શેરબજારમાં આવશે વધુ એક મોટો ભૂકંપ! ₹૮,૩૦૦ કરોડનો આઈપીઓ લઈને આવી રહી છે આ સરકારી કંપની

ભારતીય શેરબજારમાં આગામી સમયમાં એક વધુ મોટો અને ચર્ચાસ્પદ આઈપીઓ (IPO) આવવાની તૈયારી ચાલી રહી છે. દેશની દિગ્ગજ સરકારી કંપની ‘કોલ ઈન્ડિયા લિમિટેડ’ (Coal India Ltd.) પોતાની મહત્વની સબસીડિયરી કંપની ‘મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડ’ (Mahanadi Coalfields Ltd. – MCL) નો ઇનિશિયલ પબ્લિક ઓફરિંગ (IPO) લાવવાની જોરશોરથી તૈયારી કરી રહી છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ આઈપીઓ આ જ મહિનામાં (નવેમ્બરના બીજા અઠવાડિયાથી ડિસેમ્બરની શરૂઆત વચ્ચે) માર્કેટમાં લોન્ચ થઈ શકે છે. કંપનીએ સંભવિત રોકાણકારો સાથેની બેઠકો પણ શરૂ કરી દીધી છે. આ આઈપીઓ દ્વારા કંપની બજારમાંથી આશરે ૧ અબજ ડોલર (લગભગ ₹૮,૩૦0 કરોડથી વધુ) એકત્રિત કરવાની યોજના ધરાવે છે, જેનાથી સમગ્ર મહાનદી કોલફિલ્ડ્સનું મૂલ્યાંકન (Valuation) આશરે ૧૦ અબજ ડોલર સુધી પહોંચવાનો અંદાજ છે.

આઈપીઓનું માળખું: માત્ર ‘ઓફર ફોર સેલ’ (OFS) દ્વારા વેચાશે શેર

સેબી (SEBI) સમક્ષ પ્રવેશ કરવામાં આવેલા ડ્રાફ્ટ પ્રોસ્પેક્ટસ મુજબ, આ આઈપીઓની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તેમાં કંપની દ્વારા કોઈ નવા શેર જારી કરવામાં આવશે નહીં (No Fresh Issue).

તેના બદલે, આ આઈપીઓ સંપૂર્ણપણે પેરન્ટ કંપની ‘કોલ ઈન્ડિયા’ દ્વારા તેના પોતાના હિસ્સાના વેચાણ રૂપે લાવવામાં આવશે. હાલમાં કોલ ઈન્ડિયા પાસે મહાનદી કોલફિલ્ડ્સનો ૧૦૦% હિસ્સો છે. આ આઈપીઓ દ્વારા કોલ ઈન્ડિયા કંપનીના ૬૬.૧૮ કરોડ શેર (જે કંપનીની કુલ ઇક્વિટીના ૧૦ ટકા હિસ્સા જેટલા થાય છે) ખુલ્લા બજારમાં વેચાણ માટે મૂકશે.

કઈ બેંકો સંભાળશે આઈપીઓની જવાબદારી?

આટલા મોટા કદના આઈપીઓને સફળ બનાવવા માટે દેશની અગ્રણી નાણાકીય સંસ્થાઓ અને મર્ચન્ટ બેંકોને મેનેજર તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવી છે. પ્રોસ્પેક્ટસ અનુસાર, આ આઈપીઓ માટે નીચે મુજબની બુક-રનિંગ લીડ મેનેજર્સ (BRLMs) ની ટીમ બનાવવામાં આવી છે:

• SBI કેપિટલ માર્કેટ્સ લિમિટેડ

• એક્સિસ કેપિટલ લિમિટેડ

• બીઓબી કેપિટલ માર્કેટ્સ લિમિટેડ

• આઈડીબીઆઈ કેપિટલ માર્કેટ્સ એન્ડ સિક્યોરિટીઝ લિમિટેડ

• આઈએફએલ કેપિટલ સર્વિસિસ લિમિટેડ

આ તમામ નાણાકીય સંસ્થાઓ રોકાણકારોને આકર્ષવા અને આઈપીઓની પ્રક્રિયાને પારદર્શક રીતે પૂર્ણ કરવા માટે કામ કરી રહી છે.

વર્ષ ૨૦૨૬ના સૌથી મોટા આઈપીઓમાંથી એક

ચાલુ વર્ષ ૨૦૨૬ માં અત્યાર સુધીમાં ભારતીય શેરબજારમાં વિવિધ કંપનીઓ દ્વારા આશરે ૧૮.૪૮ અબજ ડોલર એકત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. આ આંકડો વર્ષ ૨૦૨૫ ના રેકોર્ડબ્રેક ૨૨.૩૬ અબજ ડોલરના આંકડાની ખૂબ જ નજીક પહોંચી ગયો છે.

આગામી નવેમ્બર અને ડિસેમ્બર મહિનામાં લાઇન-અપ થયેલા અનેક મોટા આઈપીઓમાં મહાનદી કોલફિલ્ડ્સનો આઈપીઓ સૌથી મોટો આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની શકે છે. નોંધનીય બાબત એ છે કે મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ ઉપરાંત કોલ ઈન્ડિયાની અન્ય એક સબસીડિયરી કંપની ‘સાઉથ ઈસ્ટર્ન કોલફિલ્ડ્સ લિમિટેડ’ (South Eastern Coalfields Ltd.) એ પણ પોતાના આઈપીઓ માટે સેબી સમક્ષ કાગળો રજૂ કરી દીધા છે.

મહાનદી કોલફિલ્ડ્સની કામગીરી અને તાકાત: દેશની નંબર-૧ કોલ પ્રોડ્યુસર

મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ માત્ર કદની દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ ઉત્પાદનની દ્રષ્ટિએ પણ દેશની અત્યંત મહત્વપૂર્ણ કંપની છે.

• ઉત્પાદનના આંકડા: પ્રોસ્પેક્ટસ મુજબ, માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ પૂરા થયેલા નાણાકીય વર્ષમાં આ કંપની ભારતની સૌથી મોટી કોલસા ઉત્પાદક કંપની હતી. તેણે એક જ વર્ષમાં ૨૧૮.૩૧ મિલિયન ટન કોલસાનું ઉત્પાદન કર્યું હતું.

• બજારમાં હિસ્સેદારી: દેશના કુલ નોન-કોકિંગ કોલસા (Non-coking coal) ઉત્પાદનમાં એકલા મહાનદી કોલફિલ્ડ્સનો હિસ્સો આશરે ૨૨.૪ ટકા જેટલો છે.

• માઈન્સનું સંચાલન: ૩૦ જૂન સુધીના આંકડા મુજબ, કંપની કુલ ૧૭ ખદાનો (Mines) નું સફળ સંચાલન કરે છે, જેમાં ૧૪ ઓપન-કાસ્ટ અને ૩ ભૂગર્ભ (Underground) ખાણોનો સમાવેશ થાય છે.

રોકાણકારો માટે શું છે તક?

દેશમાં વધતી જતી ઉર્જાની માંગ અને પાવર સેક્ટરની જરૂરિયાતોને પહોંચી વટવામાં કોલસાનું મહત્વ આજે પણ સૌથી ઉપર છે. મહાનદી કોલફિલ્ડ્સ જેવી મજબૂત નાણાકીય સ્થિતિ અને બજારમાં મોનોપોલી ધરાવતી સરકારી કંપનીના શેર ખરીદવા માટે રિટેલ અને સંસ્થાગત રોકાણકારો (Institutional Investors) માં ભારે ઉત્સુકતા જોવા મળી રહી છે. આ આઈપીઓ રોકાણકારોને સરકારી કંપનીના શેરમાં લાંબા ગાળાની સ્થિરતા અને ડિવિડન્ડ મેળવવાની શાનદાર તક પૂરી પાડશે.