400 કેમેરા અને SCADA નેટવર્કથી સજ્જ ગિફ્ટ સિટી: દરેક બિલ્ડિંગ પર રિયલ ટાઈમ નજર
ગુજરાતના પાટનગરમાં વિકસતું ગિફ્ટ સિટી એટલે Gujarat International Finance Tec-City, જે દેશનું પ્રથમ કાર્યરત સ્માર્ટ ટાઉન કહેવાય છે. કુલ 886 એકર વિસ્તારમાં આ પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ ચાલી રહ્યું છે અને તાજેતરના આંકડા સૂચવે છે કે આશરે અડધાથી વધુ વિસ્તારો માટે બિલ્ડિંગ રાઇટ્સ મંજૂર થઈ ચૂક્યા છે. સિંગલ વિન્ડો મંજૂરી સિસ્ટમ હોવાને કારણે બિલ્ડરોને અલગ વિભાગો પાસે દોડધામ કરવાની જરૂર રહેતી નથી, જેથી પ્રોજેક્ટ ઝડપથી આગળ વધી શકે છે. સમગ્ર શહેરની દેખરેખ માટે વિશેષ સિટી કમાન્ડ એન્ડ કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપિત છે, જ્યાંથી ગિફ્ટ સિટીને માત્ર એક ક્લિકથી મોનિટર કરી શકાય છે.
વોર રૂમ સમાન 24×7 કાર્યરત કમાન્ડ સેન્ટર
ગિફ્ટ સિટીના કમાન્ડ રૂમને આકાર એ રીતે આપવામાં આવ્યો છે કે ઇમરજન્સીમાં તે તરત જ વોર રૂમ બની શકે. અહીં આખું નિયંત્રણ 24 કલાક સતત ચાલે છે અને દરેક પ્રવૃત્તિ પર નજર રાખાય છે. મુખ્ય ડિસ્પ્લે સ્ક્રીનો દ્વારા સમગ્ર વિસ્તારનું મોનિટરિંગ થાય છે અને જરૂરી પડે ત્યારે ચેતવણી અથવા કાર્યવાહી તરત શરૂ કરી શકાય છે. સ્માર્ટ સિટીના હાર્ટ રૂપે આ સિસ્ટમ સતત સલામતી અને વ્યવસ્થાપનના કેન્દ્રસ્થાને રહે છે.
400થી વધુ કેમેરા સાથે સિક્યોરિટી કડક
સિટી કમાન્ડ સેન્ટરમાં 400થી વધુ હાઈ-રેઝોલ્યુશન કેમેરા જોડાયેલા છે, જે પ્રવેશદ્વારોથી લઈને મુખ્ય રસ્તાઓ સુધીનો દરેક દ્રશ્ય રેકોર્ડ કરે છે. શહેરમાં પ્રવેશતા દરેક વાહનની નંબર પ્લેટ સર્વરમાં સંગ્રહાઈ જાય છે, અને જો કોઈ વાહન વારંવાર નિયમ તોડે તો તેને બ્લેક લિસ્ટમાં પણ મૂકવામાં આવે છે. રોંગ સાઇડ ડ્રાઈવિંગ કે અન્ય ઉલ્લંઘન પર તરત જ એલર્ટ આપી સિક્યોરિટી ટીમને જાણ કરવામાં આવે છે. સ્માર્ટ મોનિટરિંગ સિસ્ટમના કારણે સમગ્ર ઝોન સુરક્ષિત અને ટ્રાફિક નિયંત્રણબદ્ધ રહે છે.
બિલ્ડિંગ સેફ્ટી માટે SCADA ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ
ગિફ્ટ સિટીના તમામ બિલ્ડિંગ સહિત યુટિલિટી ટનલમાં SCADA સિસ્ટમ સ્થાપિત છે, જે રિયલ ટાઇમ ડેટા કંટ્રોલ રૂમ સુધી પહોંચાડે છે. આગ, ગેસ લીકેજ અથવા કોઈ જોખમી પરિસ્થિતિ સર્જાય તો કમાન્ડ સેન્ટરને સેકન્ડોમાં વોર્નિંગ મળી જાય છે. બિલ્ડિંગોમાં લગાવેલા સેન્સર સતત મોનિટરિંગ કરે છે, જેથી નુકસાન થતાં પહેલાં જ કાર્યવાહી શક્ય બને. પાણીની ટાંકી, વાલ્વ, પંપ, લિફ્ટથી લઈને પ્રવેશ માર્ગ સુધીનું નિયંત્રણ આ સિસ્ટમ દ્વારા થાય છે.
પાણી-વીજળીનું સ્માર્ટ મેનેજમેન્ટ
SCADA ઈન્ટિગ્રેશનના કારણે શહેરના દરેક બિલ્ડિંગમાં પાણીનું વપરાશ કેટલું છે, કેટલી સપ્લાય ખપાઈ રહી છે અને કઈ લાઇન ખુલ્લી છે તે માહિતી સેન્ટરમાં સીધી ઉપલબ્ધ રહે છે. જરૂર પડે તો કમાન્ડ રૂમથી જ પાણી-વીજળી વહેંચણી નિયંત્રિત કરી શકાય છે. ઇમરજન્સીમાં કેમેરા, લિફ્ટ અને ફાયર એલાર્મ સાથે જોડાયેલા નેટવર્કથી સ્ટાફને સમયસર માહિતી મળે છે જેથી રેસ્ક્યુ વધુ ઝડપી બને.
સાયબર હુમલો લગભગ અશક્ય કેમ?
ગિફ્ટ સિટીના નેટવર્કને સાયબર સુરક્ષાના માનદંડો મુજબ ખાસ બનાવી દેવામાં આવ્યું છે. તમામ સિસ્ટમ્સ બે અલગ સર્વરો પર ચલાવવામાં આવે છે અને ડેટા ત્રણ અલગ જગ્યાએ બેકઅપમાં રાખવામાં આવે છે. મહત્વની બાબત એ કે કોઈ પણ સિસ્ટમ સામાન્ય ઇન્ટરનેટ કે વાયરલેસ ટેક્નોલોજી પર આધારિત નથી. દરેક જોડાણ માટે માત્ર ફાઇબર ઓપ્ટિક કેબલનો ઉપયોગ થાય છે, જેથી કોઈ હેકિંગ અસરકારક ન થઈ શકે. પ્લાન-બી રૂપે વોકી-ટોકી સંચાર વ્યવસ્થા પણ ઉપલબ્ધ છે.
ગિફ્ટ સિટીના વિકાસની હાલની સ્થિતિ
30 સપ્ટેમ્બર 2025ના આંકડા મુજબ અહીં કુલ 25 બિલ્ડિંગ સંપૂર્ણ કાર્યરત છે, 37 ઈમારતોનું બાંધકામ ચાલું છે, જ્યારે 6 નવા બિલ્ડિંગ પ્રોજેક્ટ પ્રસ્તાવ હેઠળ છે. 3 ઈમારતોને ડેવલપમેન્ટ પરમિશન પણ જારી છે. કુલ મળી 71 બિલ્ડિંગ આયોજન તબક્કામાં છે. દેશમાં પ્રથમ વખત અહીં ડિસ્ટ્રિક્ટ કૂલિંગ સિસ્ટમ અને ઓટોમેટેડ વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. સ્પેશ્યલ યુટિલિટી ટનલ અને ઉચ્ચ ગુણવત્તાની વીજળી-પાણી સુવિધા ગિફ્ટ સિટીનું મુખ્ય બળ છે.
886 એકર જમીનનો ઉપયોગ કેવી રીતે થશે
સરકાર દ્વારા ફાળવાયેલ 886 એકરમાંથી 28 ટકા વિસ્તાર કોમર્શિયલ ડેવલપમેન્ટ માટે અનામત છે. 24 ટકા રસ્તાઓ અને પરિવહન માટે, 5 ટકા સામાજિક સુવિધાઓ માટે, 4 ટકા રહેણાંક માટે અને 34 ટકા વિસ્તાર ખુલ્લો રાખવામાં આવશે. ભવિષ્યમાં વસવાટ, વેપાર, નાણાકીય સેવાઓ અને આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરના કેન્દ્ર તરીકે ગિફ્ટ સિટીના ઝડપથી વિસ્તરતા પગલા સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યા છે.
