ટરનેશનલ પેમેન્ટ્સ લિમિટેડ’ (NIPL) ના પ્રયાસોથી UPI સેવા હવે ગ્લોબલ બની રહી છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, વિશ્વના ૧૧ જેટલા દેશોમાં ભારતીય UPI સેવા સફળતાપૂર્વક કાર્યરત થઈ ચૂકી છે અને આ યાદી દિવસેને દિવસે લાંબી થઈ રહી છે.
ભારતથી બહાર નીકળીને અન્ય દેશોની સ્થાનિક પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે જોડાયા બાદ UPI એ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતીયો માટે ખરીદી અને ચુકવણીની પદ્ધતિ સાવ બદલી નાખી છે.
કયા-કયા દેશોમાં ચાલે છે તમારું ડિજિટલ UPI?
વિદેશમાં ભારતીય પ્રવાસીઓને સીધો ફાયદો આપતા મુખ્ય દેશોની યાદી નીચે મુજબ છે:
૧. ભ્રૂટાન અને નેપાળ (આપણા પડોશી દેશો)
ભારત બહાર UPI QR કોડ સિસ્ટમને અપનાવનાર સૌથી પહેલો દેશ ભૂટાન હતો. ત્યારબાદ નેપાળમાં પણ ભારતીય UPI એપ દ્વારા સ્થાનિક વેપારીઓને સરળતાથી રોકડ વગર ચૂકવણી કરવાની સુવિધા ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવી છે.
૨. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને સિંગાપોર
યુએઈ (દુબઈ/અબુ ધાબી)માં લાખો મર્ચન્ટ ટર્મિનલ્સ પર હવે UPI સ્વીકારવામાં આવે છે. વિશ્વની સૌથી ઊંચી ઈમારત ‘બુર્જ ખલીફા’ની ટિકિટ ખરીદવાથી લઈને શોપિંગ મોલમાં ખરીદી સુધી UPI મદદરૂપ બને છે. તે જ રીતે સિંગાપોરની સ્થાનિક ‘PayNow’ સિસ્ટમ સાથે UPI લિંક થઈ જતાં, યુનિવર્સલ સ્ટુડિયો સિંગાપોરની ટિકિટ ખરીદવી અને ઓનલાઈન શોપિંગ કરવું અત્યંત સરળ બન્યું છે.
૩. ફ્રાન્સ (યુરોપમાં પ્રથમ શરૂઆત)
ફ્રાન્સ UPI ને અપનાવનાર પ્રથમ યુરોપિયન દેશ બન્યો છે. જો તમે પેરિસ જઈ રહ્યા હોવ, તો એફિલ ટાવરની ટિકિટ લેવા કે જાણીતા ‘ગેલેરીઝ લાફાએટ’ (Galeries Lafayette) માં ખરીદી કરવા માટે તમારા મોબાઈલથી જ ચૂકવણી કરી શકો છો.
૪. કમ્બોડિયા, મોરિશિયસ અને શ્રીલંકા
કમ્બોડિયા: અહીંના સ્થાનિક ‘KHQR’ નેટવર્ક સાથે ભાગીદારી કરીને ૪૫ લાખથી વધુ વેપારીઓ સુધી UPI પહોંચાડવામાં આવ્યું છે.
મોરિશિયસ: અહીં આવતા ભારતીય પ્રવાસીઓ સમગ્ર દેશના આઉટલેટ્સ પર ડિજિટલ પેમેન્ટ કરી શકે છે.
શ્રીલંકા: સ્થાનિક ‘લંકા QR’ નેટવર્ક દ્વારા UPI ની સેવાઓ મળી રહી છે.
૫. માલદીવ્સ, કતાર અને ગ્રીસ
માલદીવ્સમાં સ્થાનિક ‘ફવારા’ ઈન્સ્ટન્ટ પેમેન્ટ સિસ્ટમ સાથે UPI જોડાયેલું છે. કતારમાં કતાર નેશનલ બેંક સાથે સંકળાયેલા એરપોર્ટ, હોટેલ અને મોલમાં UPI સ્વીકારાય છે. જ્યારે ગ્રીસમાં ‘યુરો બેંક’ સાથે કરાર કરીને વેપારીઓને ચુકવણી કરવા અને નાણાં મોકલવાની સુવિધા શરૂ કરવામાં આવી છે.
આગામી સમયમાં કયા દેશો ઉમેરાશે?
ભારત સરકાર અને NPCI અન્ય દેશો સાથે પણ સતત વાટાઘાટો કરી રહ્યા છે. અહેવાલો અનુસાર, ઉઝબેકિસ્તાન UPI ને અપનાવનારો ૧૧મો દેશ બનવા જઈ રહ્યો છે અને તેના માટે સત્તાવાર વ્યાપારી કરાર પણ થઈ ગયા છે. આ સિવાય જાપાન, મલેશિયા અને સાયપ્રસ જેવા દેશોમાં પણ પાયલોટ પ્રોજેક્ટ અથવા સત્તાવાર લોન્ચિંગની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે.
વિદેશમાં UPI પેમેન્ટ કેવી રીતે કરવું? (સરળ સ્ટેપ્સ)
જો તમે UPI સપોર્ટ કરતા દેશોની યાત્રા કરી રહ્યા હોવ, તો પ્રવાસ શરૂ કરતા પહેલાં નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ ફોલો કરવા પડશે:
૧. UPI International એક્ટિવેટ કરો: તમારી મોબાઈલ બેંકિંગ કે UPI એપ (જેમ કે PhonePe, Google Pay વગેરે) ની સેટિંગ્સમાં જઈને ‘UPI International’ ઓપ્શન શરૂ કરો.
૨. QR કોડ સ્કેન કરો: વિદેશમાં દુકાનદાર કે આઉટલેટ પર આપેલા માન્ય QR કોડને તમારી એપથી સ્કેન કરો.
૩. પિન ટાઈપ કરો: રકમ ચકાસીને તમારો ગુપ્ત UPI PIN દાખલ કરો.
તમારા ભારતીય બેંક ખાતામાંથી જે-તે સમયના વિદેશી કન્વર્ઝન રેટ (Foreign Exchange Rate) મુજબ ભારતીય રૂપિયા જ કપાશે.
પ્રવાસીઓ માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી મહત્વની બાબતો
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે UPI નો વ્યાપ વધવાથી ભારતીયોની ઈન્ટરનેશનલ કાર્ડ પરની નિર્ભરતા ચોક્કસ ઘટી છે, છતાં મુસાફરી કરતી વખતે કેટલીક બાબતો ખાસ યાદ રાખવી જોઈએ:
દરેક જગ્યાએ UPI ન પણ ચાલે: કોઈ દેશમાં UPI માન્ય હોય તો પણ તેનો અર્થ એવો નથી કે ત્યાંની દરેક નાની-મોટી દુકાને તે સ્વીકારાશે. ખરીદી કરતા પહેલાં દુકાનદારને પૂછી લેવું હિતાવહ છે.
કન્વર્ઝન રેટ ચકાસો: પેમેન્ટ કરતી વખતે જે-તે સમયનો કરન્સી રેટ અને લાગુ પડતા ચાર્જીસ જાણી લેવા જોઈએ.
એક્ટિવેશન: ફ્લાઈટ પકડતા પહેલાં જ તમારી એપમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સુવિધા એક્ટિવ છે કે નહીં તે ચકાસી લેવું.
ટૂંકમાં, ભારતનું UPI હવે માત્ર દેશમાં ચા-નાસ્તાના ગલ્લા સુધી સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ દુનિયાના ખૂણે-ખૂણે પહોંચીને ભારતીય પ્રવાસીઓનો અનુભવ વધુ સમૃદ્ધ અને આરામદાયક બનાવી રહ્યું છે!
