18 હજારથી વધુ અગ્નિવીરોની ચાર વર્ષની સેવા થશે પૂર્ણ! 2026ના અંત સુધીમાં સેનામાંથી થશે વિદાય, જાણો હવે આગળ શું મળશે?
ભારતીય સેનામાં જોડાઈને દેશની સેવા કરવાનું સપનું અનેક યુવાનો જોતા હોય છે. અગ્નિપથ યોજના હેઠળ હજારો યુવાનોને સેનામાં જોડાવાની તક મળી હતી. હવે આ યોજનાના પ્રથમ બેચના અગ્નિવીરો માટે એક મોટો બદલાવ આવવાનો છે. વર્ષ 2026ના અંત સુધીમાં 18,300થી વધુ અગ્નિવીરો પોતાની ચાર વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરીને સેનામાંથી બહાર આવશે. આ સાથે તેમના જીવનનો એક નવો અધ્યાય શરૂ થશે.
આ સમગ્ર ઘટનાએ ફરી એકવાર અગ્નિપથ યોજનાને લઈને ચર્ચા શરૂ કરી છે. ખાસ કરીને ચાર વર્ષની સેવા બાદ યુવાનોને કઈ નોકરી મળશે, તેમને કેટલા રૂપિયા મળશે અને તેમના ભવિષ્ય માટે સરકાર શું વ્યવસ્થા કરી રહી છે તેવા સવાલો ચર્ચામાં છે.
2022માં શરૂ થઈ હતી અગ્નિપથ યોજના
કેન્દ્ર સરકારે 14 જૂન 2022ના રોજ અગ્નિપથ યોજનાની જાહેરાત કરી હતી. આ યોજના હેઠળ ભારતીય સેના, નૌકાદળ અને વાયુસેનામાં યુવાનોની ચાર વર્ષ માટે ભરતી કરવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ ભરતી થનારા યુવાનોને અગ્નિવીર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
યોજનાનો મુખ્ય હેતુ સેનાને વધુ યુવા અને આધુનિક બનાવવાનો છે. ચાર વર્ષની સેવા પૂર્ણ થયા બાદ દરેક બેચમાંથી વધુમાં વધુ 25 ટકા અગ્નિવીરોને નિયમિત સૈન્ય સેવામાં સામેલ કરવાની જોગવાઈ છે. બાકીના આશરે 75 ટકા અગ્નિવીરોને ચાર વર્ષ બાદ સેવા પૂર્ણ કરીને બહાર આવવું પડે છે.
18,300થી વધુ અગ્નિવીરોની સેવા થશે પૂર્ણ
પ્રથમ બેચમાં ત્રણેય સેનાઓમાં મળીને આશરે 24,400 અગ્નિવીરોની ભરતી કરવામાં આવી હતી. તેમાંથી અંદાજે 18,300 અગ્નિવીરો ચાર વર્ષની સેવા પૂર્ણ કર્યા બાદ સેનામાંથી બહાર આવશે.
આ પ્રક્રિયા નવેમ્બર 2026ના મધ્યભાગથી તબક્કાવાર શરૂ થવાની છે. સૌપ્રથમ નૌકાદળના અગ્નિવીરોની સેવા પૂર્ણ થશે. ત્યારબાદ વાયુસેના અને અંતે ભારતીય સેનાના અગ્નિવીરોનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થશે.
આ યુવાનોની ઉંમર અંદાજે 21થી 25 વર્ષની વચ્ચે હશે. એટલે કે ખૂબ જ નાની ઉંમરે તેમને ફરીથી રોજગાર અને કારકિર્દી માટે નવી શરૂઆત કરવી પડશે.
સેવા પૂર્ણ થયા બાદ મળશે 11.71 લાખ રૂપિયા
ચાર વર્ષની સેવા પૂર્ણ કરનારા અગ્નિવીરોને સેવા નિધિ પેકેજ આપવામાં આવશે. હાલની યોજનાની જોગવાઈ મુજબ તેમને આશરે 11.71 લાખ રૂપિયા મળી શકે છે.
આ રકમમાં અગ્નિવીરો દ્વારા ચાર વર્ષ દરમિયાન કરવામાં આવેલું યોગદાન અને સરકાર તરફથી કરવામાં આવતું સમાન યોગદાન સામેલ હોય છે. અગ્નિવીરોના પોતાના ખાતામાંથી આશરે 5.02 લાખ રૂપિયાનું યોગદાન કરવામાં આવે છે અને સરકાર પણ એટલી જ રકમ ઉમેરે છે. આ ઉપરાંત લાગુ પડતું વ્યાજ પણ સામેલ થાય છે.
ખાસ વાત એ છે કે સેવા નિધિ પેકેજને આવકવેરામાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે. જોકે, ચાર વર્ષ બાદ બહાર આવતા અગ્નિવીરોને સામાન્ય રીતે પેન્શન અને ગ્રેચ્યુઇટીનો લાભ મળતો નથી.
સરકારી નોકરીમાં મળશે તક
સેવા પૂર્ણ થયા બાદ અગ્નિવીરો માટે રોજગારની અનેક તકો ઉપલબ્ધ કરાવવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા છે. કેન્દ્ર સરકારના વિવિધ વિભાગો અને સુરક્ષા દળોમાં તેમના માટે વિશેષ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે.
ખાસ કરીને નીચેના ક્ષેત્રોમાં તેમને તક મળી શકે છે:
- BSF, CRPF, CISF અને ITBP જેવા કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો.
- રાજ્ય પોલીસ વિભાગોમાં ભરતી.
- ભારતીય રેલવેની વિવિધ જગ્યાઓ.
- કોસ્ટ ગાર્ડ અને સંરક્ષણ ક્ષેત્રના જાહેર સાહસો.
- ખાનગી સુરક્ષા અને ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રની નોકરીઓ.
કેન્દ્ર સરકારની જોગવાઈ મુજબ કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો અને આસામ રાઇફલ્સમાં કોન્સ્ટેબલની ભરતીની 50 ટકા જગ્યાઓ ભૂતપૂર્વ અગ્નિવીરો માટે અનામત રાખવાની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. જોકે, દરેક ભરતીમાં લાગુ પડતા નિયમો અને પાત્રતા અલગ હોઈ શકે છે.
ચાર વર્ષના અનુભવનો મળશે ફાયદો
અગ્નિવીરોને સેનામાં સેવા દરમિયાન શિસ્ત, શારીરિક ક્ષમતા, ટેક્નિકલ જ્ઞાન, નેતૃત્વ અને સુરક્ષા સંબંધિત તાલીમ આપવામાં આવે છે. આ અનુભવનો ઉપયોગ તેઓ ભવિષ્યમાં અન્ય નોકરીઓ મેળવવા માટે કરી શકે છે.
સરકાર દ્વારા તેમના કૌશલ્યને માન્યતા આપવા માટે પ્રમાણપત્ર અને વ્યવસાયલક્ષી તાલીમની વ્યવસ્થા પણ કરવામાં આવી રહી છે. આ ઉપરાંત ઉચ્ચ અભ્યાસ અને સ્વરોજગાર માટે પણ વિવિધ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ કરાવવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
હવે સરકાર સામે સૌથી મોટો પડકાર
18 હજારથી વધુ યુવાનો એકસાથે સેનામાંથી બહાર આવશે ત્યારે તેમને યોગ્ય રોજગાર આપવો સરકાર માટે મોટો પડકાર બની શકે છે. યુવાનોએ ચાર વર્ષ સુધી દેશની સુરક્ષા માટે સેવા આપી છે. તેથી તેમના અનુભવ અને ક્ષમતાનો યોગ્ય ઉપયોગ થાય તે જરૂરી છે.
એક તરફ અગ્નિવીરો માટે નવી કારકિર્દીની શરૂઆત કરવાની તક છે, તો બીજી તરફ તેમના ભવિષ્યને સુરક્ષિત બનાવવાની જવાબદારી પણ મહત્વપૂર્ણ છે. આગામી સમયમાં સરકાર અને વિવિધ ભરતી સંસ્થાઓ આ યુવાનોને કેટલી સારી તકો પૂરી પાડે છે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
