હવે સામાન્ય બીમારીની દવા પણ નહીં કરે અસર? એન્ટિબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સનો વધતો ખતરો
આજના આધુનિક યુગમાં મેડિકલ ક્ષેત્રે અનેક ચમત્કારિક શોધો થઈ છે, જેના કારણે અનેક ગંભીર બીમારીઓ પર કાબૂ મેળવી શકાо છે. પરંતુ આ સાથે જ એક મોટો અને અદ્રશ્ય ખતરો પણ માનવજાત સામે મોં ફાડીને ઊભો છે, અને તે છે—’એન્ટિમાઇક્રોબિયલ રેઝિસ્ટન્સ’ (AMR) એટલે કે બેક્ટેરિયા અને વાયરસનું દવાઓ સામે પ્રતિકારક શક્તિ વધારી દેવી. આ ગંભીર વૈશ્વિક સમસ્યા અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો અંગે જનમાનસમાં વ્યાપક જાગૃતિ ફેલાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે અમદાવાદ જિલ્લા કલેક્ટરશ્રી તથા જિલ્લા વિકાસ અધિકારીશ્રી (DDO) ના માર્ગદર્શન હેઠળ જિલ્લા પંચાયતના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા તા. ૧૮ થી ૨૪ નવેમ્બર દરમિયાન ‘વિશ્વ એન્ટિમાઇક્રોબિયલ અવેરનેસ વીક’ (World Antimicrobial Awareness Week – WAAW) ની પ્રેરણાદાયી ઉજવણી કરવામાં આવી હતી.

આ સાપ્તાહિક અભિયાનનો મુખ્ય અને અંતિમ હેતુ નાગરિકો તેમજ તબીબી ક્ષેત્ર સાથે જોડાયેલા લોકોમાં એન્ટિબાયોટિક દવાઓના તર્કસંગત, યોગ્ય અને જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવાનો હતો.
નિષ્ણાતો દ્વારા વિશેષ વ્યાખ્યાન અને પોસ્ટર પ્રેઝન્ટેશનનું આયોજન
આ જાગૃતિ સપ્તાહ દરમિયાન અમદાવાદ જિલ્લાના વિવિધ આરોગ્ય કેન્દ્રો અને સિંગરવા ખાતે વિશેષ કાર્યક્રમોનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે મુખ્ય જિલ્લા આરોગ્ય અધિકારી, જિલ્લા રોગચાળા નિયંત્રણ અધિકારી (Epidemic Control Officer) તેમજ સિંગરવાના કુશળ માઇક્રોબાયોલોજિસ્ટ દ્વારા ઉપસ્થિત તબીબી સ્ટાફ અને નાગરિકો માટે વિશેષ વ્યાખ્યાન (Lectures) અને પોસ્ટર પ્રેઝન્ટેશન યોજવામાં આવ્યા હતા.
નિષ્ણાતોએ પોતાના વક્તવ્યમાં ખૂબ જ ગંભીર મુદ્દાઓ પર પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું હતું કે, સામાન્ય શરદી, ઉધરસ કે વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં પણ તુરંત એન્ટિબાયોટિક્સ ગોળીઓ ખાવાની આદત આજે સામાન્ય બની ગઈ છે, જે અત્યંત જોખમી છે. એન્ટિબાયોટિક દવાઓનો આ પ્રકારે બિનજરૂરી અને અતિશય ઉપયોગ (Overuse & Misuse) ટાળવો હવે અનિવાર્ય બની ગયો છે. જો સમયસર આ આદત નહીં બદલાય, તો ભવિષ્યમાં સાદી બીમારીઓ પણ મટાડવી અશક્ય બની જશે, કારણ કે દવાઓ શરીર પર અસર કરવાનું બંધ કરી દેશે.
ડૉક્ટરની સલાહ વિના ક્યારેય એન્ટિબાયોટિક્સ ન લો
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત તબીબી નિષ્ણાતોએ નાગરિકોને ભારપૂર્વક અપીલ કરતા કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બાબતો પર ભાર મૂક્યો હતો:
હંમેશાં ડૉક્ટરની સલાહ લો: કોઈપણ સંજોગોમાં મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે જઈને કે વગર ડૉક્ટરની પ્રિસ્ક્રિપ્શને એન્ટિબાયોટિક દવાઓ ખરીદીને ખાવી જોઈએ નહીં. હંમેશાં લાયક ડૉક્ટરની સલાહ અને દેખરેખ હેઠળ જ કોર્સ પૂરો કરવો જોઈએ.
કોર્સ અધૂરો ન છોડો: જો ડૉક્ટરે એન્ટિબાયોટિકનો ૫ કે ૭ દિવસનો કોર્સ આપ્યો હોય, તો બે દિવસમાં સારું થઈ જવાથી દવા બંધ કરી દેવી નહીં. ડૉક્ટરની સૂચના મુજબ આખો કોર્સ પૂરો કરવો અત્યંત જરૂરી છે, અન્યથા રોગો ફેલાવતા બેક્ટેરિયા સંપૂર્ણપણે નાશ પામવાને બદલે વધુ શક્તિશાળી બની જાય છે.
હાથની સ્વચ્છતા અને ચેપ નિયંત્રણ: બેક્ટેરિયલ ઇન્ફેક્શનથી બચવા માટે સાબુથી નિયમિત હાથ ધોવાની ટેવ પાડો. વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા જાળવીને અને ચેપ નિયંત્રણ (Infection Prevention) ના સામાન્ય ઉપાયો અપનાવીને આપણે એન્ટિબાયોટિક્સના ઉપયોગની જરૂરિયાત જ ઊભી ન થાય તેવી સ્થિતિ સર્જી શકીએ છીએ.

ફાર્માસિસ્ટ અને પેરામેડિકલ સ્ટાફ દ્વારા દ્રઢ પ્રતિબદ્ધતા
આ જાગૃતિ સપ્તાહના સમાપન અવસરે કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત મોટી સંખ્યામાં ફાર્માસિસ્ટો, નર્સિંગ સ્ટાફ અને પેરામેડિકલ કર્મચારીઓ દ્વારા એક મહત્વપૂર્ણ સંકલ્પ લેવામાં આવ્યો હતો. એન્ટિમાઇક્રોબિયલ રેઝિસ્ટન્સ (AMR) સામેના આ વૈશ્વિક અને ગંભીર પડકારને પહોંચી વળવા માટે સૌએ સામૂહિક પ્રયાસો હાથ ધરવાની દ્રઢ પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી હતી. ફાર્માસિસ્ટોએ પણ પ્રતિજ્ઞા લીધી હતી કે તેઓ વગર ડૉક્ટરની ચિઠ્ઠીએ કાઉન્ટર પરથી ગ્રાહકોને સીધી એન્ટિબાયોટિક્સ દવાઓ આપશે નહીં.
અમદાવાદ જિલ્લા પંચાયતના આરોગ્ય વિભાગ દ્વારા યોજાયેલા આ સાર્થક અભિયાનથી તબીબી આખી સિસ્ટમમાં અને સામાન્ય પ્રજામાં એક નવો સંદેશો વહેતો થયો છે. જો સમયસર એન્ટિબાયોટિક્સના વિવેકપૂર્ણ ઉપયોગ અંગે કાળજી રાખવામાં નહીં આવે, તો આવનારી પેઢી માટે સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે મોટું સંકટ સર્જાઈ શકે છે. આ જાગૃતિ અભિયાન દ્વારા નાગરિકોને ‘સાચી દવા, સાચી સલાહ અને સાચા સમયે’ લેવાનો અણમોલ સંદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
