શું આલ્કલાઇન પાણી પીવાથી ખરેખર પેટ સાફ થાય છે? કબજિયાત અને ગેસથી રાહત મળે છે કે નહીં, જાણો ડોક્ટરોનો અભિપ્રાય
આજકાલ સ્વસ્થ રહેવા અને પાચનતંત્રને સુધારવા માટે લોકો અલગ-અલગ પ્રકારના ઉપાયો અજમાવી રહ્યા છે. તેમાં આલ્કલાઇન પાણી (Alkaline Water) પીવાનો ટ્રેન્ડ પણ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ પાણી પીવાથી પેટ સાફ રહે છે, કબજિયાત દૂર થાય છે અને શરીરમાંથી ઝેરી તત્ત્વો બહાર નીકળી જાય છે. ખાસ કરીને ગેસ, એસિડિટી, અપચો અને પેટ ફૂલવાની સમસ્યાથી પરેશાન લોકો આલ્કલાઇન પાણીને એક સારો વિકલ્પ માની રહ્યા છે. પરંતુ શું ખરેખર આ પાણી સામાન્ય પાણી કરતાં વધારે ફાયદાકારક છે? શું તે પાચનતંત્રને સુધારીને મળત્યાગની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવે છે?
આ સવાલનો જવાબ જાણવો જરૂરી છે, કારણ કે સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત અનેક દાવાઓની પાછળ પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા હોતા નથી. ગુરુગ્રામ સ્થિત ફોર્ટિસ મેમોરિયલ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (FMRI)ના ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજી વિભાગના ડિરેક્ટર ડૉ. રિંકેશ કુમાર બંસલના જણાવ્યા અનુસાર, આલ્કલાઇન પાણીથી પાચનતંત્રને ખાસ ફાયદો થાય છે તેવા દાવાઓને સમર્થન આપતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા મર્યાદિત છે. ચાલો જાણીએ કે આલ્કલાઇન પાણી ખરેખર કેટલું અસરકારક છે અને પેટની સમસ્યાઓથી રાહત મેળવવા માટે કઈ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જોઈએ.
શું આલ્કલાઇન પાણી પીવાથી પેટ સાફ થાય છે? ડોક્ટર શું કહે છે?
આલ્કલાઇન પાણી વિશે એવી માન્યતા છે કે તેનું નિયમિત સેવન કરવાથી પેટ સાફ રહે છે અને મળત્યાગની પ્રક્રિયા સુધરે છે. જોકે, ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, આ દાવાને સાબિત કરતા પૂરતા વૈજ્ઞાનિક પુરાવા ઉપલબ્ધ નથી. સામાન્ય પીવાના પાણીની સરખામણીમાં આલ્કલાઇન પાણીનું pH સ્તર વધારે હોય છે. પરંતુ માત્ર pH વધારે હોવાને કારણે તે પાચન માટે વિશેષ ફાયદાકારક બની જાય છે એવું કહી શકાય નહીં.
આપણી પાચનપ્રણાલી કુદરતી રીતે જ ખોરાકને પચાવવા અને શરીરમાંથી નકામા પદાર્થોને બહાર કાઢવા માટે સક્ષમ છે. પેટમાં કુદરતી રીતે જ એસિડિક વાતાવરણ હોય છે, જે ખોરાકના પાચન માટે અત્યંત જરૂરી છે. જ્યારે આપણે પાણી પીએ છીએ ત્યારે પેટમાં રહેલું એસિડ તેની સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને આલ્કલાઇન તત્ત્વોને તટસ્થ કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી આલ્કલાઇન પાણી પીવાથી પેટનું એસિડિક વાતાવરણ બદલાઈ જાય છે અથવા પાચનતંત્રમાં મોટો સુધારો થાય છે, એવો દાવો કરવો યોગ્ય નથી.
એટલું જ નહીં, આલ્કલાઇન પાણી શરીરમાંથી ઝેરી તત્ત્વો બહાર કાઢે છે અથવા કબજિયાતની સમસ્યાને દૂર કરે છે, તેવા દાવાઓને પણ મજબૂત વૈજ્ઞાનિક આધાર મળતો નથી. જો કોઈ વ્યક્તિને કબજિયાતની સમસ્યા હોય તો માત્ર આલ્કલાઇન પાણી પીવાથી તેને ખાસ રાહત મળશે તેવી અપેક્ષા રાખવી યોગ્ય નથી.
કબજિયાત અને ગેસની સમસ્યાથી બચવા માટે શું કરવું?
કબજિયાત, ગેસ અને પેટ ફૂલવા જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત મેળવવા માટે મોંઘાં પીણાં કે ખાસ પ્રકારના પાણી કરતાં રોજિંદી જીવનશૈલીમાં સુધારો કરવો વધારે મહત્ત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોના મતે, પાચનતંત્રને સ્વસ્થ રાખવા માટે કેટલીક સરળ આદતો અપનાવવી જોઈએ.
1. પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવો: શરીરમાં પાણીની અછત થવાથી મળ કઠણ બની શકે છે અને મળત્યાગ કરવામાં મુશ્કેલી થઈ શકે છે. તેથી દિવસ દરમિયાન પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવાની આદત રાખો. સામાન્ય પીવાનું પાણી પણ શરીરને હાઇડ્રેટ રાખવામાં મદદ કરે છે.
2. ફાઈબરયુક્ત ખોરાક લો: તમારા રોજિંદા આહારમાં ફળો, લીલાં શાકભાજી અને આખા અનાજનો સમાવેશ કરો. આ ખોરાકમાં રહેલું ફાઈબર મળને નરમ બનાવવામાં અને આંતરડાની હિલચાલને યોગ્ય રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે. ફાઈબરનું પ્રમાણ ધીમે ધીમે વધારવું જોઈએ અને તેની સાથે પૂરતું પાણી પણ પીવું જોઈએ.
3. નિયમિત શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરો: લાંબા સમય સુધી એક જ જગ્યાએ બેસી રહેવાથી પાચનતંત્રની સામાન્ય કામગીરી પર અસર થઈ શકે છે. તેથી દરરોજ ચાલવું, હળવી કસરત કરવી અને સક્રિય રહેવું જરૂરી છે.
4. ખાવા-પીવાની નિયમિત આદતો રાખો: સમયસર ભોજન કરવું અને મળત્યાગની ઇચ્છાને વારંવાર રોકવી નહીં. નિયમિત દિનચર્યા પાચનતંત્રને યોગ્ય રીતે કાર્ય કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
આ લક્ષણો દેખાય તો તરત ડોક્ટરની સલાહ લો
ક્યારેક કબજિયાત કે પેટ ફૂલવાની સમસ્યા સામાન્ય હોઈ શકે છે, પરંતુ લાંબા સમય સુધી રહેતાં લક્ષણોને અવગણવા જોઈએ નહીં. જો તમને સતત કબજિયાત રહેતી હોય, વારંવાર પેટ ફૂલતું હોય અથવા મળત્યાગની આદતોમાં અચાનક ફેરફાર જોવા મળતો હોય તો ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
ખાસ કરીને પેટમાં સતત દુખાવો, મળમાં લોહી આવવું, કોઈ સ્પષ્ટ કારણ વગર વજનમાં ઘટાડો થવો અથવા એનિમિયા (લોહીની ઉણપ) જેવી સમસ્યાઓ હોય તો તબીબી તપાસ કરાવવામાં વિલંબ ન કરવો જોઈએ. આ લક્ષણો પાછળ અન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ પણ હોઈ શકે છે.
