દિવાળી પહેલાં નાની દિવાળી ક્યારે? તારીખ અને પૂજાના સમય વિશે જાણો
દર વર્ષે દિવાળીના ઠીક એક દિવસ પહેલા નાની દિવાળીનો તહેવાર ખૂબ જ ધામધૂમથી ઉજવવામાં આવે છે. તેને નરક ચતુર્દશી (Narak Chaturdashi) અને રૂપ ચૌદસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ દિવસે યમરાજની પૂજાનું વિશેષ મહત્ત્વ છે જેથી ઘરમાંથી અકાળ મૃત્યુ અને નકારાત્મકતાનો સાયો દૂર રહે. પરંતુ આ વખતે એટલે કે વર્ષ 2026માં નાની દિવાળીની તારીખને લઈને લોકોના મનમાં ઘણું કન્ફ્યુઝન છે કે તે 7 નવેમ્બરે છે કે 8 નવેમ્બરે? ચાલો આ મૂંઝવણને દૂર કરીએ અને સાચી તિથિ તથા પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત જાણીએ.
નાની દિવાળી 2026: સાચી તારીખ કઈ છે?
હિન્દુ પંચાંગ અનુસાર, કારતક મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્દશી તિથિએ નરક ચતુર્દશી અથવા નાની દિવાળી ઉજવવામાં આવે છે. વર્ષ 2026માં ચતુર્દશી તિથિની શરૂઆત અને સમાપ્તિના સમયને લઈને પંચાંગમાં થોડો તફાવત કે ફેરફાર જોવા મળી શકે છે.
જો આપણે પરંપરાગત પંચાંગ ગણતરીની વાત કરીએ, તો ઉદયા તિથિ અને પ્રદોષ કાળના નિયમોના આધારે નાની દિવાળી 7 નવેમ્બર 2026 ના રોજ જ ઉજવવામાં આવશે. આ દિવસે સાંજના સમયે માતા લક્ષ્મી અને હનુમાનજીની પૂજાની સાથે-સાથે મૃત્યુના દેવતા યમરાજના નામે દીપદાન કરવું અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે. ઘણી જગ્યાએ લોકો તિથિઓના વધવા-ઘટવાના કારણે અસમંજસમાં રહે છે, પરંતુ આ વખતે મુખ્ય પર્વ અને પૂજાનો મુખ્ય સંયોગ 7 નવેમ્બરે જ બની રહ્યો છે.
પૂજાનું શુભ મુહૂર્ત (Chhoti Diwali 2026 Shubh Muhurat)
નાની દિવાળીના દિવસે યમરાજની પૂજા અને મુખ્ય દીપદાનનું પ્રદોષ કાળમાં વિશેષ મહત્ત્વ હોય છે.
પ્રદોષ કાળ / સંધ્યા પૂજા મુહૂર્ત: સાંજે 05:30 વાગ્યાથી લઈને રાત્રે 08:00 વાગ્યાની વચ્ચે.
યમ દીપદાનનો સમય: પ્રદોષ કાળ દરમિયાન જ દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને યમરાજના નામે દીવો પ્રગટાવવો સૌથી ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
શા માટે ઉજવવામાં આવે છે નાની દિવાળી? (મહત્ત્વ અને પૌરાણિક કથા)
નાની દિવાળી સાથે જોડાયેલી બે મુખ્ય કથાઓ પ્રચલિત છે:
નરકાસુરનો વધ: પૌરાણિક કથા અનુસાર, આ દિવસે ભગવાન શ્રી કૃષ્ણ, સત્યભામા અને માતા કાલીએ મળીને અત્યાચારી રાક્ષસ નરકાસુરનો વધ કર્યો હતો. તેણે 16,100 કન્યાઓને બંધક બનાવી રાખી હતી, જેમને ભગવાન કૃષ્ણે મુક્ત કરાવી હતી. આ ખુશીમાં આગલા દિવસે દિવાળી ઉજવવામાં આવે છે અને નરક ચતુર્દશીના રૂપમાં દીવા પ્રગટાવવામાં આવે છે.
યમરાજની પૂજા (અકાળ મૃત્યુથી મુક્તિ): આ દિવસે યમરાજની પૂજા કરવાથી પરિવારના સભ્યો પરથી અકાળ મૃત્યુનો ભય ટળી જાય છે. એવી માન્યતા છે કે આ રાત્રે ઘરના મુખ્ય દરવાજાની બહાર ચાર મુખવાળો દીવો (ચૌમુખી દીયો) પ્રગટાવીને યમરાજને નમન કરવામાં આવે છે.
નાની દિવાળી પર શું ખાસ કરવું? (મહત્ત્વપૂર્ણ પરંપરાઓ)
અભ્યંગ સ્નાન (ઉબટન સ્નાન): આ દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં ઊઠીને તેલ માલિશ અને ઉબટન લગાવીને સ્નાન કરવાની પરંપરા છે. તેને ખૂબ જ પવિત્ર માનવામાં આવે છે, જેનાથી રૂપ અને આરોગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.
યમનો દીવો: રાત્રે ઘરના મુખ્ય દ્વાર પર ચોમુખી દીવો પ્રગટાવીને રાખો, જેમાં સરસવનું તેલ (રાઈનું તેલ) હોય.
ઘરની સજાવટ: આ દિવસથી જ ઘરોમાં દીવા પ્રગટાવવાના શરૂ થઈ જાય છે, રંગોળી બનાવવામાં આવે છે અને ચારેય તરફ રોશની કરી દેવામાં આવે છે.
તો હવે કન્ફ્યુઝનને બિલકુલ દૂર કરી દો અને તમારા પરિવાર સાથે પૂરી શ્રદ્ધા અને ઉલ્લાસ સાથે 7 નવેમ્બર 2026 ના રોજ નાની દિવાળીનો તહેવાર ઉજવો.
