વિદેશી રોકાણકારો માટે ટેક્સ ઘટશે? જેફરીઝના આ મોટા દાવાથી બજારમાં દોડધામ, જાણી લો કયા શેરોને થશે ફાયદો.
વૈશ્વિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ બેંક ‘જેફરીઝ’ (Jefferies) એ પોતાના તાજેતરના સ્ટ્રેટેજી નોટમાં ભારતીય શેરબજાર અને વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અહેવાલ રજૂ કર્યો છે. બજારમાં ચાલી રહેલી ચર્ચાઓને ટાંકીને જેફરીઝે જણાવ્યું છે કે ઇક્વિટી માર્કેટ પર લોંગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઇન્સ (LTCG) ટેક્સમાં કાપ મૂકવાની મોટી શક્યતા છે. આ ઉપરાંત, વિદેશી રોકાણકારો માટે અલગ ટેક્સ માળખું (Differential Taxation) અમલમાં મૂકવાની સંભાવનાને પણ નકારી શકાય તેમ નથી.
જેફરીઝનું માનવું છે કે સરકાર ઓર્ડિનન્સ (વટહુકમ) ના માર્ગે પણ બજેટ બહાર ટેક્સ દરોમાં સુધારો કરી શકે છે, જેવું તાજેતરમાં ભારતીય સરકારી બોન્ડ્સમાં રોકાણ કરનારા ચોક્કસ વિદેશી રોકાણકારોને ટેક્સ રાહત આપતી વખતે કરવામાં આવ્યું હતું.
FPIs માટે ટેક્સ નીતિમાં ફેરફારના વિકલ્પો અને કમાણીના આંકડા
રિપોર્ટ મુજબ, ઇક્વિટી ટેક્સ સંબંધિત નીતિગત ફેરફારો માટે સરકાર પાસે મુખ્યત્વે ત્રણ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:
સર્વગ્રાહી કાપ: તમામ રોકાણકારો માટે LTCG અને STCG દરોમાં ઘટાડો કરવો.
FPI-વિશેષ રાહત: વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો માટે ખાસ LTCG દરમાં કાપ મૂકવો.
ડોલર ટર્મ્સમાં ગણતરી: FPIs ની કમાણીની ગણતરી ડોલરના મૂલ્યના આધારે કરવી (એટલે કે ઇન્ડેક્સેશનનો લાભ આપવો).
નાણાકીય વર્ષ 2025 (FY25) માં ઇક્વિટી LTCG ટેક્સનું કલેક્શન ₹1.3 લાખ કરોડ રહ્યું હતું, જે ભારતીય શેરબજારના સર્વોચ્ચ સ્તર સાથે મેળ ખાતું હતું. જોકે, વર્તમાન સમયમાં આ કલેક્શન થોડું ઓછું હોઈ શકે છે. નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) નું વાર્ષિક ધોરણે રન-રેટ ₹85,000 કરોડ આંકવામાં આવ્યો છે. FY25 માં ડાયરેક્ટ ટેક્સ કલેક્શનમાં LTCG અને STT નો કુલ હિસ્સો 8% અને કુલ ગ્રોસ ટેક્સ રેવેન્યુમાં 5% હતો.
વૈશ્વિક સ્તરે કેપિટલ ગેઇન્સ અને STT ટેક્સની સરખામણી
વૈશ્વિક સ્તરે ટેક્સ માળખાની વિગતો આપતા જેફરીઝે વિવિધ દેશોના ટેક્સ દરોની સરખામણી દર્શાવતી એક ચાર્ટ/કોષ્ટક (Exhibit 4) રજૂ કરી છે, જે મુજબ ભારતમાં ટેક્સનો બોજ અન્ય વિકસિત અને ઉભરતા બજારોની સરખામણીએ વધુ જોવા મળે છે:
| દેશ (Country) | વિદેશી રોકાણકારો માટે ઇક્વિટી પર LTCG (LTCG on Equities) | STT દર | STT કોણ ચૂકવે છે? (Who pays) |
| ભારત (India) | ટૂંકા ગાળા માટે (STCG) 20%; લાંબા ગાળા માટે (LTCG) 12.5% | 0.10% | લેનાર અને વેચનાર બંને (Buyer & Seller) |
| ચીન (China) | કેટલાક શેરો પર મુક્તિ; અન્ય શેરો પર 10% ટેક્સ | 0.05% | માત્ર વેચનાર (Seller) |
| તાઇવાન (Taiwan) | સંપૂર્ણ મુક્ત (Exempt) | 0.30% | માત્ર વેચનાર (Seller) |
| દક્ષિણ કોરિયા (South Korea) | વેચાણ રકમના 11% અથવા ચોખ્ખા નફાના 22% | 0.20% | માત્ર વેચનાર (Seller) |
| અમેરિકા (USA) | સંપૂર્ણ મુક્ત (Exempt) | 0% | લાગુ પડતું નથી (NA) |
| બ્રાઝિલ (Brazil) | સામાન્ય રીતે મુક્ત; ઓછો ટેક્સ ધરાવતા દેશો માટે 15% | 0% | લાગુ પડતું નથી (NA) |
| ઇન્ડોનેશિયા (Indonesia) | સંપૂર્ણ મુક્ત (Exempt) | 0.10% | માત્ર વેચનાર (Seller) |
| હોંગકોંગ (Hong Kong) | સંપૂર્ણ મુક્ત (Exempt) | 0.10% | લેનાર અને વેચનાર બંને (Buyer & Seller) |
| જાપાન (Japan) | સામાન્ય રીતે મુક્ત (ખાસ સંજોગો સિવાય) | 0% | લાગુ પડતું નથી (NA) |
આ સરખામણી દર્શાવે છે કે તાઇવાન, યુએસએ, ઇન્ડોનેશિયા અને હોંગકોંગ જેવા દેશોમાં વિદેશી રોકાણકારો માટે કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપવામાં આવી છે, જ્યારે ભારતમાં ખરીદ-વેચાણ બંને પર 0.10% STT સાથે ઊંચો ટેક્સ લેવાય છે.
FPI વેચવાલી અને કયા સેક્ટર્સને થશે સૌથી વધુ ફાયદો?
ઓક્ટોબર 2024 થી ભારતીય બજારમાંથી FPIs દ્વારા સતત ભારે વેચવાલી જોવા મળી છે. આ સમયગાળા દરમિયાન સૌથી વધુ રકમ ફાઇનાન્શિયલ ક્ષેત્રમાંથી બહાર નીકળી છે:
ફાઇનાન્શિયલ્સ (Financials): $16 બિલિયન (અંદાજે ₹1.33 લાખ કરોડ) ની ચોખ્ખી આઉટફ્લો.
આઇટી (IT) અને સ્ટેપલ્સ (Staples): બંને ક્ષેત્રોમાંથી $10-10 બિલિયન બહાર ખેંચાયા.
જેફરીઝના મતે, જો ટેક્સમાં રાહત મળવાથી FPI પ્રવાહમાં રિવર્સલ (પાછા ફરવું) આવે છે, તો ઓવરસોલ્ડ થઈ ગયેલા સેક્ટર્સમાં ખાસ કરીને બેંકો (Banks), એનર્જી (RIL), યુટિલિટીઝ અને રિયલ એસ્ટેટ ને મોટો ફાયદો થશે. મિડ-કેપ્સની સરખામણીએ લાર્જ-કેપ શેરો વધુ આકર્ષક વેલ્યુએશન ડિસ્કાઉન્ટ પર ઉપલબ્ધ હોવાથી લાર્જ-કેપ્સને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું છે.
FPI હોલ્ડિંગ ધરાવતા ભારતના ટોચના 25 શેરો
જેફરીઝે પોતાના રિપોર્ટના Exhibit 14 માં જૂન 2026 સુધીના ડેટાના આધારે FPIs નું સૌથી વધુ રોકાણ અને હિસ્સેદારી ધરાવતી ભારતની ટોચની 25 કંપનીઓની યાદી પણ જારી કરી છે:
| ક્રમ (No.) | કંપનીનું નામ (Name) PNG | સેક્ટર (Sector) PNG | માર્કેટ કેપ (Market Cap – Jun’26) PNG | FPI રોકાણ ($ Bn) PNG | FPI હિસ્સેદારી (%) PNG |
| 1 | HDFC Bank | Financials | $129 Bn | $64 Bn | 50% |
| 2 | ICICI Bank | Financials | $103 Bn | $51 Bn | 50% |
| 3 | Reliance Industries | Energy | $183 Bn | $34 Bn | 19% |
| 4 | Bharti Airtel | Communication Services | $118 Bn | $32 Bn | 27% |
| 5 | Axis Bank | Financials | $44 Bn | $19 Bn | 43% |
| 6 | Mahindra & Mahindra | Consumer Discretionary | $40 Bn | $14 Bn | 36% |
| 7 | Shriram Finance | Financials | $26 Bn | $14 Bn | 55% |
| 8 | Infosys | Information Technology | $42 Bn | $14 Bn | 33% |
| 9 | Bajaj Finance | Financials | $65 Bn | $13 Bn | 20% |
| 10 | Larsen & Toubro | Industrials | $60 Bn | $12 Bn | 20% |
| 11 | State Bank Of India | Financials | $99 Bn | $11 Bn | 12% |
| 12 | Kotak Mahindra Bank | Financials | $41 Bn | $10 Bn | 25% |
| 13 | JSW Steel | Materials | $31 Bn | $8 Bn | 26% |
| 14 | Hindalco Industries | Materials | $22 Bn | $8 Bn | 36% |
| 15 | Eternal | Consumer Discretionary | $27 Bn | $8 Bn | 29% |
| 16 | Tata Consultancy Services | Information Technology | $77 Bn | $7 Bn | 9% |
| 17 | Adani Ports and SEZ | Industrials | $44 Bn | $7 Bn | 16% |
| 18 | Power Grid Corp. of India | Utilities | $28 Bn | $7 Bn | 24% |
| 19 | Titan Company | Consumer Discretionary | $41 Bn | $6 Bn | 15% |
| 20 | Maruti Suzuki India | Consumer Discretionary | $46 Bn | $6 Bn | 13% |
| 21 | NTPC | Utilities | $36 Bn | $6 Bn | 16% |
| 22 | Bharat Electronics | Industrials | $32 Bn | $6 Bn | 18% |
| 23 | Apollo Hospitals Enterprise | Health Care | $13 Bn | $5 Bn | 41% |
| 24 | Adani Power | Utilities | $45 Bn | $5 Bn | 12% |
| 25 | Eicher Motors | Consumer Discretionary | $20 Bn |
જો LTCG દરોમાં સુધારો થાય છે અથવા વિદેશી રોકાણકારો માટે કોઈ વિશેષ નીતિ લાવવામાં આવે છે, તો આ 25 દિગ્ગજ શેરોમાં મોટો વિદેશી પ્રવાહ (FPI Inflow) પાછો ફરી શકે છે, જેનાથી ભારતીય શેરબજારમાં ફરી એકવાર નવી તેજીનો સંચાર થઈ શકે છે.
